Erkən başlayan kolon-rektum xərçəngi ilə yüksək alkoqol istehlakı arasındakı əlaqə

Müasir dünyada alkoqol istehlakının sağlamlığa təsirləri danılmaz həqiqətdir. Bu tədqiqatın zəruriliyi və əhəmiyyəti də buradan qaynaqlanır. Müxtəlif xərçəng növləri ilə alkoqol istehlakı arasındakı əlaqə elmi tədqiqatlarla göstərilib, lakin erkən başlayan kolorektal xərçəng (yoğun bağırsaq – kolon və rektum xərçəngi) ilə alkoqol istehlakı arasındakı əlaqəni üzə çıxaran çox az tədqiqat var. Bu baxımdan həmin araşdırma erkən başlayan kolorektal xərçəngləri anlamaq və qarşısını almaq üçün dəyərli bələdçi ola bilər.

Erkən başlayan kolorektal xərçənglərin əhəmiyyəti

Erkən başlayan kolorektal xərçəng (EB-KRK) adətən 50 yaşdan aşağı insanlarda müşahidə olunan kolorektal xərçəngdir. Kolorektal xərçəng yoğun bağırsaqda (kolon) və rektumda (anusun yuxarı hissəsində) yaranır. Dünyada ən çox rast gəlinən üçüncü və ən çox ölümə səbəb olan dördüncü xərçəng növüdür.

Son illərdə 50 yaşdan aşağı insanlarda kolorektal xərçəng hallarının nəzərəçarpacaq artımı müşahidə edilib. Bu, erkən başlayan kolorektal xərçəngin əhəmiyyətini artırır. EB-KRK tezliyinin artmasında genetik amillər, Qərb tipli qidalanma və hərəkətsiz həyat tərzi kimi bir sıra amillərin rol oynadığı düşünülür.

Aşağıdakı şəkil, kolorektal xərçəng riskinə təsir edən müxtəlif amilləri göstərir. Piylənmə, Qərb tipli pəhriz, hərəkətsiz həyat tərzi, intensiv antibiotik istifadəsi və alkoqol istehlakı kimi amillər xərçəng riskini artıra bilər. Bu risk amilləri ilə nə qədər erkən yaşda qarşılaşsaq, erkən başlayan kolorektal xərçəng riski bir o qədər artır. Bu, həmin amillərin həyatın erkən dövrlərində nəzarətə alınmasının erkən başlayan kolorektal xərçəng riskini azaltmaq üçün vacib ola biləcəyini göstərir.

Erkən başlayan kolorektal xərçəng adətən daha aqressiv gediş göstərir və daha gec mərhələlərdə diaqnoz qoyulmağa meyillidir. Bu, çox vaxt gənc xəstələrin kolorektal xərçəng üçün rutin skrininq yaşına hələ çatmamasından qaynaqlanır. Buna görə EB-KRK-nin erkən diaqnostikası və müalicəsi xəstələrin sağqalım göstəricilərini artırmaq üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.

Koreyada aparılmış araşdırma

14 iyun 2023-cü ildə Journal of Clinical Oncology jurnalında yayımlanmış, Cənubi Koreya əhalisinin müşahidəsinə əsaslanan tədqiqata görə yüksək alkoqol istehlakı erkən başlayan kolorektal xərçəng (EB-KRK), xüsusilə distal kolon və rektum xərçəngi riskini artırır.

Tədqiqatın təfərrüatları

Tədqiqatçılar Koreya Milli Sağlamlıq Sığortası Xidmətinin məlumatlarından istifadə edərək yaşı 50-dən aşağı təxminən 5,7 milyon yetkin arasında orta gündəlik alkoqol istehlakını və erkən başlayan KRK riskini retrospektiv müqayisə etdilər.

Alkoqol istehlakı səviyyələri içməyən, yüngül (<10 g/gün və ya <0,7 ABŞ içki vahidi/gün), orta (kişilər üçün 10–30 g/gün, qadınlar üçün 10–20 g/gün) və yüksək (kişilər üçün ≥30 g/gün və ya ≥2,1 içki vahidi/gün, qadınlar üçün ≥20 g/gün və ya ≥1,4 içki vahidi/gün) kimi müəyyənləşdirildi.

Tədqiqatda ölçülməsi hədəflənən birincili nəticə 50 yaşdan əvvəl diaqnoz qoyulmuş erkən başlayan KRK tezliyi idi. Nəticə modellərində yaş, cins, siqaret çəkmə vəziyyəti, fiziki məşq və gəlir, həmçinin yanaşı xəstəliklərə görə düzəliş edildi.

Nəticələr

Orta hesabla 7,4 illik izləmə ərzində ümumilikdə 8314 erkən başlayan KRK halı ortaya çıxdı.

• Yüngül içmə ilə müqayisədə orta və yüksək səviyyədə içmə erkən başlayan KRK riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdı (düzəliş edilmiş risk nisbəti müvafiq olaraq 1,09 və 1,20); cinsə görə əhəmiyyətli əlaqə yalnız kişilər arasında aşkarlandı.

• Kişilər arasında yüksək səviyyədə içmə yüngül içmə ilə müqayisədə distal (rektuma yaxın) kolon xərçəngi riskini 26%, rektum xərçəngi riskini 17%, dəqiqləşdirilməmiş kolon xərçəngi riskini isə 29% artırdı. Lakin proksimal (nazik bağırsağa yaxın) kolon xərçəngində belə hal yox idi.
• Qadınlar arasında orta səviyyədə içmə distal kolon xərçəngi riskini 47% artırdı. İçməyənlərdə yüngül içənlərlə müqayisədə rektum xərçəngi riski 14% azaldı.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri

Məhdudiyyətlərdən biri alkoqol istehlakının iştirakçıların özləri tərəfindən bildirilməsidir. Kişi və daha gənc iştirakçılarda məlumat çatışmazlığı daha çox idi və çoxsaylı müqayisələrlə bağlı potensial problem vardı. Tədqiqata yalnız koreyalı şəxslər daxil edildiyindən müxtəlif irqləri əhatə edən daha böyük araşdırmalara ehtiyac var.

Nəticə

Nəticə olaraq əhali müşahidəsinə əsaslanan bu tədqiqat yüksək alkoqol istehlakının erkən başlayan KRK riskini artıra biləcəyinə dair sübutlar təqdim edir. Effektiv müdaxilələr, gəncləri alkoqol istehlakından çəkindirmək və yüksək riskli şəxslər üçün kolorektal xərçəng skrininqi yanaşmalarını fərdiləşdirmək lazımdır.