HPV و سرطان در زنان: نشانه‌ها، درمان‌ها و پیشگیری

HPVنوعی ویروساست که با زیرگونه‌های متعدد خود، در انسان بیماری‌های گوناگونی از زگیل تا سرطان ایجاد می‌کند. HPV باعث عفونتی بسیار شایع می‌شود که معمولاً نشانه‌ای ندارد؛ نزدیک به %80 جامعه نوعی عفونت HPV دارند. بااین‌حال، ماندگاری طولانی انواع پرخطر HPV در بدن می‌تواند با تغییر سلول‌های آلوده و تقسیم کنترل‌نشده آن‌ها به ایجاد سرطان کمک کند. به همین دلیل، پیشگیری با واکسن بسیار مهم است.

عفونت‌های HPV معمولاً طی 2 سال توسط سیستم ایمنی از بدن پاک می‌شوند. بااین‌حال، اگر سویه‌های مشخص HPV چند سال ادامه یابند، می‌توانند تغییرات سلولی سرطان‌زا ایجاد کنند.

این مقاله نشانه‌های مختلف HPV، برخی گزینه‌های درمانی و بعضی روش‌های پیشگیری را خلاصه می‌کند.

تصاویر نشانه‌های HPV

عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) می‌تواند در اندام‌های تناسلی و گلو زگیل ایجاد کند.

در بالا، زگیل اوروفارنکس ناشی از HPV در سمت راست زبان کوچک (از نمای روبه‌رو) دیده می‌شود.

در بالا، ضایعات سرویکس (دهانه رحم) مرتبط با HPV دیده می‌شوند. 

HPV چگونه منتقل می‌شود؟

HPV از راه تماس جنسی و تماس نزدیک پوست با پوست منتقل می‌شود.

بیش از 200 نوع متفاوت HPV وجود دارد؛ بیش از 40 نوع آن در انسان عفونت ایجاد می‌کند. انواع مختلف HPV خطرهای متفاوتی دارند.

HPV کم‌خطر به‌ندرت به سرطان تبدیل می‌شود، اما می‌تواند نشانه‌هایی مانند زگیل تناسلی در اندام‌های تناسلی و اطراف مقعد ایجاد کند. این نشانه‌ها همیشه قابل‌مشاهده نیستند؛ برای مثال ممکن است درون مقعد، واژن یا دهانه رحم ایجاد شوند.

HPV پرخطر ممکن است هیچ نشانه‌ای نداشته باشد. اما اگر مدت زیادی در بدن باقی بماند، می‌تواند باعث چند سرطان از جمله موارد زیر شود:

• سرویکس (دهانه رحم)
• واژن و فرج
• اوروفارنکس (سر و گردن)
• مقعد

اینکه HPV نشانه‌ای ایجاد کند یا خیر، به پرخطر یا کم‌خطر بودن آن ارتباط ندارد. تنها راه تعیین خطر یا وجود سرطان، بررسی میکروسکوپی و آزمایش آزمایشگاهی است.

موضوع مرتبط: HPV – ماجرای فرار یک ویروس سرطان‌زا از سیستم ایمنی

سرویکس (دهانه رحم): نشانه‌های HPV و سرطان

زنان بسته به نوع HPV خود ممکن است نشانه‌های متفاوتی داشته باشند.

اگر HPV کم‌خطر باشد، ممکن است در دهانه رحم زگیل‌هایی ایجاد شود که باعث تحریک و درد شوند. این زگیل‌ها در برخی افراد می‌توانند خونریزی ایجاد کنند.

HPV پرخطر معمولاً نشانه‌های اولیه ندارد. بااین‌حال، اگر ویروس سال‌های زیادی در بدن باقی بماند، سلول‌های آلوده می‌توانند تغییر کنند و به‌طور کنترل‌نشده تقسیم شوند. این روند ممکن است به سرطان منجر شود.

موضوع مرتبط: غیرطبیعی بودن نتیجه پاپ‌اسمیر به چه معناست؟ 

سرطان زودرس دهانه رحم یا وجود سلول‌های پیش‌سرطانی ممکن است هیچ نشانه‌ای ایجاد نکند. بنابراین، مهم است که زنان بسته به سن و دیگر عوامل خطر، هر 3-5 سال یک‌بار آزمایش پاپ یا HPV DNA انجام دهند.

