مرحله سرطان چیست و چگونه می‌توان فهمید تومور به درمان پاسخ می‌دهد؟

مرحله سرطان چیست و چگونه مشخص می‌شود؟

مرحله سرطان یک نظام طبقه‌بندی برای تعیین اندازه تومور و میزان گسترش آن است. مرحله سرطان بر اساس میزان رشد تومور و اینکه آیا در بدن گسترش یافته یا خیر، متفاوت است. از مرحله سرطان برای ارزیابی انتخاب درمان و طول عمر پیش‌بینی‌شده بیمار استفاده می‌شود.

ممکن است برای انواع مختلف سرطان از نظام‌های مرحله‌بندی متفاوت استفاده شود. برای مثال، در سرطان روده بزرگ، شامل کولون و رکتوم، می‌توان از نظام TNM، یعنی تومور، غده لنفاوی و متاستاز، استفاده کرد. در این نظام T اندازه تومور، N گسترش در غدد لنفاوی و M متاستاز یا انتشار را نشان می‌دهد. با این نظام، مرحله سرطان می‌تواند بین 0 و 4 باشد. این مراحل بر اساس اندازه و گسترش تومور تعیین می‌شوند. برای مثال، مرحله 0 نشان می‌دهد تومور هنوز ضایعه کوچکی در آغاز است، در حالی که مرحله 4 نشان‌دهنده سطح پیشرفته گسترش تومور است.

T: اندازه و محل تومور.

N: تعداد غدد لنفاوی که سرطان به آن‌ها گسترش یافته است.

M: متاستاز یا انتشار سرطان.

می‌دانیم همه سرطان‌های متاستاتیک یکسان نیستند و تعداد موارد گسترش به اندام‌های دیگر نیز مهم است. در بیماران دارای یک متاستاز که «الیگومتاستاز» نیز نامیده می‌شود، دیده شده است که با برنامه‌ریزی درمانی مناسب، پیش‌آگهی یا سیر بیماری بهتر است.

آیا تصویربرداری‌های انجام‌شده کافی هستند؟

برای تشخیص سرطان و سنجش پاسخ به درمان، از روش‌های تصویربرداری رادیولوژیک استفاده می‌شود. هدف این روش‌ها تصویربرداری سلول‌های سرطانی و درک گسترش یا عدم گسترش آن‌ها در بدن است. رایج‌ترین روش‌های تصویربرداری انکولوژیک شامل اولتراسوند (USG)، ماموگرافی، توموگرافی، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRG) و توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) هستند.

اگر درباره مرحله سرطان، پاسخ آن به درمان یا عود سرطان خود پرسشی دارید، می‌توانید با مشورت پزشک اطلاعات بیشتری دریافت کنید یا نظر متخصص دوم را بگیرید.

در طول درمان، تصویربرداری‌های انکولوژیک به‌صورت دوره‌ای تکرار خواهند شد. از این تصاویر برای پیگیری اثربخشی درمان و اندازه و گسترش تومور استفاده می‌شود.

آیا می‌توانم گسترش سرطان در بدن و ارتباط آن با اندام‌هایم را ببینم؟

معمولاً می‌توانید با آزمایش‌های تصویربرداری، انتشار سلول‌های سرطانی در بدن و نحوه اثر آن‌ها بر اندام‌ها را درک کنید. با این حال، معاینه جسمی، عملکرد عمومی بیمار و آزمایش‌های خون نیز به پزشک اطلاعات می‌دهند. رایج‌ترین آزمایش تصویربرداری برای شناسایی گسترش سرطان PET-BT است. این آزمایش‌ها برای تعیین گسترش سرطان و اثر آن بر اندام‌ها انجام می‌شوند. امروزه به‌عنوان روشی بسیار جدید، بیوپسی مایع نیز برای درک گسترش سرطان، عود یا عدم عود آن و نحوه پاسخ به درمان در حال آزمون است.

چگونه می‌توان فهمید سرطان به درمان پاسخ می‌دهد؟

طی درمان سرطان، برای شناخت اثر درمان آزمایش‌هایی انجام می‌شوند. این آزمایش‌ها ممکن است برای سنجش تعداد سلول‌های سرطانی باشند یا روش‌های تصویربرداری انکولوژیک که وضعیت انتشار سلول‌های سرطانی در بدن را بررسی می‌کنند.

