Diabet üçün daha effektiv və bioloji saata uyğun yeni pəhriz

Həkim və dietoloqlar adətən tip-2 diabet xəstələrinə 3 əsas və 3 ara yemək olmaqla 6 dəfə qidalanmağı tövsiyə edir. Bəs bu yanaşma daha intensiv müalicəyə ehtiyac yaradan qapalı dövrəyə səbəb olurmu?

Pəhrizə fərqli yanaşma daha uyğun ola bilərmi?

Dünyada 400 milyondan çox insan diabetlə yaşayır. Həkimlər adətən qan şəkərini nəzarətdə saxlamaq üçün dərman yazırlar. Bir çox səhiyyə mütəxəssisi ən yaxşı yanaşmanın kiçik porsiyalarla tez-tez qidalanmaq olduğunu düşünür.

Lakin bu pəhriz daha intensiv müalicələr tələb edən qapalı dövrəyə yol aça bilər. İnsulin müqavimətini tarazlamaq üçün yüksək dozada insulin tələb edən diabet formaları yarada və ya qan şəkərindəki tarazsızlıqlar səbəbindən yüksək dozalı insulin istifadəsi çəki artımına və daha yüksək ürək-damar xəstəliyi riskinə səbəb ola bilər.

İsrailin Tel-Əviv Universitetindən tədqiqat qrupu insanın təbii “bədən saatına” uyğun, adətən gündə üç dəfə qidalanmanın fizioloji prosesləri daha yaxşı sinxronlaşdırdığını və insulin miqdarını azaltmağa kömək edə biləcəyini müəyyən edib.

Tədqiqatçılar ənənəvi 6 kiçik yeməkdən ibarət qidalanmanın təkbaşına qan şəkərini tarazlamağa yetmədiyi üçün dərman dəstəyi tələb etdiyini və insulin inyeksiyalarının qan şəkərini artıraraq çəki artımına səbəb olduğunu bildirirlər.

Tədqiqat qrupu sirkadiyal ritmə uyğun gündə 3 dəfə qidalanmanın tip 2 diabet xəstələri üçün daha faydalı ola biləcəyini təsdiqləyən iş aparıb.

Tədqiqatçılar nişasta ilə zəngin kalorili qidaları, yəni sağlam kalori mənbələrini günün erkən saatlarına keçirməyi tövsiyə edir. Bu, tip 2 diabet xəstələrində qlikemik nəzarəti yaxşılaşdırır və qan şəkərini tarazlayır.

Təfərrüatlara baxsaq, tədqiqata tip 2 diabetli 28 nəfər seçilib. Yarısından ənənəvi 6 dəfəlik qidalanmanı, digər yarısından isə sirkadiyal ritmə uyğun 3 əsas yeməyi izləmək istənib.

Gündə 3 yemək yanaşmasındakı iştirakçılar səhər daha çox, axşama doğru azalan və gecə yeməyi olmayan insanın təbii meyllərinə daha uyğun plan izləyiblər. Pəhriz meyvə, çörək və nişastalı qidaları səhər erkən yeməyi, yaxşı naharı, axşam isə nişastalı qida, şirniyyat və meyvə olmayan kiçik yeməyi tələb edir.

Komanda iştirakçıların çəkisini, qan şəkərinə nəzarətini, iştahasını və sirkadiyal saat genlərinin ifadəsini başlanğıcda, həmçinin sınaqdan 2 həftə və 12 həftə sonra qiymətləndirib.

Altı yeməkli adi pəhrizi izləyənlərdə nə çəki itkisi, nə də daha yaxşı qan şəkəri nəzarəti görülüb. Gündə üç dəfə yeyənlərdə əks təsir olub: arıqlayıb, qan şəkərini daha yaxşı nəzarətdə saxlayıblar. Xüsusilə insulin dozası və diabet dərmanlarına ehtiyac əhəmiyyətli azalıb. Bəziləri hətta insulin istifadəsini dayandırmağa nail olub.

Həmçinin 3 yeməkli pəhriz bioloji saat genlərinin ifadəsini yaxşılaşdırıb. Bu, pəhrizin yalnız diabet nəzarətində deyil, ürək-damar xəstəlikləri, yaşlanma və xərçəng kimi bioloji saat genlərinin tənzimlədiyi çoxlu ağırlaşmanın qarşısını ala biləcəyini göstərir.

Tədqiqatın zəif tərəfi 28 nəfərdə sınaqdan keçirilməsidir, lakin sirkadiyal ritmə uyğun pəhriz yanaşması işi gücləndirir. Bu iş 3 yemək yanaşmasını əsas götürən sonrakı tədqiqatlara öncüllük edə bilər. Elm daim inkişaf edir və yenilənir. Yeni araşdırmalar bugünkü bilikləri yaxşılaşdırmağa yönəlib. Belə pəhrizləri sınayarkən mütləq səhiyyə mütəxəssisinin dəstəyi alınmalıdır.