Qan xərçənginin əlamətləri nələrdir?

Qan xərçəngi qan, sümük iliyi və limfatik sistemin xərçənglərini əhatə edən ümumi tərifdir. Hematoloji bədxassəli xəstəlik və ya qan-sümük iliyi mənşəli xərçənglər də adlandırılır.

137 fərqli qan xərçəngi növü var, lakin üç əsas növü leykemiya, limfoma və mielomadır. Qan xərçənglərindən başqa bütün xərçənglər solid (orqan) xərçəngləri adlandırılır.

Qan xərçəngi növlərinə leykemiya, limfoma, mieloma və mielodisplastik sindromlar daxildir, mieloproliferativ neoplaziyalar kimi nadir növlər də var. Qan xərçənglərində fərqli əlamətlər müşahidə oluna bilər. Bəzi əlamətlər bütün qan xərçəngi növlərində ortaq, bəziləri isə daha xarakterikdir. Məsələn, limfomalarda şişmiş limfa düyünləri daha çox görünür və mielomanın ən çox rast gəlinən simptomlarından biri xüsusilə kürək nahiyəsində sümük ağrısıdır.

Əlamətlərin aydın və çox spesifik olmaması qan xərçənglərinin diaqnozunu çətinləşdirə bilər.

Qan xərçənglərinin ortaq əlamətlərinə aşağıdakılar daxil ola bilər

• Səbəbsiz çəki itkisi
• Yorğunluq
• Zəif hiss etmək və ya təngnəfəslik (dispnoe)
• Asan zədələnmə və ya qanaxma (məsələn, bədəndə səbəbsiz göyərmələr)
• Böyümüş limfa düyünləri
• Mədədə şişkinlik və ya qarında narahatlıq
• Tez-tez təkrarlanan infeksiyalar
• Qızdırma / gecə tərləməsi
• Sümük / oynaq ağrısı
• Qaşınma
• Travma olmadan sümük ağrıları

Qan xərçənglərinin əlamətlərinin əksəriyyəti qan hüceyrələrinin yarandığı yer olan sümük iliyinin xərçəng hüceyrələri tərəfindən tutulmasına görə qan hüceyrələrinin istehsal edilə bilməməsindən yaranır. Qanda çox hüceyrə olsa da, bunlar funksiyasızdır. Oksigen daşıyan eritrositlərin (ağ qan hüceyrələrinin) azalması nəticəsində anemiya və yorğunluq; immun sisteminə cavabdeh leykositlərin (ağ qan hüceyrələrinin) azalması nəticəsində infeksiyalar; laxtalanmaya cavabdeh trombositlərin (qan lövhəciklərinin) azalması nəticəsində qanaxmalar müşahidə oluna bilər.

Siz və ya yaxınınız bu əlamət və ya şikayətlərdən hər hansı birini və ya hamısını yaşayırsınızsa, həkiminizə müraciət etməyinizi tövsiyə edirik. Həkiminiz şübhəli vəziyyət olarsa, əlavə testləri lazım görə bilər.

Limfoma, limfa xərçəngi nədir? Əlamətləri və müalicəsi necədir?

Qan xərçəngi necə diaqnoz edilir?

Qan xərçəngi adətən qan testi ilə diaqnoz edilir. İlk mərhələdə hemoqram və periferik yaxma aparılır. Bunların nəticəsində qan xərçəngi görülərsə, daha sonra hansı növ olduğunu müəyyən etmək üçün əlavə testlər (məsələn, sümük iliyi nümunəsinin götürülməsi) aparılır.

Çoxsaylı mieloma nədir? Əlamətləri nələrdir? Necə müalicə edilir?

Qan xərçəngləri necə müalicə edilir?

Xərçəng müalicəsinə xərçəngin növünə, vəziyyətinə və xəstənin məlumatlarına əsasən qərar verilir. Ən geniş yayılmış müalicə seçimi kimyaterapiyadır (bəzən kök hüceyrə/sümük iliyi köçürülməsi ilə birlikdə tətbiq olunur). Son illərdə yeni nəsil immunoterapiyalar, molekulyar hədəflərə yönəlmiş ağıllı dərmanlar və CAR-T hüceyrə müalicəsi də qan xərçənglərində diqqətəlayiq uğurlu nəticələr təqdim etmişdir.

Kök hüceyrə köçürülməsi nədir? Hansı xərçənglərin müalicəsində istifadə olunur?

Bizi Instagram, Twitter və Facebookplatformalarında izləyin.