შეიძლება სისუსტე და დაღლილობა კიბოს პირველი ნიშანი იყოს?

ყველას შეიძლება ცხოვრების გარკვეულ პერიოდებში ან ყოველდღიურად სისუსტე და დაღლილობა ჰქონდეს. მიზეზი შეიძლება სამუშაოს სიმრავლე ან სტრესი იყოს. არასწორია ყოველი სისუსტისა და დაღლილობის კიბოს ნიშნად მიჩნევა. თუმცა თუ ფიზიკური დაღლილობა და გამოფიტვა ხშირად ვლინდება, მიზეზები უნდა გამოიკვლიონ. ერთ-ერთი მიზეზი კიბოც შეიძლება იყოს.

შენიშვნა: ხშირად ერთსა და იმავეს აღსანიშნავად ვიყენებთ, თუმცა სისუსტესა და დაღლილობას განსხვავებული მნიშვნელობა აქვს.

• სისუსტე, ფიზიკური ან კუნთური ძალის ნაკლებობაა და ქმნის განცდას, რომ ხელების, ფეხებისა თუ სხვა კუნთების მოძრაობას დამატებითი ძალისხმევა სჭირდება. ინგლისურად და სამედიცინო ენაზე მას weakness უწოდებენ.
• დაღლილობა ან დაღლილობის განცდა ენერგიის ან ძალის ნაკლებობის გამო დასვენების საჭიროებაა. ის შეიძლება ზედმეტმა მუშაობამ, ცუდმა ძილმა, შფოთვამ, მოწყენილობამ ან ვარჯიშის ნაკლებობამ გამოიწვიოს. ეს ჩივილი შეიძლება გულის უკმარისობის მსგავსი დაავადებით ან ქიმიოთერაპიის მსგავსი მკურნალობით იყოს გამოწვეული. შფოთვამ (ანქსიეტამ) ან დეპრესიამ დაღლილობაც შეიძლება გამოიწვიოს. ინგლისურად და სამედიცინო ენაზე მას fatigue უწოდებენ.

როდის და რა სიხშირით შეიძლება დაღლილობა კიბოს ნიშანი იყოს?

კიბოს პაციენტებს მკურნალობისას ხშირად სისუსტე და დაღლილობა აწუხებთ. თუმცა ეს უმეტესად კიბოს გამო კი არა, მკურნალობაში მიღებული წამლების გვერდითი ეფექტია. ანუ კიბოს მქონეთა უმრავლესობაში სისუსტე დიაგნოზის შემდეგ იწყება.

კიბოები, რომელთა პირველი ნიშანიც სისუსტე და დაღლილობაა, არის ლეიკემია (სისხლის კიბო) და ლიმფომა (ლიმფის კიბო).

კიბოსთან დაკავშირებული დაღლილობის განმარტება

დაღლილობის სწორი აღწერა ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან შეიძლება კიბოს პირველი ნიშანი იყოს. კიბოს დაღლილობა ჩვეულებრივი არ არის და არც უძილობით ან გადატვირთული პერიოდით გამოწვეულს ჰგავს. კიბოს სიმპტომურ დაღლილობას ადამიანები მთელი სხეულის დაღლილობად აღწერენ. ამ დროს შეიძლება იმდენად დაღლილები იყვნენ, რომ ჩვეულებრივ აქტივობებში მონაწილეობა და ყოველდღიური საქმეების კეთება ვერ შეძლონ.

კიბოს მკურნალობისას შეიძლება შემდეგი ნიშნები გქონდეთ:

• დამთრგუნველი დაღლილობის შეგრძნება
• დასვენების მიუხედავად გაგრძელებული დაღლილობა
• დაღლა ისეთი მარტივი მოძრაობის დროსაც, როგორიცაა საფოსტო ყუთამდე მისვლა
• კონცენტრაციის გაძნელება
• ჩვეულებრივზე მეტი ემოციურობა
• საყვარელ საქმიანობაში მონაწილეობის სურვილის შემცირება.

როგორ იწვევს კიბო დაღლილობას?

