پرسش‌های رایج درباره کلسیم – ارتباط آن با سرطان

کلسیم فراوان‌ترین ماده معدنی بدن است. با شنیدن نام کلسیم ابتدا سلامت استخوان و پوکی استخوان به ذهن می‌آید؛ علاوه بر آن، در عملکردهایی مانند فعالیت عصبی، پیام‌رسانی سلولی، ترشح هورمون‌ها و انقباض عضله اهمیت حیاتی دارد. نیاز به کلسیم با سن و جنسیت تغییر می‌کند (در بارداری یا شیردهی بیشتر می‌شود). تصور می‌شود کلسیم ممکن است در برابر برخی سرطان‌ها ویژگی محافظتی داشته باشد. مطالعات مبتنی بر مشاهده جمعیت در دوره‌های مشخص، رابطه‌ای میان کلسیم و روده بزرگ (کولورکتال) و سرطان پروستات مطرح می‌کنند.

چرا به کلسیم نیاز داریم؟

%99 کلسیم بدن در استخوان‌ها و دندان‌ها و %1 باقی‌مانده در مایعات بدن قرار دارد.

عملکردهای کلسیم:

• عملکرد اصلی کلسیم کمک به رشد استخوان و دندان و حفظ سلامت آن‌هاست.
• کلسیم خون برای انعقاد خون لازم است.
• در انتقال پیام‌های سلولی نقش فعالی دارد.
• کلسیم برای انتقال عصبی و کنترل ضربان قلب لازم است.

کلسیم را از چه منابعی می‌توانیم دریافت کنیم؟

با انتخاب غذاهای غنی از کلسیم می‌توانید بدون مکمل نیز کلسیم مورد نیازتان را بگیرید. اما اگر کمبود تشخیص داده شود ممکن است نیاز به مکمل داشته باشید.

کلسیم به مقدار زیاد در لبنیات وجود دارد و علاوه بر آن می‌توانید از غذاهای دیگر هم دریافت کنید. اما باید توجه کنید چه مقدار از کلسیم غذای انتخابی‌تان جذب بدن می‌شود. برای مثال غذاهای پرفیبر جذب کلسیم را کم می‌کنند. در حالی که %32 کلسیم شیر و لبنیات از روده جذب می‌شود، از کلسیم بادام %21 و از اسفناج حدود % 5 جذب می‌شود.

بهترین منابع کلسیم;

• شیر و مشتقات آن (2-3 لیوان: 600-700 mg کلسیم)
• شیره
• مغزها (فندق، پسته، بادام)
• میوه‌های خشک
• حبوبات خشک

منابع متوسط کلسیم؛ سبزیجات سبز (1 سهم: 60-70 mg)، تخم‌مرغ، پرتقال، لیمو، توت‌فرنگی.

منابع ضعیف کلسیم؛ سبزی‌های برگی (جعفری، نعناع و غیره، 1-2 دسته: 35-40 mg) و میوه‌ها هستند.

روزانه به چه مقدار کلسیم نیاز داریم؟

نیاز روزانه کلسیم یک فرد بزرگسال به‌طور قطعی مشخص نیست. این نیاز ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد. اما مقدار لازم برای تأمین تعادل متوسط کلسیم از 200-800 mg در روز تغییر می‌کند.

آیا میان سرطان و کلسیم رابطه‌ای وجود دارد؟

رابطه کلسیم – سرطان کولورکتال

در مطالعه‌ای چندمرکزی دوسوکور، افرادی که برای 1-3 سال کربنات کلسیم (3 g یا 1200 mg کلسیم عنصری) یا دارونما (محصول بدون ماده فعال) می‌گرفتند و دارای آدنوم کولورکتال (پولیپ روده بزرگ) بودند، شامل 930 بیمار، تحت پیگیری آندوسکوپیک قرار گرفتند. در پیگیری بیماران دریافت‌کننده مکمل کلسیم، کاهش چشمگیر آدنوم‌های تازه نسبت به دارونما دیده شد.

