Erkən mərhələ HER2-müsbət döş xərçənginin qoruyucu müalicəsində diqqətçəkən iki iş: APHINITY və ATEMPT

Erkən mərhələdə döş xərçəngi əməliyyatı olmuş xəstələrə sonradan verdiyimiz müalicənin məqsədi xəstəliyin təkrarlanma ehtimalını azaltmaqdır; onkologiyada buna adjuvant müalicə deyilir. Təkrarlanma ehtimalı xəstənin və şişin xüsusiyyətlərinə görə dəyişir. San Antonio Döş Xərçəngi Simpoziumuçərçivəsində bu sahədə çoxlu yeni tədqiqat açıqlanıb. HER2-müsbət erkən mərhələdə adjuvant müalicəni qiymətləndirən iki işə baxaq; Birinci tədqiqat APHINITY (BIG 4-11) işi standart erkən mərhələ HER2-müsbət xəstələrdə istifadə etdiyimiz trastuzumab (Herceptin) və kimyaterapiya kombinasiyasına pertuzumab (Perjeta) əlavəsinin effektivliyini qiymətləndirib. İşin 6-cı il nəticələri dərc edilib. Cəmi 4805 xəstə daxil edilib. Standart trastuzumab-kimyaterapiyaya pertuzumab əlavə edilməsinin, ümumi sağqalmaya yalnız %1 töhfə verdiyi göstərilib; alanlarda %94.8, almayanlarda %93.9. Pertuzumabın xəstəliksiz sağqalmaya isə %3 töhfəsi olub. Altqruplarda qoltuqaltı limfa düyününə yayılmış xəstələrdə əlavə % 4.5 (%87.9-a qarşı %83.4), hormon reseptoru müsbət xəstələrdə əlavə %3 fayda göstərilib. Yan təsirlərdə əhəmiyyətli fərq tapılmayıb. Məlum olduğu kimi pertuzumabın HER2-müsbət metastatik xəstələrdə və yerli irəliləmiş xəstələrdə əməliyyatdan əvvəl kimyaterapiya və trastuzumabla istifadəsi standart yanaşmamızdır. Faydanı və qiyməti nəzərə aldıqda erkən mərhələdə qoruyucu müalicəyə əlavə edilməsinin yeri yox kimi görünür. Əməliyyatdan sonra qoltuqaltı yayılma aşkarlanan xəstələrə bu müalicələri əvvəldən, əməliyyatdan qabaq verməyin daha yaxşı seçim olacağını düşünürük. İkinci iş erkən mərhələdə qoruyucu müalicə kimi trastuzumab emtansin (T-DM1, Kadcyla) ilə paklitaksel-trastuzumab kombinasiyasını müqayisə edən ATEMPT tədqiqatıdır. İşə erkən mərhələli, qoltuqaltına yayılmamış, şişi 3 cm-dən kiçik və əməliyyat olmuş 497 xəstə daxil edilib. Mərhələ 1, HER2-müsbət bu xəstələrin 7 illik izləməsi açıqlanıb. 7 illik xəstəliksiz sağqalma (disease free survival, DFS) T-DM1 alanlarda əlavə % 4 yaxşı olub (%97.5-ə qarşı 93.2), residivsiz sağqalma isə % 99 olub. Yan təsirlər oxşar olsa da T-DM1 alanların %11-i yan təsirə görə dərmanı dayandırmalı olub. Bu işə əsasən T-DM1-i erkən mərhələ HER2-müsbət xəstəlikdə qoruyucu müalicə kimi tövsiyə etmək uyğun deyil. Saç itkisi, yumurtalıq funksiyasının təsirlənməsi kimi uzunmüddətli yan təsirlər ətraflı açıqlanmayıb; dərc ediləcək məqalədə bunları da qiymətləndirmək lazımdır.

Hər iki tədqiqatın xülasəsi

Erkən mərhələdə sağqalma çox yaxşı, təkrarlanma ehtimalı aşağıdır. Bu xəstələrdə müalicəni azaltmağa çalışarkən daha çox dərman əlavə etməyin nə qədər fayda verəcəyi aydın deyil. Xüsusilə faydalanacağı göstərilmiş altqrup müəyyən edilənədək erkən HER2-müsbət döş xərçəngində kimyaterapiya-trastuzumab standart yanaşmamız olaraq qalacaq.

• Aşağıdakı şəkildə HER2-müsbət döş xərçəngində ölkəmizdə təsdiqlənmiş bütün bu ağıllı dərmanların təsir mexanizmlərini görə bilərsiniz.