Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Prostat kanseri - Teknoloji Haberleri - Androjen reseptörü nedir? Prostat kanseri oluşumunda temel molekül
Androjen reseptörü nedir? Prostat kanseri oluşumunda temel molekül

Androjen reseptörü nedir? Prostat kanseri oluşumunda temel molekül

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
08.05.2018

Androjen reseptörü, prostat kanserinin gelişiminde en önemli rol oynayan moleküldür. Prostat kanseri hastalarından alınan kanser hücrelerinde yapılan genetik ve proteomik analizlerde, androjen reseptör aktivitesinin oldukça yüksek olduğu gözlenmiştir. Gelin prostat kanserlerinde kritik öneme sahip ve klinikte prostat kanserine karşı kullanılan ilaçların hedefi olan androjen reseptörünü tanıyalım.

Androjen reseptörü normal şartlar altında prostatın gelişiminden ve devamlılığından sorumludur. Androjen reseptörü, androjen sinyal yolağının başlamasını sağlar. Aşağıdaki şekilde androjen sinyal yolağının çalışma mekanizması anlatılmaktadır.

T: testosteron; DHEA: dehidroepiandrosteron; DHT: dihidrotestosteron; AR: androjen reseptörü; hsp: heat shock protein (ısı şok proteini)

Androjenler (erkeklik hormonları), erkeklerde çok daha yoğun olmak üzere, her iki cinste de bulunur ve üretim yeri böbrek üstü bezi ve testislerdir. Androjen reseptörleri, diğer birçok reseptörden farklı olarak hücre zarında değil, hücre içinde (sitoplazmada) bulunur. Androjen reseptörünün aktif hale gelmesini sağlayan moleküllere androjen adı verilir. Kan dolaşımında en çok bulunan androjen, testosterondur. Testosteronun büyük çoğunluğu testislerde üretilir. Az bir kısmı ise böbrek üstü bezleri tarafından üretilir. Testosteron ve bir diğer öncül molekül dehidroepiandrosteron (DHEAP) hücreye girdikten sonra 5 alfa redüktaz enzimi tarafından dihidrotestosterona (DHT) dönüştürülür. Androjen reseptörü aktif olmadığı durumda, ısı şok proteinlerine bağlı haldedir. DHT’nin androjen reseptörüne bağlanması sonrasında, ısı şok proteinleri androjen reseptöründen ayrılır. Aktif hale gelen androjen reseptörleri hücrenin çekirdeğine giderek DNA’da bulunan androjen reseptör ilişkili bölgelere tutunur. Bunun sonucunda hücre çoğalmasından sorumlu genler (PSA geni gibi) aktifleşir. Prostat bezinin devamlılığı androjen sinyal yolağı ile sağlanır.

Androjen reseptörünün aşırı aktif hale gelmesi, kontrolsüz hücre çoğalmasına yol acar. Prostat kanserlerinin başlangıcında androjen reseptörü temel öneme sahiptir.

Androjen reseptörü prostat kanseri için neden önemli?

• Günümüzde klinikte kullanılan hormon baskılayıcı tipte prostat kanseri ilaçları androjen sentezini ve androjen reseptörünü hedef alir. Bu ilaçlar, androjen deprivasyon tedavilerinin bir parçasıdır.

• Androjen reseptörleri, prostat kanserinde oldukça aktif haldedir. Androjen deprivasyon (düşürücü) tedaviler (anti-androjen ilaçlar, kastrasyon) sonrası, kandaki androjen seviyesi ve androjen reseptör aktivitesi düşer.

• Prostat kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 20'si ileri evrede tanı almaktadır. Bu durumdaki hastalarda hormon baskılama tedavisi sonrası 2 sene içerisinde, hastalık nükseder (tekrarlar) ve ilaçlara dirençli hale gelir. Bu duruma kastrasyon dirençli prostat kanseri denir. Kastrasyona dirençli prostat kanserinde, dışarıdan androjen reseptörünü uyaracak kadar çok testosteron olamasa bile, hücre içi androjen sinyal yolağı aktiftir. Bu yolağın aktif olmasında, androjen reseptöründe meydana gelen mutasyonlar, androjen reseptör gen varyantları (çeşitleri), düşük testosterona duyarlılık gibi faktörler etkilidir. Son zamanlarda AR reseptör varyantlarının prostat kanseri ilaçlarına karşı direnç gelişimine neden olduğu tespit edilmiştir.

Konuyla ilgili sonraki yazımıza, androjen reseptörünün prostat kanserinde aktifleşmesine neden olan genetik değişiklikleri bulabilirsiniz.

*

- Prostat kanseri tedavisinde yenilikler – 2017 ve 2018

- Yeni tanı 4. evre prostat kanserinde hangi tedavi seçilmeli?

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Daha fazla veya daha az alkışlayarak, bize hangi yazılarımızın daha fazla ilgi çektiğini gösterebilirsiniz.
Kaynak:

W. Nathaniel Brennen, John T. Isaacs.
Cellular Origin of Androgen Receptor Pathway-Independent Prostate Cancer and Implications for Therapy.
Cancer Cell, October 2017
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
İlgili Kanser Haberleri
Düzenli aspirin alımının ileri evre prostat kanserine yakalanma riskine ve yaşam sürelerine olan etkisi
Düzenli aspirin alımının ileri evre prostat kanserine yakalanma riskine ve yaşam sürelerine olan etkisi
Prostat kanseri teşhisinde PSA testinden çok daha hassas yeni bir yöntem: Stockholm 3 (STHLM3) testi
Prostat kanseri teşhisinde PSA testinden çok daha hassas yeni bir yöntem: Stockholm 3 (STHLM3) testi
Yeni tanı 4. evre prostat kanserinde hangi tedavi seçilmeli?
Yeni tanı 4. evre prostat kanserinde hangi tedavi seçilmeli?
Düşük ve orta risk prostat kanserinde cerrahisiz tedavi mümkün mü? FDA cerrahisiz prostat kanseri tedavisinde bir yöntemi daha onayladı: HIFU (ultrason dalgaları ile tümörü ısıtarak yok etme)
Düşük ve orta risk prostat kanserinde cerrahisiz tedavi mümkün mü? FDA cerrahisiz prostat kanseri tedavisinde bir yöntemi daha onayladı: HIFU (ultrason dalgaları ile tümörü ısıtarak yok etme)