Aralıq dənizi tipli qidalanma ilə daha sağlam qocalma və daha aşağı xərçəng riski

Bir çox tədqiqatla ən sağlam qidalanma növü olduğu təsdiqlənmiş Aralıq dənizi tipli qidalanma ilə ürək-damar xəstəlikləri, diabet, piylənmə, xərçəng kimi bəzi xroniki xəstəliklərə tutulma riskini azaltmağın və qocalmanı yavaşlatmağın mümkün ola biləcəyi düşünülür.

Aralıq dənizi pəhrizi də adlandırılan Aralıq dənizi tipli qidalanma; təzə tərəvəz və meyvələrin, dənli bitkilərin, paxlalıların, çərəzlərin, balığın, zeytun yağının istehlakının üstünlük təşkil etdiyi, tam taxıllı çörəklərə üstünlük verildiyi, əvəzində trans yağların, heyvani yağların, qırmızı ətin, ev quşlarının, süd və süd məhsullarının istehlakının aşağı tutulduğu qidalanma formasıdır. Aralıq dənizi cəmiyyətlərində ürək-damar xəstəlikləri, diabet, piylənmə, xərçəng kimi bəzi xroniki xəstəliklərin daha az görülməsinin qidalanma formasından qaynaqlana biləcəyi düşünülərək bu mövzuda bir çox tədqiqat aparılmış və Aralıq dənizi tipli qidalanmanın ən sağlam qidalanma növü olduğu qənaətinə gəlinmişdir.

Telomerlər xromosomların (irsi məlumatımızı daşıyan strukturlar) uclarında yerləşir və xromosomların struktur bütövlüyünün qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin bu hissələr hər hüceyrə bölünməsi zamanı müəyyən qədər qısalır. Telomer qısalmasının hüceyrələrin ömrü və qocalması ilə yaxından əlaqəli olduğu bir çox tədqiqatda göstərilmişdir. Bu vəziyyət həmin nahiyələri həm xərçəngin diaqnoz və müalicəsində, həm də qocalmanın gecikdirilməsində mühüm hədəfə çevirmişdir.

Qidalanma forması telomer qısalmasına təsir edə bilər

Telomer uzunluğu insanlar və cəmiyyətlər arasında fərqlənir və bu da qidalanma kimi həyat tərzi dəyişiklikləri ilə izah edilir. Buna görə qidalanma formasındakı müəyyən dəyişikliklərlə telomer qısalmasını yavaşladaraq xərçəng kimi bəzi xroniki xəstəliklərə tutulma riskini azaltmağın və qocalmanı gecikdirməyin mümkün ola biləcəyi düşünülür. Həmçinin hüceyrə səviyyəsində iltihabi proseslərin (inflammasiya) telomerlərin qısalmasını sürətləndirdiyi, əvəzində iltihabəleyhinə təsirin bu qısalmanı yavaşlatdığı da bir çox tədqiqatda göstərilmişdir. Buna görə meyvə, tərəvəz və çərəzlərin əsas rol oynadığı Aralıq dənizi tipli qidalanmanın iltihabı və hüceyrə zədələnməsini azaldan təsirlərinin olması səbəbindən bu qidalanmanın daha uzun telomerlər və daha sağlam qocalma ilə əlaqəli ola biləcəyi düşünülmüş və əhatəli tədqiqat aparılmışdır. Bu tədqiqat Aralıq dənizi tipli qidalanma ilə telomer uzunluğu arasındakı əlaqə üzrə aparılmış ən əhatəli tədqiqatdır.

42-70 yaşları arasında 4700 sağlam qadına aid məlumatları əhatə edən tədqiqatda xəstələr Aralıq dənizi tipli qidalanmaya uyğunluğuna görə ballandırılmış, qan testləri ilə də telomer uzunluqları müəyyən edilmişdir. Bütün bu məlumatlar əlaqələndirildikdə Aralıq dənizi tipli qidalanma balı yüksək olanlarda (yəni qidalanması Aralıq dənizi tipli qidalanmaya daha yaxın olanlarda) telomer uzunluqlarının daha çox olduğu görülmüşdür. Əvəzində digər qidalanma növlərində (Qərb tipli pəhriz kimi) belə bir əlaqə görülməmişdir.

Nəticə olaraq, Aralıq dənizi tipli qidalanma ilə telomer uzunluğu arasında, dolayısı ilə də ürək-damar xəstəlikləri, diabet, piylənmə, xərçəng kimi bəzi xroniki xəstəliklərə tutulma riski və qocalma arasında əhəmiyyətli əlaqə olduğu görülür. Bu halda bir çox tədqiqatla ən sağlam qidalanma növü olduğu təsdiqlənmiş Aralıq dənizi pəhrizini mənimsəmək sağlamlığınız üçün son dərəcə faydalı dəyişiklik yaradacaqdır.