Xərçəng müalicəsi zamanı dəri və dırnaq dəyişiklikləri

Xərçəng müalicələri müxtəlif dəri və dırnaq dəyişikliklərinə səbəb ola bilər. Aldığınız müalicədən asılı olaraq bu dəyişikliklərin sizdə olub-olmayacağını öyrənmək üçün tibbi komandanızla danışın.

Radioterapiyadərinin qurumasına, qaşınmasına və qırmızı və ya tünd rəng almasına səbəb ola bilər. Günəş yanığı və ya qaralmış kimi görünə, şişmiş və ya qabarıq ola bilər.

Kimyaterapiya dərmanları hüceyrə bölünməsinə (mitoz) təsir edir; buna görə ən çox sürətlə çoxalan hüceyrələrə mənfi təsir göstərir. Dəri və dırnaq hüceyrələrimiz də ən sürətlə çoxalan hüceyrələrimizdən olduğuna görə kimyaterapiyanın onlara əlavə təsirləri vardır. Kimyaterapiya quru, qaşınan, qırmızı və / və ya qabıqlı dəri problemləri yarada bilər. Bəzi insanlarda günəş yanığına səbəb olan qızartı və ya günəşə həssaslıq yarana bilər. Dırnaq dəyişikliklərinə dırnaqda qızartı, tünd-açıq rəng dəyişiklikləri, saralmış və ya çatlamış dırnaqlar daxildir. Kimyaterapiyaya bağlı dırnaq və dəri dəyişiklikləri adətən 3-6 ay ərzində əvvəlki vəziyyətinə qayıdır.

Əvvəllər şüa müalicəsi almış, hazırda kimyaterapiya alan insanlarda dərinin şüa müalicəsi almış hissəsində qızartı, qabarcıq və ya qabıqlanma ola bilər; buna radiasiya xatırlama reaksiyası (radiation recall) deyilir.

Hədəfə yönəlmiş ağıllı dərmanlar və immunoterapiyalar qaşınma yarada bilər

Ağıllı həb də adlandırılan molekulyar hədəflərə yönəlmiş yeni nəsil kimyaterapiya dərmanları — onların çoxu həb şəklindədir — və immunoterapiyalar quru dəriyə, səpkiyə və dırnaq problemlərinə səbəb ola bilər.

- Əlaqəli mövzu: İmmunoterapiya dərmanlarının əlavə təsirləri nələrdir, necə müalicə olunur?

Aşağıdakı dəri problemləri daha ciddidir və təcili tibbi müdaxilə tələb edir:

• Kimyaterapiya zamanı qəfil və ya şiddətli qaşınma, səpki və ya övrə. Bunlar ciddi allergik reaksiyanın əlamətləri ola bilər.
• Müalicə verilən nahiyədə qəfil başlayan ağrı, qızartı, nəmlik, infeksiyalaşmış və / və ya yaralı görünüş. Buna nəm reaksiya (moist reaction) deyilir və qulaqlarınız, süd vəziləriniz və ya omba nahiyəniz kimi dərinin qatlandığı yerlərdə yarana bilər.

Həkiminiz və ya onkologiya tibb bacınız mümkün dəri və dırnaq dəyişiklikləri haqqında danışır və onların müalicəsi və ya qarşısının alınması yolları barədə sizə tövsiyələr verir.

Dəri və dırnaq dəyişikliklərini müalicə etməyin yolları

Hansı müalicəni aldığınızdan asılı olaraq dərinizi qorumaq, infeksiyanın qarşısını almaq və qaşınmanı azaltmaq üçün aşağıdakı addımlar tövsiyə olunur:

• Yalnız tövsiyə olunan dəri məhsullarından istifadə edin
  Dərinizə yumşaq təsir edən sabunlar istifadə edin. Antibakterial sabunları tövsiyə etmirik. Tibb bacınızdan müəyyən losyon və kremlər tövsiyə etməsini istəyin. Nə vaxt və nə qədər tez-tez istifadə edildiyini soruşun. Hansı dəri məhsullarından çəkinməli olduğunuzu soruşun. Məsələn, şüa müalicəsindən əvvəl pudra və ya antiperspirant istifadə etməməyiniz tövsiyə oluna bilər.
• Dərinizi qoruyun
  Quru, qaşınan, infeksiyalaşmış və ya şişmiş dəri üçün losyonlar və ya antibiotiklər barədə soruşun. Şüa müalicəsi alan sahədə isidici yastıq, buz paketi və ya sarğı istifadə etməyin. Dəriniz ağrıyırsa, daha az tezliklə təraş olun və elektrik ülgücü istifadə edin və ya təraşı dayandırın. Günəşdən qoruyucu və dodaq nəmləndiricisi istifadə edin, yaxud açıq havada boş uzunqol köynək, şalvar və geniş kənarlı papaq geyinin.
• Dərinizi qaşımaqdan çəkinin
  Xüsusilə bəzi kimyaterapiya dərmanlarını alarkən (məsələn, bleomisin) dərinizi qaşımaqdan çəkinməlisiniz, çünki qaşıma izləri daimi qala bilər. Həkiminiz qaşınmanın səbəbini qiymətləndirməyə çalışacaqdır. Özünüzü daha yaxşı hiss etmək üçün ata biləcəyiniz addımlar da vardır. Dərinizi quruda və ya qıcıqlandıra biləcək spirt və ya ətirli məhsullardan çəkinin. Çox isti su ilə duş almayın. Duşdan sonra dəriniz hələ bir qədər nəm ikən nəmləndirici losyon istifadə edə bilərsiniz. Evinizi sərin və nəm saxlayın. Sağlam pəhriz saxlayın və dərinizin nəm və sağlam qalmasına kömək etmək üçün bol maye için. Təsirlənmiş nahiyəyə soyuq parça və ya buz tətbiqi də kömək edə bilər. Akupunktur da bəzi insanlara kömək edir.
• Kiçik dırnaq problemlərinin qarşısını alın və ya müalicə edin
  Dırnaqlarınızı təmiz saxlayın və qısa kəsin. Qab yuyarkən, bağda işləyərkən və ya evi təmizləyərkən əlcək istifadə edin. Dırnaqlarınıza kömək edə biləcək məhsullar barədə tibb bacınızla danışın.

Müalicə aldığınız nahiyədə dəriniz ağrıyırsa, həkiminizə və ya tibb bacınıza bildirin. Dərinizdə nəm reaksiya ola bilər. Bu, çox vaxt qulaq arxasında və ya süd vəzilərinin altında dərinin qatlandığı yerlərdə yaranır. Düzgün müalicə edilməzsə, infeksiyaya səbəb ola bilər. Bu nahiyələrə necə qulluq etməli olduğunuzu həkiminizdən və ya tibb bacınızdan soruşun.

Dəri və dırnaq dəyişiklikləri barədə onkoloji komandanızla danışmaq

Soruşacağınız sualların siyahısını hazırlayaraq görüşə hazırlaşın. Bu sualları siyahınıza əlavə etməyi düşünün:

• Hansı əlamətləri bildirməliyəm?
• Özümü daha yaxşı hiss etmək üçün hansı addımları ata bilərəm?
• İstifadə etmək üçün hansı sabun və losyonları seçməliyəm? Dırnaqlarımın sağlam qalmasına hansı məhsullar kömək edə bilər?
• Hansı dəri və dırnaq məhsullarından çəkinməliyəm?
• Bu problemlər nə vaxt aradan qalxacaq?