კიბოს მქონე ადამიანის დაღლილობას სხვადასხვა მიზეზი აქვს;

• ლეიკემიისა და ლიმფომის დროს ძვლის ტვინის კიბოს უჯრედებმა შეიძლება სისხლის ნორმალური უჯრედების წარმოქმნას ხელი შეუშალოს. ეს ანემიას (სისხლნაკლებობას) იწვევს, ანემია კი — სისუსტესა და დაღლილობას.
• კოლონის ან კუჭის კიბოს მსგავსმა კიბოებმა სისხლის დაკარგვით ანემია შეიძლება გამოიწვიოს და, შესაბამისად, დაღლილობა ვითარდება.
• სიმსივნის მეტაბოლურმა პროცესებმაც შეიძლება დაღლილობა გამოიწვიოს.
• კიდევ ერთი მიზეზია ზოგი კიბოს მიერ ჰორმონული მოქმედების დარღვევა.
• ზოგი კიბო ციტოკინებად წოდებულ ნივთიერებებს გამოყოფს, რომლებმაც დაღლილობა შეიძლება გამოიწვიოს.

რა შეგიძლიათ გააკეთოთ კიბოს დაღლილობის დროს?

ექიმთან ჭარბი დაღლილობისა და სისუსტის განხილვის გარდა არსებობს მათი შემსუბუქების რამდენიმე გზა:

• ვარჯიში: ძლიერი დაღლილობისას ვარჯიში შეიძლება ძალიან ძნელი ჩანდეს, მაგრამ თუ შეძლებთ, ენერგიის გაზრდაში დაგეხმარებათ. ვარჯიშით საღამოობით უკეთ დაისვენებთ და უფრო ხარისხიანად დაიძინებთ.
  - დაკავშირებული თემა: ვარჯიში კიბოს მქონე ადამიანებში ფიზიკური და გონებრივი სისუსტისთვის
• სწორი კვება: ამ პერიოდში ჯანსაღი და დაბალანსებული კვება ძალიან მნიშვნელოვანია. სწორი დიეტით წონასაც გააკონტროლებთ და საკმარისად და დაბალანსებულადაც იკვებებით. უნდა მიიღოთ ენერგიის შემნარჩუნებელი ჯანსაღი საკვები: საკმარისი ვიტამინები, მინერალები, ცილა, ახალი ხილი და ბოსტნეული. შეგიძლიათ დიეტოლოგს მიმართოთ.
• ბედნიერება: ფსიქიკური ჯანმრთელობაც დაღლილობასა და ფიზიკურ ენერგიაზე მოქმედ ფაქტორთაგანია. კიბოს მკურნალობა ემოციურად მძიმე შეიძლება იყოს და თუ ფიქრობთ, რომ დეპრესია ან შფოთვა გაქვთ, აუცილებლად გირჩევთ სამკურნალო მხარდაჭერის მიღებას.
• რეალისტურობა: ამ პერიოდში რეალისტები უნდა იყოთ და ზოგი მოლოდინი და შესაძლებლობა თავიდან განიხილოთ. სრულიად ნორმალურია, რომ დაავადებამდელი ენერგია არ გაქვთ. განსაზღვრეთ დღის ყველაზე ენერგიული დრო და გარეთ გასვლის გეგმები მას მოარგეთ. ბუნებრივია, მარტო ყველაფერს ვერ მოასწრებთ; დახმარებას ნუ მოერიდებით.
• შუადღის ძილი: დღის ხანმოკლე ჩათვლემა კიბოს დაღლილობასაც შველის. ეცადეთ 1 საათზე მეტი არ იძინოთ (მეტმა ძილმა შეიძლება მოთენთილობა და მეტი დაღლილობა გამოიწვიოს); დღის მოკლე ძილი ენერგიის აღდგენაში ძალიან დაგეხმარებათ.

შეიძლება ითქვას, რომ კიბოს მქონეთა უმრავლესობის სისუსტის, დაღლილობისა და დაბალი ენერგიის ჩივილები წამლებით მცირდება, ხოლო აღნიშნული მეთოდებით პაციენტს საკუთარი ძალისხმევით ენერგიის მნიშვნელოვანი აღდგენა შეუძლია.

- დაკავშირებული თემა: სისუსტე და დაღლილობა კიბოს დროს: რატომ ჩნდება და როგორ მკურნალობენ? (დეტალურად)