Orqandan Asılı Olmayan Üçüncü Xərçəng Dərmanı FDA Təsdiqi Aldı – Enterectinib

15 Avqust 2019-cu ildə ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA), xərçəngləri müəyyən genetik pozuntu (NTRK, neyrotrofik tirozin reseptor kinaza gen füzyonu) daşıyan və başqa effektiv müalicəsi olmayan yetkin və yeniyetmə xəstələr üçün enterectinib (Rozlytrek) adlı dərmana sürətləndirilmiş təsdiq verdi. Enterectinib həmçinin ROS1-müsbət ağciyər xərçəngləri üçün də təsdiqləndi.

“Toxuma Aqnostik” (Xərçəngin Yarandığı Orqandan Asılı Olmayan) Xərçəng Müalicələrinin Sayı Artır

Xərçəng biologiyası haqqında artan biliklərimiz sayəsində onkoloji müalicələr üçün həyəcanverici bir yenilik dövründəyik. Daha çox hədəfə yönəlmiş müalicələr və daha dəqiq onkologiya üçün biomarkerlərə əsaslanan dərmanların hazırlandığını görürük. Bu yeni xərçəng biomarkerlərindən biri də NTRK gen füzyonudur.

Enterektinib FDA-nın Orqandan Asılı Olmadan və Biomarker Əsasında Təsdiqlədiyi 3. Xərçəng Müalicəsidir:

• 2017-ci ildə pembrolizumab (Keytruda), mikrosatellit qeyri-sabitliyi yüksək (MSI-H) və ya səhv cütləşmə təmiri çatışmayan (dMMR) şişlər və
• 2018-ci ildə larotrektinib (Vitrakvi), NTRK gen füzyonuna malik şişlər üçün FDA təsdiqi almışdı (baxın).

Rozlytrek-ə FDA Təsdiqi Gətirən Tədqiqatlar

• Rozlytrek-in şişləri kiçiltmə qabiliyyəti NTRK füzyon-müsbət şişləri olan 54 yetkin üzərində aparılan dörd klinik tədqiqatda qiymətləndirildi.
• Əhəmiyyətli şiş kiçilməsi olan xəstələrin nisbəti (ümumi cavab nisbəti) % 57 idi, xəstələrin % 7.4-ündə şişlər tamamilə yox olmuşdu (tam cavab).
• Şiş kiçilməsi olan 31 xəstənin % 61-ində müalicəyə cavab doqquz ay və ya daha uzun sürdü.
• Tədqiqatlarda NTRK gen füzyonunun geniş yayıldığı xərçəng yerləri ağciyər, tüpürcək vəzi, süd vəzi, qalxanabənzər vəzi və kolon-rektum idi.

Rozlytrek Həmçinin Şişləri ROS1-Müsbət (ROS1 Geninin Mutasiyası) Olan və Bədənin Digər Hissələrinə Metastaz Vermiş Kiçik Hüceyrəli Olmayan Ağciyər Xərçəngli Yetkinlərin Müalicəsi Üçün də Təsdiqləndi.

Klinik tədqiqatlar ROS1-müsbət ağciyər xərçəngi olan 51 yetkin xəstəni qiymətləndirdi. Ümumi cavab nisbəti % 78 idi; xəstələrin % 5.9-unda şişlər tamamilə yox oldu (tam cavab). Əhəmiyyətli şiş kiçilməsi olan 40 xəstənin % 55-ində şiş kiçilməsi 12 ay və ya daha uzun davam etdi.

Yan Təsirlər

Rozlytrek-in tez-tez rast gəlinən yan təsirləri; yorğunluq, qəbizlik, anormal dad hissi, ödem (şişkinlik), başgicəllənmə, ishal, ürəkbulanma, dizesteziya (anormal toxunma hissi), nəfəs darlığı, mialgiya (əzələ ağrısı), koqnitiv pozuntu (yaddaş və ya diqqət problemləri, danışma çətinliyi və ya hallüsinasiyalar), çəki artımı, öskürək, qusma, qızdırma, oynaq ağrıları və görmə pozuntuları (bulanıq görmə, işığa həssaslıq, ikigörmə, görmənin pisləşməsi, katarakta və ya üzən ləkələr) idi.

Rozlytrek-in ən ciddi yan təsirləri durğunluq ürək çatışmazlığı (ürək əzələsinin zəifləməsi və ya ürək əzələsinin zədələnməsi), mərkəzi sinir sistemi təsirləri (koqnitiv pozuntu, təşviş, intihar düşüncəsi daxil depressiya, başgicəllənmə və ya tarazlıq itkisi və yuxusuzluq daxil yuxu rejimində dəyişiklik və həddindən artıq yuxululuq), sümük sınıqları, hepatotoksiklik (qaraciyər zədələnməsi), hiperurikemiya (yüksək sidik turşusu), QT uzanması (anormal ürək ritmi) və görmə pozuntuları.

FDA Rozlytrek-ə sürətləndirilmiş təsdiq (accelerated approval) vermişdir. Bu təsdiqə görə istehsalçı şirkət Genentech FDA-ya əlavə məlumat təqdim etməyi öhdəsinə götürür. Rozlytrek həmçinin Prioritet Baxış (Priority Review), Sıçrayış Terapiyası (Breakthrough Therapy) və Yetim Dərman (Orphan Drug) təyinatları da almışdır.

Şəklin İzahı: NTRK füzyonları ilk dəfə 1982-ci ildə kolon xərçəngində kəşf edildi, lakin son illərdə DNT-nin yeni sekvensləmə texnikaları (next-generation sequencing) kimi texnologiyaların inkişafı ilə bu anormallığın xərçəng xəstələrində aşkarlanması mümkün olmuşdur. Günümüzdə alimlər TRK genləri ilə birləşən 50-dən çox fərqli gen müəyyənləşdirmişdir. TRK genləri mutasiya nəticəsində füzyona (birləşməyə) məruz qalarsa, yaranan anormal zülallar xərçəng hüceyrələrinə böyümə və çoxalma siqnalı göndərəcək şəkildə daim “açıq” qalır.