4-cü mərhələ kolon və düz bağırsaq xərçəngində V600-dən kənar BRAF mutasiyası yaxşı xəstəlik gedişinin göstəricisidir

9643 kolon və düz bağırsaq xərçəngli xəstəni əhatə edən geriyə yönəlmiş (retrospektiv) genetik analiz tədqiqatına görə xəstələrin 965-ində BRAF mutasiyası aşkarlanmış, bu BRAF mutasiyalarının 208-i (%22) 600-cü kodondan kənarda (non-V600) tapılmışdır. Yəni bütün kolon və düz bağırsaq xərçənglərinin %2.2-sində V600-dən kənar BRAF mutasiyası görülmüşdür. Bəs bunun əhəmiyyəti nədir?

Birincisi; yoğun bağırsaq xərçənglərini ifadə edən kolon və düz bağırsaq xərçəngləri ölkəmizdə həm qadınlarda, həm kişilərdə ən çox rast gəlinən üçüncü xərçəng növüdür. Hər il ölkəmizdə təxminən 36400 şəxsə yoğun bağırsaq xərçəngi diaqnozu qoyulur. Beləliklə, V600-dən kənar BRAF mutasiyası təkcə ölkəmizdə hər il təxminən 800 şəxsi birbaşa maraqlandırır.

İkincisi, normalda bir xərçəng növündə BRAF mutasiyasının görülməsi daha aqressiv xəstəlik gedişinin göstəricisidir, lakin eyni zamanda bu mutasiyanın aşkarlanması xəstələrimizdə BRAF hədəfli müalicələr olan vemurafenib, cobimetinib, dabrafenib və trametinibin istifadəsinə imkan verir. Buna qarşılıq yazımızın mövzusu olan tədqiqatla görülmüşdür ki, V600-dən kənar BRAF mutasiyasına malik metastatik kolon və düz bağırsaq xərçəngli xəstələrdə xəstəliyin gedişi daha yaxşıdır.

Tədqiqatın nəticələrinə görə;

• V600-dən kənar BRAF mutasiyasına malik metastatik kolon və düz bağırsaq xərçəngli xəstələrin nəzərəçarpacaq dərəcədə daha gənc, çox vaxt kişi olduğu və bu xəstələrin V600E BRAF mutasiyası daşıyanlarla müqayisədə şiş dərəcələrinin (grade) daha aşağı, şiş yerləşməsinin isə sağ kolonda olmağa meyilli olduğu görülmüşdür.
• V600-dən kənar BRAF mutasiyalı xəstələrin eyni zamanda RAS mutasiyasına malik olma nisbəti V600E BRAF mutasiyalı xəstələrlə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəkdir (%26-ya qarşı %2). Buna qarşılıq genomik qeyri-sabitliyi ifadə edən mikrosatellit qeyri-sabitliyi, V600-dən kənar BRAF mutasiyalı metastatik kolorektal xərçəngli xəstələrdə daha azdır (%6-ya qarşı %30).
• Tədqiqatın ən diqqətçəkən nəticəsi isə V600-dən kənar BRAF mutasiyalı xəstələrin ümumi ömür müddətlərinin nəzərəçarpacaq dərəcədə daha uzun olmasıdır. Bu mutasiyaya malik olanlarda median ümumi sağqalım müddəti 60.7 ay; V600E BRAF mutant xəstələrdə 11.4 ay və heç bir BRAF mutasiyası olmayanlarda 43 ay müəyyən edilmişdir.

Beləliklə, V600-dən kənar BRAF mutasiyası metastatik kolorektal xərçənglər üçün yeni alt növün müəyyən edilməsinə səbəb olmuşdur. V600-dən kənar mutasiyaların müalicəni necə yönləndirəcəyi üçün isə daha çox tədqiqata ehtiyac vardır (məsələn, EGFR və ya RAS hədəfli müalicələr bu xəstələrimizin müalicəsində daha çox fayda verə bilər).

Nəticə olaraq bu tədqiqatın olduqca gözəl analiz olduğunu deməliyik. Xərçəng növünün gedişi haqqında ipuclarını bilmək vacibdir. Metastatik kolon xərçəngində şişin genetik quruluşu müalicə seçimi və uğuru haqqında mühüm ipucları verir.