Kimyoradioterapiya və oliqometastaz anlayışlarının əsasını qoyan Dr. Weichselbaum-a mükafat

Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyəti (ASCO) hər il xərçəng qayğısı tarixində vacib yeri olan şəxsləri mükafatlarla şərəfləndirir. Xərçəng təbabətinin tarixini və keçdiyi çətin yolları daha yaxşı anlamağa imkan verən bu mükafatların hansı yeniliklərə görə verildiyi və onkologiyaya töhfəsi ASCO-nun illik toplantılarında təqdim edilir.

ASCO 2018 mükafatlarının ilki David A. Karnofsky mükafatı adlanır. İlk dəfə 1970-ci ildə verilmiş bu mükafat xərçəng araşdırmaları, diaqnostika və/və ya müalicəyə mühüm töhfə verən onkoloqa verilmişdi. Bu il isə Chicago Universiteti Ludwig Metastaz Araşdırmaları Mərkəzinin həm-direktoru və Radiasiya-Hüceyrə Onkologiyası Bölməsinin rəhbəri professor Ralph R. Weichselbaum bu mükafata layiq görüldü.

12 dekabr 1945-ci ildə doğulmuş Ralph Weichselbaum öz sahəsində ixtisaslaşmış amerikalı radiasiya onkoloqudur. ASCO illik konqreslərinin keçirildiyi Chicago, Illinois-də böyüdü və tibb fakültəsini 1971-də Wisconsin Universitetində bitirdi. Cərrahi onkologiya üzrə tədqiqat təqaüdündən sonra 1975-də Harvard Tibb Məktəbinin Şüa Müalicəsi Mərkəzində ixtisaslaşdı və 1984-ə qədər Harvard Tibb Məktəbində müəllim qaldı; burada Radiasiya Onkologiyası Bölməsində dosent oldu. 1984-də Chicago Universiteti Biologiya Elmləri Bölməsinin Radiasiya və Hüceyrə Onkologiyası Bölməsinə rəhbərlik vəzifələrini götürdü və o vaxtdan orada qaldı. Evli, üç yetkin övladı olan Dr. Weichselbaum yüzlərlə patentə, 790-dan çox nəşrə sahibdir. Məşhur baş-boyun xərçəngi məqaləsinə 1600-dən çox istinad edilib. Həmçinin xərçəngə dair geniş dərslik Cancer Medicine adlı kitabın həmmüəllif redaktorudur.

Mükafat gətirən işləri

Dr. Weichselbaum radio-stimullaşdırılan gen terapiyasının və kimyaterapiya ilə eyni vaxtda radioterapiya tətbiqinin (kimyoradioterapiya) əsas mexanizmlərini müəyyən edən alimlərdəndir. Kimyoradioterapiya baş-boyun və ağciyər xərçənglərinin əsas müalicə strategiyalarındandır. Həmçinin şişlərin radiasiyaya məruzqalmasından sonra siqnal ötürülməsi və gen ekspressiyasının əsas mexanizmlərində kəşflər etdi.

Weichselbaum Dr. Samuel Hellman ilə birlikdə bütün 4-cü mərhələ (metastatik) xərçənglərin eyni biologiyaya malik olmadığını izah edən metastaz spektri nəzəriyyəsini müəyyən etdilər. Bu nəzəriyyəyə görə bəzi xəstələrdə yalnız oliqometastaz adlanan məhdud metastatik xəstəliyin inkişaf edəcəyini proqnozlaşdırdılar. Artıq daha yaxşı bildiyimiz bu anlayış oliqometastatik xəstəlikdir. Yəni az sayda və yalnız müəyyən orqanlara metastazı olanların xəstəlik gedişi geniş yayılmış metastazı olanlardan daha müsbətdir və bu xəstələrə kurativ (tam sağalma) məqsədli regional müalicə tətbiq edilə bilər. İki nümunə yalnız qaraciyər metastazı olan kolon xərçəngi və yalnız sümük metastazı olan süd vəzi xərçəngidir. Yalnız sümük metastazlı süd vəzi xərçəngində sümükdəki metastaza əməliyyatsız xərçəng müalicələrindən biri və ya radioterapiya, süd vəzisindəki şiş üçün isə standart regional müalicə yanaşması tətbiq edilə bilər.

Weichselbaum və həmkarları hazırda radioterapiya ilə immunoterapiya əlaqəsini araşdırır. Bu tədqiqatlar regional tətbiq edilən radiasiyanın immun sistemi vasitəsilə sistemik təsirlərinə yönəlir.

• Radioterapiya xərçəng peyvəndi təsiri yarada bilərmi?