در سرطان‌های توپر با منشأ اندامی، برای تعیین پاسخ یا عدم پاسخ سرطان به درمان بیشتر از آزمایش‌های تصویربرداری رادیولوژیک استفاده می‌شود. این روش‌ها برای به دست آوردن تصویر اندام‌ها و بافت‌های داخل بدن هستند. برای مثال، توموگرافی، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRG) یا PET-BT می‌توانند برای ارزیابی کوچک شدن یا نشدن تومور با درمان به کار روند. به کمک این آزمایش‌ها، پزشک می‌تواند فرایند درمان را ارزیابی و در صورت نیاز تغییر دهد.

اسکن PET چیست؟

PET، توموگرافی گسیل پوزیترون، روشی برای تصویربرداری پزشکی است. این روش برای تصویربرداری حرکت و نظم برخی مولکول‌ها در بدن به کار می‌رود. هنگام اسکن PET، یک ردیاب پرتوزا به بدن تزریق می‌شود و این ردیاب هنگام حرکت در بدن، تابشی با گسیل پوزیترون ساطع می‌کند. اسکنر PET این تابش را شناسایی می‌کند و تصویری می‌سازد که میزان فعالیت برخی نواحی و سلول‌های بدن را نشان می‌دهد. PET می‌تواند در تشخیص و درمان وضعیت‌های مختلف سلامت مانند سرطان استفاده شود.

PET روشی برای تصویربرداری هسته‌ای است و اغلب فعالیت متابولیک سلول‌های معین را نشان می‌دهد. تصویر آناتومیک خوبی ایجاد نمی‌کند. برای کاربردی‌تر شدن تصاویر PET، آن را با توموگرافی رایانه‌ای (BT) و تشدید مغناطیسی (MR) ترکیب می‌کنند.

چند نوع روش تصویربرداری PET وجود دارد و آیا PET انجام‌شده برای من مناسب است؟

انواع مختلف PET وجود دارد، اما رایج‌ترین آن‌ها به شرح زیر هستند:

• FDG-PET: رایج‌ترین روش PET است. در این روش، استفاده سلول‌های بدن از ماده نشان‌دارشده با پرتوزایی، یعنی گلوکز (مولکول قند)، تصویربرداری می‌شود. سلول‌های متابولیک فعال‌تر، مانند سلول‌های سرطان، FDG بیشتری جذب می‌کنند و تصویر روشن‌تری در محل تومور به دست می‌آید. سرطان‌های متعارف ریه، پستان و کولون با FDG-PET-BT به‌خوبی تصویربرداری می‌شوند.
• PSMA-PET: توموگرافی گسیل پوزیترون آنتی‌ژن غشایی اختصاصی پروستات. روشی از PET برای تصویربرداری گسترش و رشد سلول‌ها در سرطان پروستات است. این روش برای سرطان پروستات و تعیین رشد و گسترش تومورها، از ردیاب پرتوزایی به نام آنتی‌ژن غشایی اختصاصی پروستات (PSMA) استفاده می‌کند. این ردیاب با متابولیزه شدن اختصاصی در سلول‌های سرطان پروستات و شناسایی توسط دستگاه PET، می‌تواند رشد و گسترش تومورها را تصویربرداری کند.
• FAPI-PET: پروتئین فعال‌سازی فیبروبلاست (FAP) مولکولی است که در فیبروبلاست‌های مرتبط با سرطان بیش از حد تولید می‌شود. مهارکننده‌های پرتوزای FAP، یعنی FAPIها، به‌عنوان ردیاب PET استفاده می‌شوند؛ به این ترتیب تومورها تقریباً در ابعاد سلولی تصویربرداری می‌شوند. این روش به‌ویژه در موارد گسترش صفاقی سرطان تخمدان ارزشمند است.
• PET با گالیوم 68 DOTA-TATE: این روش می‌تواند در انواع مختلف سرطان استفاده شود، اما بیشتر در تومورهای نورواندوکرین به کار می‌رود. این روش همچنین ممکن است در برخی تومورهای دستگاه عصبی استفاده شود.
• PET-MR: توموگرافی گسیل پوزیترون-تشدید مغناطیسی. FDG-PET-BT متعارف نمی‌تواند از مغز و کبد به‌خوبی تصویربرداری کند. هنگامی که مغز و کبد هدف باشند، از این روش استفاده می‌شود.