Lorlatinib (Lorviqua) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Lorlatinib (Lorviqua / Lorbrena)
- Kutu Adı: Lorviqua (Türkiye), Lorbrena (ABD)
- Etken Madde Adı: Lorlatinib
- Uygulama Şekli: Ağız yoluyla (standart: 100 mg günde 1 kez)
- Sınıfı: Sinyal transdüksiyon inhibitörü (ALK ve ROS1 inhibitörü)
- Kategori: Hedefe yönelik tedavi ajanı (Targeted agent)
- Üretici: Pfizer
- Türkiye Dağıtımı: Pfizer
- Onaylı Olduğu Kanserler: ALK pozitif metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK)
Lorlatinib Nedir? Etki Mekanizması Nasıldır?
Lorlatinib etken maddeli Lorviqua, ALK (anaplastik lenfoma kinaz) ve ROS1 reseptör tirozin kinazlarını inhibe eden bir sinyal transdüksiyon inhibitörüdür. Bu ilaç, özellikle krizotinib gibi diğer ALK inhibitörlerine direnç geliştirmiş küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) hastaları için geliştirilmiştir. Özellikle ALK mutasyonları taşıyan ve daha önce tedaviye direnç gösteren hastalarda etkinliğini göstermektedir.
Etki Mekanizması:
Lorlatinib, multiple reseptör tirozin kinazları (RTK) inhibe eder. Bu RTK'lar arasında ALK ve ROS1 yer alır. İlaç, bu reseptörlerin yol açtığı hücresel sinyalleri keserek tümör büyümesini durdurur. Krizotinibe dirençli tümörlerde bile etkisini sürdürebilen bir yapıya sahiptir. Bu direnç mutasyonları şunları içerir: L1196M, G1202R, C1156Y, F202C, R1275Q ve F1174L.
📜 FDA (ABD Gıda ve İlaç İdaresi) Onay Tarihçesi
- 3 Mart 2021: FDA, Lorbrena’nın ALK-pozitif metastatik akciğer kanserinde birinci basamak kullanımını onayladı / genişletti.
- 2 Kasım 2018: FDA, daha önce tedavi görmüş ALK-pozitif metastatik KHDAK hastalarında lorlatinib kullanımını onayladı.
ALK-pozitif Akciğer Kanserinde Lorlatinib, ASCO 2024'e Damga Vurdu
🇹🇷 Türkiye Ruhsatı
Lorlatinib etken maddeli Lorviqua, Türkiye’de T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmıştır. Ruhsatlı olduğu tedavi endikasyonları şu şekilde özetlenmiştir:
LORVIQUA, monoterapi olarak daha önce bir ALK inhibitörü ile tedavi edilmemiş veya bir veya daha fazla ALK tirozin kinaz inhibitörü (TKI) ile tedavi edilmiş ALK pozitif metastatik KHDAK olan yetişkinlerin tedavisinde endikedir.
💳 Geri Ödemesi Var mı? & Fiyat
Lorlatinib etken maddeli Lorviqua'nın SGK tarafından geri ödeme kapsamına alındığı durum şu şekilde belirtilmiştir:
ALK pozitifliği (FISH / RT-PCR / NGS ile rearanjman/füzyon veya İHK ile) saptanan; monoterapi olarak daha önce ALK inhibitörü ile tedavi edilmemiş veya daha önce krizotinib, alektinib, brigatinib veya seritinib etken maddelerinden en az biri ile tedavi edilmişken sırasında/sonrasında progresyon gelişmiş metastatik KHDAK hastalarında progresyona kadar kullanımı halinde bedeller Kurumca karşılanır.