برخی نشانه‌های سرطان پیشرفته دهانه رحم عبارت‌اند از:

• درد هنگام رابطه جنسی
• درد ناحیه لگن (کشاله ران)
• ترشح غیرمعمول از واژن
• خونریزی غیرمعمول، مانند خونریزی پس از رابطه جنسی

برخی نشانه‌های سرطان دهانه رحم در مراحل پیشرفته‌تر عبارت‌اند از:

• کاهش وزن
• دشواری در ادرار و دفع مدفوع
• خون در ادرار

واژن و فرج: نشانه‌های HPV و سرطان

HPV می‌تواند سلول‌های واژن و اطراف فرج را آلوده کند. اگر HPV زن کم‌خطر باشد، ممکن است زگیل‌هایی در فرج مشاهده کند.

این زگیل‌ها می‌توانند به شکل‌های زیر ظاهر شوند:

• ضایعات پوستی خوشه‌ای شبیه گل‌کلم
• ناحیه‌ای پراکنده از پوست که تیره‌تر از پوست سالم است
• رشد پوستی برجسته که ممکن است مسطح، صاف یا زبر باشد

زگیل‌ها معمولاً نشانه HPV کم‌خطر هستند. نوعی سرطان فرج می‌تواند به شکل رشد گل‌کلم‌مانند ظاهر شود؛ بنابراین، اگر فرد رشد غیرمعمولی اطراف فرج مشاهده کند، باید با پزشک صحبت کند.

HPV پرخطر، اگر درمان نشود، ممکن است به سرطان واژن یا فرج منجر شود. زنان ممکن است هنگام داشتن سلول‌های پیش‌سرطانی یا در مراحل اولیه سرطان واژن یا فرج هیچ نشانه‌ای نداشته باشند.

آزمایش پاپ می‌تواند مشخص کند سلول‌ها پیش‌سرطانی هستند یا خیر؛ بنابراین، انجام منظم آن حدود هر 3-5 سال یک‌بار برای زنان مهم است. پزشک هنگام بررسی واژن و دهانه رحم از نظر سلول‌های پیش‌سرطانی، فرج را نیز معاینه می‌کند و به تغییرات پوستی مشخصی مانند تغییر رنگ، زخم و توده توجه می‌کند.

اینکه فرد هر چند وقت به آزمایش پاپ نیاز دارد، به سن و دیگر عوامل خطر او بستگی دارد.

برخی نشانه‌های سرطان واژن عبارت‌اند از:

• خونریزی پس از رابطه جنسی
• ترشح غیرمعمول
• توده‌ای در واژن
• درد هنگام رابطه جنسی

برخی نشانه‌های سرطان فرج عبارت‌اند از:

• لکه‌ای روشن‌تر یا تیره‌تر روی پوست
• برجستگی یا توده بی‌رنگ
• ضخیم شدن پوست
• خارش
• درد
• خونریزی
• زخم بازی که طی یک ماه بهبود نمی‌یابد

داخل دهان و گلو: نشانه‌های HPV و سرطان

فرد دارای HPV کم‌خطر ممکن است زگیل‌هایی در پشت گلو، نزدیک لوزه‌ها و قاعده زبان مشاهده کند. HPV می‌تواند از راه رابطه جنسی دهانی به این نواحی منتقل شود.

بااین‌حال، اگر فرد HPV پرخطر داشته باشد، ممکن است به سرطان اوروفارنکس (دهان و حلق) مبتلا شود.

برخی نشانه‌های سرطان اوروفارنکس:

• گلودرد مداوم
• گوش‌درد
• گرفتگی صدا
• تورم غدد لنفاوی
• درد هنگام بلع
• کاهش وزن بدون توضیح

HPV چه اثراتی بر سلامت زنان دارد؟

HPV بسیار شایع است. در واقع، تقریباً همه افرادی که از نظر جنسی فعال می‌شوند، به این ویروس مبتلا می‌شوند و حدود نیمی از این عفونت‌ها از نوع پرخطر هستند.

معمولاً سیستم ایمنی فرد عفونت HPV را مهار یا کاملاً پاک می‌کند. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO)، حدود %90 عفونت‌های HPV طی 2 سال برطرف می‌شوند.

اما گاهی نوع پرخطر HPV می‌تواند سال‌ها باقی بماند و این امر ممکن است به سرطان منجر شود.

HPV پرخطر علت %3 همه سرطان‌های زنان است. HPV همچنین علت %99 سرطان‌های دهانه رحم است. به‌ویژه HPV 16 و 18، باعث %70 سرطان‌های دهانه رحم و ضایعات پیش‌سرطانی می‌شوند.

درمان HPV

HPV درمانی ندارد. پزشکان تنها می‌توانند وضعیت‌های ناشی از HPV را درمان کنند و سلول‌هایی را که سرطانی یا پیش‌سرطانی به نظر می‌رسند بردارند.

