Hansı irsi gen mutasiyası hansı döş xərçəngi alt növü ilə əlaqəlidir?

80 mindən çox insanı əhatə edən geniş hadisə-nəzarət tədqiqatı döş xərçəngi risk genlərinin adətən üçqat mənfi və yüksək dərəcəli (high grade) xəstəliklə əlaqəli olduğunu, lakin döş xərçəngi alt tiplərində əhəmiyyətli fərqləndiyini göstərir. Bəs bu nə deməkdir?

Müəlliflər nəticələrin genetik test, risk təxmini, variant (genetik dəyişiklik) təsnifatı və erkən diaqnostika üçün xərçəng skrininqinə potensial təsirləri olduğunu bildirdilər.

Bu tədqiqat çərçivəsində araşdırmaçılar doqquz əsas döş xərçənginə həssaslıq genindəki patogen germinal xətt (irsi) variantları ilə metastaz verməyən döş şişlərinin patoloji xüsusiyyətləri arasındakı əlaqələri qiymətləndirmək üçün döş xərçəngi olan 42.680 qadının və digər tədqiqata daxil edilmiş döş xərçəngi olmayan 42.387 qadının məlumatlarını müqayisə etdilər.

Tədqiqatda xərçəng gedişatı ilə bağlı xüsusiyyətlərə, şiş alt tipi, morfologiya (quruluş), ölçü, mərhələ və limfa düyünü tutulması da daxil olmaqla müalicə ilə bağlı müxtəlif seçimlərə baxıldı və irsi xərçəng genləri ilə əlaqəli şiş alt tipi paylanmasında mühüm fərqlər tapıldı.

Patogen mutasiyalar (səhv zülal istehsalına səbəb olan genetik dəyişikliklər) xüsusən gənc qadınlarda daha aqressiv döş xərçəngi ilə əlaqəli tapıldı. Bu mutasiyalar 40 yaşında və ya daha gənc yaşda üçqat mənfi döş xərçəngi (əsasən BRCA1 mutasiyasının başlatdığı) diaqnozu qoyulmuş qadınların %27-sində və hormon reseptoru (HR) müsbət, HER2-mənfi yüksək dərəcəli xəstəlik diaqnozu qoyulmuşların təxminən %16-sında görüldü.

Birlikdə doqquz gen 40 yaş və aşağı qadınlarda şişlərin %14,4-ü ilə əlaqəli idi, lakin 60 yaşdan yuxarı qadınlarda %4-dən az idi və gənc qadınlar arasında bu genetik dəyişikliklərin tezliyi üçqat mənfi döş xərçəngi olanlarda daha yüksək idi.

Bu nəticələr onlayn 27 yanvar 2022 tarixində JAMA Oncology jurnalında dərc edildi.

Aqressiv Biologiya ilə əlaqəli doqquz döş xərçəngi geni

Tədqiqat iştirakçıları 1991 və 2016 illəri arasında aparılmış 38 beynəlxalq əhali və ya xəstəxana əsaslı tədqiqatdan 18-79 yaşlı qadınlar idi.

Qiymətləndirilən genlər arasında ATM, BARD1, BRCA1, BRCA2, CHEK2, PALB2, RAD51C, RAD51D və TP53 yer aldı (baxın Bütün irsi xərçəng mutasiyaları)

Genlərin təsir etdiyi döş xərçəngi alt tiplərinin paylanması olduqca qarışıq idi. Məsələn;

• RAD51C, RAD51D və BARD1 gen variantları əsasən üçqat mənfi döş xərçəngi riski ilə əlaqələndirildi (şans nisbətləri müvafiq olaraq 6.2, 6.2 və 10 dəfə) və
• CHEK2 gen variantları üçqat mənfi döş xərçəngindən başqa bütün alt tiplərlə (2.2 - 3.2 arasında dəyişən şans nisbətləri ilə) əlaqələndirildi.
• ATM variantları üçün hormon müsbət HER2 mənfi yüksək dərəcəli alt tipin şans nisbəti 5 dəfə idi.
• BRCA1 bütün alt tiplərin artmış riski ilə əlaqələndirildi, lakin şans nisbəti üçqat mənfi döş xərçəngi üçün ən yüksək idi: 55 dəfə.
• BRCA2 və PALB2 variantları da üçqat mənfi xəstəliklə əlaqəli idi.
• TP53 variantları ən güclü şəkildə hormon müsbət HER2 mənfi və hormon mənfi HER2 müsbət alt tiplərlə əlaqəli idi və patogen variant daşıyıcılarında yaranan şişlər daha yüksək dərəcəli idi. Həmçinin yaş artdıqca şans nisbəti azalırdı.
• CHEK2-dən başqa bütün genlər yüksək dərəcəli xəstəliklə daha güclü əlaqəli idi.,

Əhəmiyyəti qeyri-müəyyən genetik dəyişikliklər haqqında təxmin etmək

Bəzən genetik test irsi xərçəng genlərində əvvəllər xərçənglə əlaqələndirilməmiş və ümumi əhalidə nadir görülən dəyişiklik tapır. Bu test nəticəsinə "əhəmiyyəti qeyri-müəyyən variant" və ya VUS (Variant of Uncertain Significance; əhəmiyyəti qeyri-müəyyən variant) deyilir, çünki konkret genetik dəyişikliyin patogen / zərərli olub-olmadığı aydın bilinmir. Bununla belə, bu gün VUS kimi təsvir edilən genetik dəyişiklik genetik məlumatların toplanması nəticəsində gələcəkdə patogen kimi müəyyən edilə bilər.

Müəlliflər bu və tədqiqatın digər nəticələrinin ümumi əhalidə gen paneli sekvenslənməsi və döş xərçəngi qaydaları barədə məlumat verə biləcəyini bildirərək alt tip kimi şiş xüsusiyyətlərinin də əhəmiyyəti qeyri-müəyyən variantların patoloji olub-olmadığını müəyyən etmək üçün istifadə edilə biləcəyini əlavə etdilər.

Buna görə tədqiqatçılar "məlumatlar variant təsnifat alqoritmlərinin dəqiqliyini artırmalı və onları daha böyük gen qrupuna genişləndirməlidir" dedilər.

Nəticə olaraq bu hadisə-nəzarət tədqiqatı döş xərçəngi riskini artıran genlərdəki nadir variantların şiş alt tipinə görə nəzərəçarpan mürəkkəblik göstərdiyini ortaya qoyur. Tədqiqat alt tipə xas döş xərçəngi risklərinin ətraflı təsvirini verir; bunlar potensial olaraq risk proqnozu modellərini və döş xərçənginin qarşısının alınması strategiyalarını yaxşılaşdıra bilər.

Bu genlərdə variant daşıdığı müəyyən edilən qadınlara MR, riskazaldıcı cərrahiyyə, kimyəvi profilaktika və genetik məsləhət də daxil olmaqla təkmilləşdirilmiş skrininq təklif edilə bilər.

İrsi xərçəng genlərinə dair belə tədqiqatlar olduqca dəyərlidir, çünki döş xərçənginin biologiyasına dair anlayışımızı inkişaf etdirir və əhəmiyyəti qeyri-müəyyən genetik variantların patogen olub-olmadığını təsnif etmək səylərinə kömək edir.