Fiyat (Aralık 2025):
- Lorviqua 100 mg 30 tablet: 116.899,11 TL
- Lorviqua 25 mg 30 tablet: 35.535,81 TL
🧾 Bir Kürlük Maliyet Hesaplaması
| Tanı / Kullanım | Standart günlük doz | 28 gün ihtiyacı | Kutu / Paket | Yaklaşık 1 kür maliyeti (TL) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| ALK+ metastatik KHDAK (ALK inhibitörü-naif, 1. basamak monoterapi) | 100 mg PO QD | 28 tablet | 100 mg 30 tablet | 116.899,11 TL | 1 kutu 30 tablet → 28 günü karşılar. |
| ALK+ metastatik KHDAK (önceki ALK TKI sonrası progresyon, sonraki basamak) | 100 mg PO QD | 28 tablet | 100 mg 30 tablet | 116.899,11 TL | Tanı/endikasyon değişse de doz aynıysa kür maliyeti aynıdır. |
| Doz azaltımı gereken senaryo (örn. şiddetli böbrek yetmezliği: 75 mg/gün) | 75 mg PO QD | 28 gün = 2100 mg toplam | Pratikte 100 mg + 25 mg kombinasyonlarıyla “yaklaşık” hesap | ≈ 35.535,81 TL | En ekonomik kombinasyon çoğu zaman 25 mg kutusudur (75 mg = 3×25 mg). 28 gün için 84 tablet gerekir → 3 kutu (90 tablet) gerekir; bu durumda 3×35.535,81 = 106.607,43 TL olur. (Klinik doz azaltımı şemasına göre değişebilir.) |
🧬 Direnç Mekanizması
Lorlatinibin etkinliği bazı ALK mutasyonlarına bağlı olarak azalabilir. Direnç mekanizmaları arasında L1198F mutasyonu öne çıkmaktadır. Ayrıca EMT (epitelyal-mezenkimal geçiş) süreci ve miR-100-5p ekspresyon artışı da etkinliği düşürebilir.
📦 Farmakokinetik
Emilim: Oral biyoyararlanım %81; gıdanın anlamlı etkisi yoktur. Cmax 1.2–2 saat.
Dağılım: Plazma proteinlerine bağlanma yaklaşık %66; kararlı duruma ~15 günde ulaşır.
Metabolizma / Atılım: Başlıca CYP3A4 ve UGT1A4 ile metabolize olur. Eliminasyon feçes (%41) ve idrar (%48). Terminal yarı ömür ~24 saat.
💊 Doz Aralığı
Önerilen lorlatinib dozu 100 mg olup günde 1 kez ağızdan alınır. Böbrek veya karaciğer yetmezliği olan hastalarda doz ayarlaması gerekebilir.
🔄 İlaç Etkileşimleri
Lorlatinib CYP3A4 ile metabolize olur:
- CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol vb.) → düzey ↑, toksisite riski ↑
- CYP3A4 indükleyicileri (rifampin, fenitoin vb.) → düzey ↓, etkinlik azalabilir
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
1) Karaciğer ve Böbrek Yetmezliği
- Hafif-orta dereceli yetmezlikte çoğu zaman doz ayarlaması gerekmez. Şiddetli böbrek yetmezliğinde doz azaltımı (örn. 75 mg) gerekebilir.
2) CYP3A4 Etkileşimleri
- Güçlü inhibitör/indükleyicilerle kombinasyondan kaçın; zorunluysa yakın izlem gerekir.
3) Kardiyak İzlem
- PR uzaması ve AV blok gibi EKG anormallikleri görülebilir; EKG izlemi önerilir.
4) Akciğer İzlemi
- Öksürük, nefes darlığı, ateş gelişirse tedavi durdurulup akciğer değerlendirmesi yapılmalıdır.
5) Lipid Profili İzlemi
- Kolesterol ve trigliseritler düzenli izlenmelidir; gerekirse lipid düşürücü ilaç eklenebilir.
6) Gebelik ve Doğum Kontrolü
- Fetotoksik olabilir; tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon önerilir.
7) Nörolojik Yan Etkiler
- Kognitif bozukluklar, nöbetler, halüsinasyonlar bildirilebilir; gelişirse değerlendirme ve gerekirse tedavi kesilmelidir.
🤒 Yan Etkiler
- Hiperlipidemi: Serum kolesterol ve trigliserid artışı
- SNS etkileri: Kognitif/mental değişiklikler, uyku düzeni, halüsinasyon, nöbet
- Periferik ödem ve kilo artışı
- EKG anormallikleri: PR uzaması, AV blok
- Hepatotoksisite: ALT/AST artışı
- Diyare, bulantı/kusma
- Yorgunluk
- İnterstisyel akciğer hastalığı / pnömonit
- Lipaz artışı
- Artralji, miyalji, sırt ağrısı
Chu, Edward; DeVita Jr., Vincent T.. Physicians' Cancer Chemotherapy Drug Manual 2024.
