درمان بدون جراحی سرطان مثانه گسترش‌یافته به غدد لنفاوی

سرطان مثانه نوعی سرطان شایع در جهان است و در درمان آن، سیستکتومی رادیکال که جراحی برداشتن مثانه و غدد لنفاوی اطراف است، جایگاه مهمی دارد. حتی این جراحی برای مراحلی درمان استاندارد است که سرطان به لایه عضلانی مثانه یا غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته، اما به بافت‌ها و اندام‌های دوردست متاستاز نداده است (نگاه کنید به درمان سرطان مثانه بر اساس مراحل). اما این اقدام ممکن است بر کیفیت زندگی بیماران اثر بگذارد و عوارض جدی ایجاد کند. از این رو، بررسی گزینه‌های درمانیِ «کمتر تهاجمی» و حفظ‌کننده مثانه می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد و نتایج درمان را بهبود بخشد.

در ادامه، سرطان مثانه گسترش‌یافته به لایه عضلانی قابل مشاهده است.

پژوهشی تازه، درمان حفظ‌کننده مثانه با رویکرد سه‌وجهی را از نظر اثربخشی با سیستکتومی رادیکال مقایسه می‌کند.

درمان سه‌وجهی چیست؟

درمان سه‌وجهی رویکردی ترکیبی در درمان سرطان مثانه است. این درمان سه جزء اصلی زیر را در بر می‌گیرد:

1. حداکثر برداشت از راه مجرای ادرار (TURBT): فرایند خارج کردن آندوسکوپیک تومور از مثانه است. این اقدام امکان برداشتن کامل تومور و مرحله‌بندی درست پاتولوژیک را فراهم می‌کند.
2. پرتودرمانی: درمانی است که از تابش با دوز بالا برای کشتن سلول‌های سرطانی یا متوقف کردن رشد آن‌ها استفاده می‌کند. در سرطان مثانه، پرتودرمانی مستقیماً روی ناحیه تومور انجام می‌شود.
3. شیمی‌درمانی: داروهای شیمی‌درمانی برای افزایش اثربخشی پرتودرمانی استفاده می‌شوند. این داروها هم‌زمان با پرتودرمانی داده می‌شوند و اثر تابش بر سلول‌های سرطانی را تقویت می‌کنند.

درمان سه‌وجهی با هدف حفظ مثانه انجام می‌شود و جایگزینی برای سیستکتومی رادیکال (برداشتن کامل مثانه) تلقی می‌شود. این روش به‌ویژه برای بیمارانی که مناسب جراحی نیستند یا می‌خواهند مثانه خود را حفظ کنند، می‌تواند گزینه‌ای ترجیح‌دادنی باشد.

درمان سه‌وجهی و سیستکتومی رادیکال: جزئیات پژوهش

• پژوهش شامل تحلیل گذشته‌نگر داده‌های 287 بیمار مبتلا به سرطان مثانه با گره لنفاوی مثبت بالینی و بدون متاستاز (cN1، M0) بین سال‌های 2012 و 2021 است.
• پژوهش در 21 ژوئیه 2023 در Journal of Clinical Oncology منتشر شد.
• این بیماران در چهار مرکز بریتانیا درمان شدند که هم درمان سه‌وجهی و هم سیستکتومی رادیکال ارائه می‌کردند.
• معیارهای اصلی پیامد، بقای کلی و بقای بدون پیشرفت بیماری بودند.

یافته‌ها و نتایج پژوهش

• برای همه بیماران؛
  • میانه بقای کلی 1,55 سال بود. میزان بقای کلی در سال‌های 2 و 5 به‌ترتیب 39% و 19% بود.
  • میانه بقای بدون پیشرفت بیماری 0,95 سال بود. میزان‌های سال‌های 2 و 5 نیز به‌ترتیب 28% و 17% بودند.
• برای 163 بیمار، درمان رادیکال (جراحی یا رویکرد سه‌وجهی) و برای 124 بیمار، درمان تسکینی انجام شد.
• درمان رادیکال با بقای کلی بهتر (میانه = 2,4 سال در برابر 0,89 سال) و بقای بدون پیشرفت بهتر (میانه = 1,5 سال در برابر 0,63 سال) مرتبط بود.
• از بیماران دریافت‌کننده درمان رادیکال، 87 نفر پرتودرمانی با دوز رادیکال (یعنی درمان سه‌وجهی) و 76 نفر سیستکتومی رادیکال دریافت کردند. در تحلیل چندمتغیره، انتخاب درمان رادیکال اثر معناداری بر نتایج بقا نداشت. یعنی چه جراحی و چه درمان سه‌وجهی، نتایج مشابه بودند.
  • میانه بقای کلی در دریافت‌کنندگان رویکرد سه‌وجهی 2,53 سال و در دریافت‌کنندگان سیستکتومی رادیکال 2,09 سال بود (HR = 0,94، فاصله اطمینان 95% = 0,63–1,41، P = 0,76).
  • میزان بقای 2 ساله به‌ترتیب 60% و 51% است.
  • همچنین میانه زمان زندگی بدون پیشرفت در دریافت‌کنندگان پرتودرمانی با دوز رادیکال 1,93 سال و در دریافت‌کنندگان سیستکتومی رادیکال 1,22 سال تعیین شد (HR = 0,74، فاصله اطمینان 95% = 0,50–1,08، P = 0,12).
  • این نتایج، هرچند به تفاوت معنادار آماری نرسیدند، به نفع درمان سه‌وجهی به نظر می‌رسند. 

نتیجه‌گیری و تفسیر

این یافته‌ها نشان می‌دهند درمان سه‌وجهی می‌تواند جایگزینی بالقوه در درمان سرطان مثانه باشد.

برای تفسیر دقیق‌تر، این تحلیل گذشته‌نگر چندمرکزی، نتایج دنیای واقعی بیماران مبتلا به سرطان مثانه با گره لنفاوی مثبت بالینی را ارزیابی کرد. یافته‌ها تفاوتی در بقای کلی یا بقای بدون پیشرفت میان سیستکتومی رادیکال و درمان سه‌وجهی نشان ندادند. این تحلیل داده‌هایی ارائه می‌کند که درگیری غدد لنفاوی اطراف مثانه نباید منع درمان سه‌وجهی تلقی شود.

هرچند در این پژوهش بررسی نشده است، در آینده ممکن است با افزودن درمان‌هایی که می‌دانیم در سرطان مثانه مؤثرند، یعنی ایمنی‌درمانی‌ها به درمان سه‌وجهی، بهبود بیشتری در نتایج بقا ببینیم.