Xərçəng müalicəsindən əvvəl xəstənin həyat keyfiyyətinin müalicə yan təsirlərinə təsiri

Yəni bir tədqiqatda süd vəzi xərçəngində müalicədən əvvəlki həyat keyfiyyəti səviyyəsinin müalicə zamanı kimyaterapiya dozasının azaldılması və kimyaterapiyadan sonrakı yan təsirlərlə əlaqəli olduğu müəyyən edildi.

Öncül tədqiqat 

Əvvəllər bu əlaqəni ölçən tədqiqat aparılmamışdı. Qısaca, tədqiqatda müalicədən əvvəlki yorğunluq və fiziki funksiya pozuntusunun kimyaterapiya dozasının azaldılması və kimyaterapiyadan sonrakı yan təsirlərlə əlaqəli olduğu müəyyən edildi. Xəstələrin həyat keyfiyyəti ölçmələri EORTC QLQ-C30 sorğusu ilə aparıldı.

Bu tapıntılar Cancer jurnalında 15 yanvar 2023-cü ildə dərc edildi.

Xərçəngdə həyat keyfiyyətinin əhəmiyyəti

Həyat keyfiyyəti insanların həyatlarından məmnunluq səviyyəsini və həyatlarının keyfiyyətini təsvir edən anlayışdır. Həyat keyfiyyəti fiziki, emosional, sosial, iqtisadi və ətraf mühit amillərinin hamısına əsaslanır və insanların həyatının nə qədər keyfiyyətli olduğunu əks etdirir. Həyat keyfiyyətinin ölçülməsi həyatın müxtəlif tərəfləri haqqında insanların fikirlərini və gözləntilərini qiymətləndirir, onların həyatının nə qədər məmnunedici olduğunu anlamağa kömək edir.

İndiyədək həmişə xərçəngin özünün və ya müalicələrin xəstələrin həyat keyfiyyətinə təsiri üzərində dayanılırdı. Bu tədqiqat isə məsələyə fərqli baxış təqdim edir.

Müalicə prosesində xəstənin fiziki, emosional və sosial vəziyyəti müalicənin verilməsi, müddəti və intensivliyi kimi amillərə təsir edə bilər. Xəstənin ümumi vəziyyəti və həyat keyfiyyəti daha yaxşıdırsa, müalicə prosesi asanlaşa və bu, müalicə nəticələrində əks oluna bilər. Eyni şəkildə xəstənin həyat keyfiyyətinin pisləşməsi müalicə prosesini çətinləşdirə və müalicənin təsirini azalda bilər.

Tədqiqatın təfərrüatları

Həyat keyfiyyəti irəliləmiş xərçəng xəstələrində sağqalmanın göstəricisi kimi qəbul edilsə də, erkən mərhələli süd vəzi xərçəngində sübutlar daha az aydındır.

Tədqiqatçılar erkən süd vəzi xərçəngində həyat keyfiyyəti ölçmələrinin rolunu anlamaq üçün Fransadakı 26 mərkəzdə yeni diaqnoz qoyulmuş 1.-3. mərhələli süd vəzi xərçəngi olan qadınların qeydə alındığı tədqiqatın təhlilini apardılar.

Tədqiqat erkən mərhələli süd vəzi xərçəngi olan 3079 xəstədə ilkin həyat keyfiyyəti ölçmələri ilə kimyaterapiya dozasının azaldılması və kimyaterapiyadan sonrakı yan təsirlər arasındakı əlaqəni araşdırmaq üçün planlaşdırıldı. Buraya neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl şişi kiçildən) şəraitdə kimyaterapiya alan 718 xəstə və adjuvant (əməliyyatdan sonra qoruyucu) müalicə kimi kimyaterapiya alan 2361 xəstə daxildir.

Xəstələrin əksəriyyəti taksan (94,2%) və/və ya antrasiklin (90,5%) almışdı. Digər əsas adjuvant müalicələr süd vəzinin şüalanma müalicəsi (92,6%), trastuzumab (21%) və endokrin müalicə (74%) idi və bütün qadınlara süd vəzini qoruyan cərrahiyyə (74%) və/və ya limfa düyünü disseksiyası (60%) tətbiq olundu. Yorğunluq və fiziki funksionallıq EORTC QLQ-C30 (Avropa Xərçəng Tədqiqatı və Müalicəsi Təşkilatının Həyat Keyfiyyəti üzrə Əsas Sorğusu 30) ilə ölçüldü.

3079 xəstənin 15,5%-ində kimyaterapiya dozası azaldıldı və 31%-ində kimyaterapiyadan sonra yan təsirlər yarandı.

Klinik və xəstə amillərinə görə çoxdəyişənli düzəlişdən sonra ilkin yorğunluq balları 39-dan yüksək olanlarda (39 ilə 39 və ya daha aşağı göstəricinin müqayisəsi) kimyaterapiya dozasının azaldılması riski 1,43 dəfə və kimyaterapiyadan sonrakı yan təsir riski 1,32 dəfə daha yüksək idi.

Müəlliflər ilkin fiziki funksionallıq balları 83-dən aşağı olanlarda (83 ilə 83 və ya daha yüksək göstəricinin müqayisəsi) kimyaterapiya dozasının azaldılması (1,54 dəfə) və kimyaterapiyadan sonrakı yan təsir (1,5 dəfə) nisbətlərinin də daha yüksək olduğunu müəyyən etdilər.

Tədqiqatçılar həmçinin xəstənin ümumi performans vəziyyətinin kimyaterapiya dozasının azaldılması və ya kimyaterapiyadan sonrakı yan təsirlərlə əlaqəli olmadığını, xəstənin bildirdiyi həyat keyfiyyəti nəticələrinin daha yaxşı göstərici ola biləcəyini irəli sürdülər.

Nəticə

Bu tapıntılar müalicədən əvvəlki yorğunluq və fiziki funksiya pozuntusundan kimyaterapiyaya dözümlülüyü zəif olmaq riski daşıyan xəstələri müəyyənləşdirmək üçün istifadə oluna biləcəyinə işarə edir.

Xəstələrin müalicədən əvvəlki həyat keyfiyyətinin kimyaterapiyaya dözümlülüyə təsir etdiyi müəyyən edildi və bu tapıntılar xəstələrdə kimyaterapiyadan sonrakı yan təsirləri və kimyaterapiya dozasının azaldılmasını proqnozlaşdırmağa kömək edə bilər.