Metastatik prostat xərçənginin müalicəsində yalnız hormon basqılama dövrü bitir

Əvvəllər müalicə almamış, metastatik, kastrasiyaya (hormon basqılanmasına) həssas prostat xərçəngi olan kişilərin müalicəsinə dair ESMO 2021 Konqresində təqdim edilən yeni məlumatlar klinik təcrübəmizi dəyişdirəcək xarakterdədir.

Yeni diaqnoz qoyulmuş, hormonal müalicə (androgen basqılanması) tətbiq edilməmiş metastatik prostat xərçəngi kastrasiyaya həssas prostat xərçəngi kimi müəyyən edilir. Bu xəstə qrupunu sümüklərə və digər orqanlara metastaz vermiş xəstələr, eləcə də əvvəllər prostat xərçənginə görə heç bir hormonal müalicə almadan əməliyyat olunmuş və ya yerli radioterapiya almış, sonradan residiv (təkrarlanma) aşkar edilmiş metastatik xəstələr təşkil edir.

Son illərdə hormonal müalicə almamış residivli və ya yeni diaqnoz qoyulmuş metastatik prostat xərçənginin müalicəsində iki mühüm yenilik oldu:

• bunlardan birincisi klassik hormonal müalicəyə dosetaksel adlı kimyaterapiyanın əlavə edilməsi,
• digəri klassik hormonal müalicəyə abirateron asetat adlı yeni nəsil hormonal müalicənin əlavə edilməsidir.

Bu iki müalicə strategiyasının yüksək riskli xəstələrdə illərdir tətbiq olunan klassik hormonal müalicədən üstün olduğu göstərildi. Bu iki yenilik mühüm bir sualı da gündəmə gətirdi:

Klassik hormonal müalicəyə həm abirateron, həm də dosetaksel əlavə etsək, nəticələr necə olar? Məhz bu sualın cavabını tapmaq üçün PEACE-1 tədqiqatı həyata keçirildi.

ESMO-nun önə çıxan tədqiqatı

PEACE-1 adlı klinik tədqiqatdan əldə edilən bu yeni nəticələr standart hormon basqılama müalicəsinə abirateron (Zytiga) və dosetaksel kimyaterapiyasının əlavə edilməsinin sağqalım üzərində klinik baxımdan əhəmiyyətli təsirini göstərir (həm radioloji proqressiyasız sağqalımda, həm də ümumi sağqalımda mühüm yaxşılaşmalar). ESMO 2021-də bu tədqiqatın uzunmüddətli nəticələri təqdim edildi.

Bu üçlü birləşmə (hormon basqılama + abirateron + dosetaksel) ilə radioloji proqressiyasız sağqalımda median 2,5 illik yaxşılaşma və ölüm riskində %25 azalma bildirildi. Standart müalicə qolundakı xəstələrin böyük hissəsinin tədqiqat zamanı abirateron qoluna keçməsinə baxmayaraq, bu nəticələr əhəmiyyətli idi.

PEACE-1 tədqiqatının dizaynı

2015-ci ildən metastatik kastrasiyaya həssas prostat xərçəngi olan kişilərin standart müalicəsi hormonal müalicəyə ya dosetakselin, ya abirateronun, ya da enzalutamid (Xtandi) kimi androgen siqnal inhibitorlarının əlavə edilməsi və ya metastatik yükü aşağı olan kişilərdə əsas şişə radioterapiya tətbiqi olmuşdur.

PEACE-1 sınağından əldə edilən bu yeni nəticələrə qədər hormon basqılama ilə "digər müalicələrin birləşməsinin" nəticələri daha da yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdıra bilməyəcəyi qeyri-müəyyən idi.

Tədqiqatda standart müalicə belə müəyyən edildi: dosetaksel daxil olan və ya olmayan hormonal müalicə.

Tədqiqat qolları;

• yalnız standart müalicə (296 xəstə),
• abirateron və standart müalicə (292 xəstə),
• radioterapiya və standart müalicə (293 xəstə) və
• radioterapiya, abirateron və standart müalicə (292 xəstə).

Xərçəngin irəliləmə riski yarıya endirildi

Radioterapiya ilə və ya onsuz hormon basqılama, dosetaksel və abirateron alan xəstələrdə median radioloji proqressiyasız sağqalım 4,5 il olduğu halda, yalnız standart qayğı alan xəstələrdə bu müddət 2 il olmuşdur. Bu, abirateronun xərçəngin irəliləmə riskini %50 azaltmasına uyğun gəlir (HR: 0.50; P < .0001).

Metastatik yükü yüksək olan kişilərdə median radioloji proqressiyasız sağqalım abirateronla 4,1 il, yalnız standart qayğı ilə isə 1,6 il idi (HR, 0.47; P < .0001).

Lakin metastaz həcmi aşağı olan kişilərdə fayda daha az aydın idi, çünki bu xəstələr arasında proqressiya və ya ölüm halları nisbətən az idi. Abirateron və standart qayğı alan bu qrupdakı kişilərdə median radioloji proqressiyasız sağqalım göstəricisinə çatılmadı; yalnız standart qayğı ilə müalicə edilən kişilərdə isə bu müddət 2.7 il idi.

Abirateronla daha çox rast gəlinən yan təsirlər qaraciyər toksiklikləri, hipertoniya və hipokaliemiyadır (kaliumun aşağı olması).

Şərh

PEACE-1 tədqiqatının güclü tərəfləri əvvəllər cavablandırılmamış sualları araşdırmağa kömək edən birləşdirici strategiya yürütməsi və artıq əlçatan müalicələrdən istifadə etməsidir.

Lakin hormon basqılama, dosetaksel və abirateron birləşməsinin yalnız hormon basqılama və abirateronla müqayisədə necə olacağı hələ aydın deyil.

Qısası, PEACE-1-dən və dosetaksel ilə androgen siqnal inhibitorları üzrə digər tədqiqatlardan əldə edilən bu ən son məlumatlar metastatik kastrasiyaya həssas prostat xərçəngi olan kişilərin yalnız hormon basqılama ilə müalicəsinin artıq qəbuledilməz olduğunu göstərir.

Bu xəstə qrupu üçün hazırda ideal müalicə seçimləri bunlardır:

• Hormon basqılama ilə ya abirateron, ya enzalutamid, ya da apalutamid
• Hormon basqılama ilə dosetaksel və
• Xüsusilə yüksək həcmli xəstəliyi olan xəstələr üçün hormon basqılama, docetaxel və abirateronun üçlü birləşməsi.

Hormon basqılama, dosetaksel və apalutamid və ya enzalutamidin potensial birləşməsi barədə daha çox məlumat lazımdır.