İsti çay içmək qida borusu xərçəngi riskini 5 dəfə artırır

Mədəniyyətimizin ən mühüm içkilərindən olan çayın onu isti içmək vərdişi olanlarda özofagus, yəni qida borusu xərçəngi riskini artırdığı məlum idi. Bu, yalnız çaya xas deyil, isti içilən bütün içkilərə aiddir. Lakin isti içkilərlə qida borusu xərçəngi arasındakı əlaqə aydın ortaya qoyulmamışdı. Buna görə Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi (IARC) 65 dərəcədən isti içkiləri Qrup 2A kanserogen (insanlarda ehtimal olunan xərçəng yaradan) kimi təsnif etmişdir. Yeni araşdırmaya görə isə isti çay içmək vərdişi olanlar eyni zamanda siqaret və alkoqol da istifadə edirsə, qida borusu xərçəngi riskləri 5 dəfə artır. Bu nəticə 450.000-dən çox şəxslə uzun müddət aparılmış araşdırmada ortaya çıxmışdır.

Qida borusu ağız boşluğunun sonundan başlayıb qarında mədənin başlanğıcına qədər uzanan sahədir. Udlaqdan etibarən müşahidə olunan xərçəng növünə özofagus/qida borusu xərçəngi deyilir. Qida borusu xərçəngi piylənmə göstəricilərinin artmasının da təsiri ilə yayılır və müalicə imkanlarına çıxışı məhdud olan az inkişaf etmiş bölgələrdə yaşam müddətləri çox nikbin deyil. Çay həvəskarlarının çox olduğu ölkələrdə, məsələn, ölkəmizdə və ya Çində tütün çəkməyin, alkoqol istehlakının və çox isti çayın kimyəvi birləşmələri və mənfi istilik təsiri çayla xərçəng arasındakı əlaqəni mürəkkəbləşdirir.

Çin Milli Təbiət Elmləri Fondunun və Milli Fundamental Araşdırma və İnkişaf Proqramının tədqiqatçıları əvvəllər xərçəng diaqnozu alanları və ya çay içməyi, alkoqol qəbulunu və ya siqaret çəkməyi azaldanları xaric edərək araşdırma apardılar. Bu araşdırmada yüksək temperaturlu çay içməyin qida borusu xərçəngi riskini nə qədər artırdığını müəyyən etmək üçün 30-79 yaş arasındakı 456.155 iştirakçını 9.2 il izlədilər. Nəticədə həddindən artıq alkoqol istehlakı, siqaret istifadəsi və isti çay içmə ilə qida borusu xərçəngi arasında sıx əlaqə tapdılar.

Araşdırmanın ən diqqətəlayiq nəticəsi yüksək temperaturda çay içən, tütün istifadə edən və müntəzəm alkoqol qəbul edənlərdə bu 3 vərdişi olmayan şəxslərlə müqayisədə 5 dəfə yüksək qida borusu xərçəngi riskinin olmasıdır.

Lakin alkoqol və siqaret istifadə etməyib həddindən artıq isti çay içən şəxslərlə qida borusu xərçəngi arasında birbaşa əlaqə qurulmamışdır. Bu tapıntılar alkoqol və tütündən çox istifadə edən şəxslərdə isti çay içməməyin faydalı ola biləcəyini düşündürür.

• Alkoqol içməyin xərçəng riskini artırdığı aydın göstərildi

Yazının əvvəlində də ifadə etdiyimiz kimi, isti içkilərin qida borusu xərçənginə səbəb ola biləcəyi fərziyyəsi yeni deyil. İlk dəfə 1930-cu illərdə klinik müşahidələrə əsaslanaraq istidən yaranan qıcıqlanmanın, ehtimal ki, qida borusu xərçənginə səbəb olduğu deyilmişdi, lakin isti içkilərlə qida borusu xərçəngi arasındakı əlaqə tam ortaya qoyulmamışdı. Qeyri-sağlam vərdişlər daxil olmaqla bir neçə risk amili bir araya gəldikdə xərçəngin yaranma ehtimalı da təbii olaraq artır. Bir çoxumuzun imtina edə bilməyəcəyi çayı tərgitmək əvəzinə bir qədər ilıq temperaturda içməyə üstünlük verə bilərik. Bu, yalnız çay üçün deyil, həddindən artıq isti içdiyimiz bütün içkilər və hətta şorbalar üçün də diqqət edilməli vəziyyətdir.

• Siqareti necə tərgidə bilərəm?