در تحلیل دیگری مشخص شد این فایده به‌ویژه برای پولیپ‌های هیپرپلاستیک و آدنوم‌های توبولار که ظرفیت سرطان‌زایی‌شان شناخته شده است آشکار است. مطالعه پیگیری بلندمدت نشان داد اثر محافظتی کلسیم 5 سال پس از قطع مکمل نیز ادامه داشته است.

با این حال مطالعاتی نیز وجود دارند که نشان می‌دهند فراوانی عود پولیپ‌های کولون را کاهش نمی‌دهد.

مطالعه دیگری درباره کاهش یا عدم کاهش فراوانی عود سرطان روده بزرگ پس از جراحی، 220 بیمار جراحی‌شده سرطان کولورکتال را شامل شد. در دریافت‌کنندگان مکمل کلسیم خطر عود سرطان به‌طور معنادار کمتر بود.

رابطه کلسیم – سرطان پروستات

برخی مطالعات مطرح می‌کنند دریافت زیاد کلسیم ممکن است خطر سرطان پروستات را افزایش دهد و این اثر ممکن است ناشی از مهار تشکیل ویتامین D توسط کلسیم باشد.

در مطالعه موردشاهدی روی 1062 مرد دیده شد دریافت زیاد کلسیم خطر سرطان پروستات و متاستاتیکِ سرطان پروستات را افزایش می‌دهد.

این یافته‌ها با مطالعه‌ای روی 65.321 مرد سالمند آمریکایی پشتیبانی می‌شوند. شرکت‌کنندگان پرسشنامه تغذیه و سبک زندگی پر کردند و با پیگیری، وضعیت سرطان پروستاتشان مستند شد. نتیجه مطالعه نشان داد افزایش دریافت کلسیم (هم از تغذیه و هم مکمل) خطر سرطان پروستات را به‌طور معناداری افزایش می‌دهد.

علاوه بر این، در پژوهشی در مطالعه پیشگیری از سرطان پروستات روی 9.559 نفر، رابطه معناداری میان مکمل کلسیم و خطر سرطان پروستات یافت نشد. این مطالعه اثر محافظتی مهم دریافت زیاد کلسیم غذایی در برابر سرطان پروستات درجه بالا را یافت، اما رابطه‌ای با تومورهای درجه پایین دیده نشد.

سازوکار احتمالی کلسیم در کاهش یا افزایش خطر سرطان چیست؟

اگرچه کمک کلسیم به کاهش خطر سرطان کولورکتال نامعلوم است، می‌دانیم کلسیم به اسیدهای صفراوی و اسیدهای چرب دستگاه گوارش 8معده-روده) متصل می‌شود. این وضعیت توان اسیدها برای آسیب رساندن به سلول‌های پوشش روده را کاهش می‌دهد. کلسیم همچنین در پیام‌رسانی درون سلولی نقش دارد و ممکن است بر مسیرهای رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی اثر داشته باشد.

نتیجه

اهمیت دریافت کافی کلسیم هم برای رشد کودکان و جوانان و هم سلامت دندان و استخوان در آینده تردیدناپذیر است. مطرح می‌شود دریافت متعادل آن خطر برخی سرطان‌ها، به‌ویژه سرطان کولورکتال، را کاهش می‌دهد، اما شواهد درباره اثر کلسیم بر پولیپ کولون متناقض هستند؛ برخی مطالعات اثر محافظتی و برخی هیچ رابطه‌ای نشان نداده‌اند.

اگرچه مکمل کلسیم در مطالعات مشاهده جمعیت (اپیدمیولوژیک) موجب افزایش خطر سرطان پروستات و پروستات متاستاتیک شده است، یافته‌ها در مطالعه بالینی کنترل‌شده تصادفی تأیید نشده‌اند.

در نتیجه، از «مصرف مکمل» کلسیم برای پیشگیری از سرطان حمایت نمی‌کنیم. در وضعیت‌های سلامت دیگر، مانند بارداری، شیردهی، پوکی استخوان یا نارسایی کلیه، باید همراه پزشکان متخصص مربوطه درباره مصرف مکمل کلسیم تصمیم بگیرید.

موضوع مرتبط:

مشخص شد کدام غذاهای رژیم مدیترانه‌ای پولیپ‌های روده را کاهش می‌دهند