Eyvah, Kuba xərçəng peyvəndi yenə xəbər oldu!

Xərçəng peyvəndi mövzusu xəbərlərlə gündəmdə saxlanmağa davam edir. Dünya da bu sualın cavabını axtarır, yalnız axtarmır, medianın da yaxından izlədiyi mövzunu araşdırır və xəstələr üçün həqiqi mənasını anlamağa çalışır… Kubanın xərçənglə sınağı isə mətbuatda xəbər olmağa davam edir. Yalnız xəbər deyil, Türkiyənin ən nüfuzlu qəzetlərindən birində manşet olur. Bu dəfə “Kubada hazırlanmış xərçəng peyvəndi Türkiyədə 39 xərçəng xəstəsində yoxlanır” başlığı ilə…

Bəs indi nə olacaq? Dərhal deyim, bunu oxuyan minlərlə xərçəng xəstəsi və xəstə yaxını həkimlərinin qapısını döyəcək. Maraqlısı budur ki, yalnız ağciyər xərçəngi xəstələri deyil, xəbər demək olar hər növ xərçəng xəstəsinə və yaxınlarına təsir edəcək.

Gəlin bir daha baxaq Kuba ağciyər xərçəngi peyvəndi ilə bağlı detallara: CIMAvax EGF adlı xərçəng peyvəndinin faydasını müəyyən etmək üçün əməliyyat edilə bilməyən və metastatik yəni dördüncü mərhələli, kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngli 405 xəstə tədqiqata alınmışdır. Hamısı əvvəllər 4-6 kurs klassik kimyaterapiya dərmanları (platin qrupuna əlavə olaraq vinblastin, etoposid və paklitakseldən biri) ilə xəstəliyi geriləmiş və ya sabit qalmış xəstələrdən seçilmişdir. Onların 270-nə Cimavax verilmiş, 135 xəstə isə müalicəsiz müşahidəyə alınmışdır.

İzləmədə nəzarət qolundakı xəstələr orta hesabla 8.8 ay yaşadığı halda, peyvənd verilən xəstə qruplarının orta ömrü 10.8 ay tapılmışdır. Göründüyü kimi 2 aylıq daha uzun yaşam əldə edilmişdir.

Bu tədqiqatda bizi elmi baxımdan qane etməyən detallar nələrdir?

Əvvəlcə etibarlı tədqiqatda xəstə seçimi kor aparılmalı, plasebo (dərmansız) qol istifadə edilməli və xəstə seçimini xəstəni görməyən müstəqil qrup etməlidir. Bunun əhəmiyyəti budur: həkimlər xəstələri ayırarkən ümumi vəziyyəti daha yaxşı olanları peyvənd qoluna ala və yanlış nəticəyə səbəb ola bilərlər. Tədqiqatın keyfiyyətini göstərən bu hal xəstə seçimi qərəzi (tərəf tutma) adlandırılır və nəticəyə çox təsir edən meyardır. Kubada əvvəllər Alfonso və həmkarlarının apardığı tədqiqat etibarlılığı müəyyən edən 7 mühüm meyarın ən mühüm üçündə zəif qiymət almışdır. Bunlardan biri xəstə seçimi qərəzi olmuşdur. Digər məsələ xəstələrin kimyaterapiya rejimlərinin qarışıq quruluşudur (heterogenlik). Xəstə qrupları 3 fərqli kimyaterapiya rejimi almış, lakin onların bəzisi hazırda seçilməyən dərmanlardan olmuş, yəni uğuru aşağı müalicələr də istifadə edilmiş və analizdə bu nəzərə alınmamışdır. Başqa mühüm məsələ də bu gün dünyada switch maintenance deyilən, ilkin kimyaterapiya qrupunu alan xəstələrdə fərqli dərmanla saxlayıcı müalicədə sübut edilmiş, beynəlxalq təlimatların və FDA-nın təsdiqlədiyi müalicə seçimi Pemetreksed adlı dərmanın tətbiqidir. Sağqalım üstünlüyü göstərilmiş müalicə imkanımız olduğu halda onun əvəzinə hələ standart müalicə ilə müqayisə edilməmiş, çox sorğulanmalı, təsdiqlənməmiş müalicəni xəstələrə pulla aldırıb tətbiq etmək nə qədər uyğundur?

Yalnız bir xəstə qrupu və qısamüddətli sağqalım şansı…

Göründüyü kimi hər iki peyvənd bu gün xərçəngin həlli olmaqdan uzaqdır. Elmi məqalələrlə araşdırdıqda da yalnız dördüncü mərhələli ağciyər xərçəngi xəstələrinin bir qrupunda istifadə olunduğunu və qısamüddətli fayda verdiyini görürük.

Son illərdə aparılmış çoxlu genişmiqyaslı ağciyər xərçəngi peyvəndi tədqiqatı məyusluq yaratmışdır (baxın xərçəng peyvəndləri və immunoterapiya bölməmizə). Xüsusilə Cimavax-dan daha ixtisaslaşmış, ağciyər xərçəngi hüceyrə səthindəki MAGE-A3, MUC-1, BLP25, tecemotide adlı zülallara qarşı hazırlanmış ağciyər xərçəngi peyvəndlərinin geniş klinik tədqiqatları da uğursuz olmuşdur.

Kubada aparılan və Avqust 2016-da Clinical Cancer Research-də dərc edilmiş bu tədqiqatın müalicəyə cavab verən 4-cü mərhələli ağciyər xərçəngi xəstələrindəki 2 aylıq töhfəsinə də şübhə ilə baxılmalı olduğuna inanırıq. Peyvəndin dünyaya kommersiya təqdimatı da bir çoxumuzu narahat edir. Tədqiqat məlumatları hələ tam yetişmədən Kuba şirkətinin nümayəndələri çantaları ilə dünyaya satmaq üçün yola çıxmış, hətta tədqiqatın tam mətni dərc olunmamış satışı və xəstələrdə istifadəsi başlamışdır.

İyul 2017 tarixli araşdırmalarımızda bu müalicənin hələ Amerika Milli Xərçəng Təlimatında (NCCN) və Avropa Xərçəng Müalicə Təlimatında (ESMO Guideline) nəzərə alınmadığını, tətbiq edilə bilən müalicə tövsiyəsi kimi verilmədiyini görürük. “Switch Maintenance” adlandırılan saxlayıcı müalicədə, yəni 4-cü mərhələli ağciyər xərçəngində birinci xətt müalicədən faydalanmış xəstədə fərqli dərmanla davam etmək istəyiriksə, hazırda ən düzgün və sübuta əsaslanan yanaşma Pemetreksed istifadəsidir.

Nəticə etibarilə mövcud elmi məlumatlara əsasən Kubadan gətirilən Cimawax adlı xərçəng peyvəndinin həm ağciyər, həm də digər xərçənglərdə xəstəyə aldırılaraq istifadəsini uyğun hesab etmirik. Peyvəndin Amerikada Roswel Park İnstitutu ilə Kuba tədqiqatçıları arasındakı razılaşma ilə klinik tədqiqatları başladılmışdır və qarşıdakı illərdə bu mövzuda yenilikləri sizin üçün izləyəcəyik.

Marağınızı çəkə bilər: Fərdiləşdirilmiş xərçəng peyvəndlərişişə xas hazırlandığı üçün daha effektiv müalicə seçimi təqdim edir.