پزشک می‌تواند زگیل‌های تناسلی را به روش‌های زیر درمان کند:

• داروهای تجویزی
• کرایوسرجری (تخریب با انجماد)
• لیزر یا جریان الکتریکی
• جراحی

پزشکان معمولاً تغییرات پیش‌سرطانی دهانه رحم را با روش برداشت الکتروجراحی با حلقه (LEEP) درمان می‌کنند؛ در این روش، حلقه سیمی باریکی که جریان الکتریکی از آن عبور می‌کند، بافت غیرطبیعی را برمی‌دارد.

موضوع مرتبط: کونیزاسیون چیست و چگونه انجام می‌شود؟

تغییرات پیش‌سرطانی در سایر بافت‌ها را می‌توان به روش‌های زیر درمان کرد:

• داروهایی که در ناحیه مبتلا استفاده می‌شوند
• LEEP
• جراحی
• کرایوسرجری

اگر فرد در نتیجه HPV به سرطان مبتلا شود، درمان آن سرطان را دریافت خواهد کرد که جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، داروهای هدفمند و ایمنی‌درمانی را شامل می‌شود.

پیشگیری از HPV با واکسن HPV

پیشگیری از HPV در سطح جهانی بسیار مهم است. طبق اعلام WHO، سرطان دهانه رحم چهارمین سرطان شایع زنان در جهان است.

WHO واکسیناسیون علیه سویه‌های HPV ایجادکننده سرطان دهانه رحم را قویاً توصیه می‌کند. همچنین واکسیناسیون دختران 9-14 ساله و غربالگری دهانه رحم در زنان 30 ساله و بالاتر را توصیه می‌کند. برخی کشورها اکنون پسران را نیز واکسینه می‌کنند.

واکسن‌های HPV انواع مختلفی از جمله دوظرفیتی، چهارظرفیتی و نه‌ظرفیتی دارند. گارداسیل و سرواریکس از نام‌های تجاری رایج واکسن HPV هستند. هر 3 واکسن در کشور ما موجود است.

واکسن HPV چه زمانی و با چه فاصله‌ای باید تزریق شود؟

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) موارد زیر را توصیه می‌کند:

• همه دختران و پسران 11 - 12 ساله باید با 2 دوز واکسن HPV واکسینه شوند. دوز نخست به‌طور معمول در 11-12 سالگی توصیه می‌شود. واکسیناسیون می‌تواند از 9 سالگی آغاز شود. فاصله دوز اول و دوم می‌تواند 6-12 ماه باشد.
• نوجوانان و جوانان 15 تا 26 ساله که واکسیناسیون را آغاز می‌کنند، باید طی شش ماه سه دوز دریافت کنند.
• واکسن دوظرفیتی و چهارظرفیتی تا 26 سالگی مناسب بود. واکسن نه‌ظرفیتی را می‌توان تا 45 سالگی تزریق کرد.

HPV چه اثراتی بر سلامت مردان دارد؟

HPV در مردان نیز عفونت شایعی است و انواع کم‌خطر و پرخطر دارد. عفونت‌های HPV در مردان معمولاً بدون نشانه‌اند و سیستم ایمنی می‌تواند آن‌ها را مهار و به‌مرور پاک کند. بااین‌حال، در برخی موارد، HPV در مردان نیز مشکلات جدی سلامت ایجاد می‌کند.

1. زگیل‌های تناسلی: انواع کم‌خطر HPV می‌توانند در مردان زگیل تناسلی ایجاد کنند. این زگیل‌ها ممکن است روی آلت تناسلی، کیسه بیضه، مقعد یا ناحیه کشاله ران ظاهر شوند.

2. سرطان: انواع پرخطر HPV می‌توانند در مردان باعث سرطان شوند. از شایع‌ترین سرطان‌های مرتبط با HPV می‌توان به سرطان مقعد، آلت تناسلی و اوروفارنکس (سر و گردن) اشاره کرد. ماندگاری طولانی انواع پرخطر HPV در بدن می‌تواند با تغییر سلول‌های آلوده و تقسیم کنترل‌نشده آن‌ها، به ایجاد سرطان کمک کند.

   • سرطان اوروفارنکس: انواع پرخطر HPV خطر سرطان اوروفارنکس (دهان و گلو) را در مردان افزایش می‌دهند. نشانه‌های آن شامل گلودرد مداوم، گوش‌درد، گرفتگی صدا، تورم غدد لنفاوی، درد هنگام بلع و کاهش وزن بدون توضیح هستند.

واکسیناسیون برای کاهش و پیشگیری از اثرات HPV در مردان مهم است. واکسن HPV ایمنی مردان را در برابر انواع پرخطر HPV تقویت می‌کند و خطر ایجاد سرطان را کاهش می‌دهد.