پیشگیری شیمیایی چیست؟ استفاده از دارو و رویکرد طبیعی برای پیشگیری از سرطان

پیشگیری شیمیایی استفاده از مواد برای جلوگیری از بروز سرطان است. می‌توان آن را «پیشگیری با مواد شیمیایی» ترجمه کرد. مواد می‌توانند طبیعی، ساخته‌شده در آزمایشگاه یا برگرفته از منبع زنده باشند.

سرطان با تغییر و رشد مهارنشده سلول سالم و تشکیل توده موسوم به تومور آغاز می‌شود. تومور می‌تواند بدخیم، سرطانی، یا خوش‌خیم باشد. نوع بدخیم به دیگر نقاط بدن گسترش، متاستاز، می‌یابد. خوش‌خیم یعنی تومور گسترش نخواهد یافت. گذار سلول سالم به سرطانی معمولاً سال‌ها طول می‌کشد. سیگار، چاقی و سبک زندگی نامطلوب با اثر بر ژنتیک سلول، سرطانی شدن، کارسینوژنز، را تحریک می‌کنند.

شیمی‌درمانی برای پیشگیری شیمیایی معمولاً در افراد با خطر بالای سرطان استفاده می‌شود. این افراد شامل دارندگان سندرم سرطان ارثی یا استعداد خانوادگی هستند. دارو اینجا برای درمان سرطان نیست، چون سرطان قابل‌مشاهده وجود ندارد، اما خطر بالاست. فقط تعداد کمی از داروهای توسعه‌یافته درمان سرطان برای پیشگیری مؤثرند. حتی مصرف بیشتر داروهای شیمی‌درمانی با این هدف، ممکن است در آینده خطر سرطان دیگر یا مقاوم‌تر را ایجاد کند. بنابراین باید تأکید کرد شیمی‌درمانی با هدف پیشگیری بسیار نادر است و حتماً باید با نسخه پزشک باشد.

پیشگیری از سرطان و درمان سرطان

نکته مهم دیگر مورد تأکید ما این است که پیشگیری از سرطان و درمان سرطان دو موضوع متفاوت هستند. برای مثال می‌دانیم فیبر غذایی زیاد خطر سرطان روده بزرگ را کم می‌کند، اما در مبتلای سرطان روده بزرگ اثر درمانی ندارد. به همین ترتیب، سبزی‌های چلیپایی مانند بروکلی و کلم با انتخاب در رژیم ممکن است خطر سرطان سر و گردن را کم کنند و در پیشگیری شیمیایی قرار گیرند، اما بروکلی جایگاهی در درمان سر و گردن ندارد. محصولات گیاهی متعدد زیر عنوان گیاه‌درمانی، پروبیوتیک‌ها، و ویتامین‌ها مانند D نیز وضعیت مشابه دارند.

نمونه‌های پیشگیری شیمیایی

برخی نمونه‌های داروی پیشگیری شیمیایی:

• تاموکسیفن، Nolvadex و Tamoksifen، رالوکسیفن، Evista: این داروها برای کاهش سرطان پستان از نظر خطر بررسی شده‌اند. مؤثرترین روش‌ها برای کاهش خطر نوع گیرنده استروژن مثبت‌اند؛ یعنی سرطان برای رشد به استروژن وابسته است. تاموکسیفن اثر استروژن بر رشد تومور را مسدود می‌کند. همچنین چون خطر عود را در بیمار تشخیص‌داده‌شده و درمان‌شده کم می‌کند، از پرمصرف‌ترین داروهای انکولوژی است.
• آسپرین و دیگر ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی، NSAİİها: قوی‌ترین شواهد محافظت این داروها در برابر سرطان، در سرطان کولون نشان داده شده است.
• ویتامین B3 ـ نیاسین: مصرف منظم ویتامین B3 برای جلوگیری از عود سرطان پوست مؤثر دیده شده است. اما مطالعات در مبتلایان پوست انجام شده، پس هنوز روشن نیست مصرف B3 توسط افراد سالم از سرطان پوست پیشگیری می‌کند یا نه.

پیشگیری شیمیایی می‌تواند سرطان را به تأخیر بیندازد. اما، فرد مصرف‌کننده داروی پیشگیری ممکن است در آینده همچنان سرطان بگیرد. از این نظر شبیه مصرف دارو برای پیشگیری بیماری قلب یا سکته است. نمونه‌های قلبی‌عروقی، استاتین و داروی فشار خون‌اند که % 100 محافظ نیستند.

فواید و خطرهای پیشگیری شیمیایی

پیش از هر دارو یا محصول با برچسب طبیعی برای پیشگیری، با پزشک درباره خطر و فایده صحبت کنید. داروی کاهش‌دهنده خطر سرطان ممکن است خطر عارضه را بالا ببرد. فرد پرخطر شاید عارضه مشخص را بپذیرد، اما دیگری وقتی بیمار نیست نخواهد داروی عارضه‌دار بخورد. ترجیح افراد متفاوت است.

درباره خطر سرطان، سلامت فعلی و ترجیح مصرف دارو با پزشک صحبت کنید. بپرسید کدام پیشگیری شیمیایی خطر شما را کم می‌کند. اثر نمونه‌های مطالعه‌شده برای شما ممکن است متفاوت باشد.

ویژگی پیشگیری شیمیایی یک ماده چگونه تعیین می‌شود؟

همه داروها یا موادی که شواهد کاهش خطر دارند در کارآزمایی بالینی با داوطلبان آزمایش می‌شوند. مطالعه اختصاصی پیشگیری، ایمنی ماده برای تأخیر یا جلوگیری سرطان را ارزیابی می‌کند. موارد کشف تصادفی هم هستند؛ رالوکسیفن ابتدا برای تقویت استخوان بررسی شد و طی پژوهش احتمال کمتر سرطان پستان در دریافت‌کنندگان یافت شد.

عامل پیشگیری موفق در آزمایشگاه معمولاً هنگام آزمون انسان سرطان را پیشگیری نمی‌کند. برخی کارآزمایی‌ها حتی آسیب جدی یا تهدیدکننده زندگی از بعضی انواع پیشگیری نشان داده‌اند. برای مثال در هویج، کدو و سبزی مشابه، بتاکاروتن، در آزمایشگاه احتمال کمک به پیشگیری ریه را مطرح کرد، اما در کارآزمایی، خطر سرطان ریه افراد سیگاری را افزایش داد.

برای سرطان پروستات، سلنیوم و ویتامین E در کارآزمایی بررسی شدند و خطر بیماری را کم نکردند؛ شواهدی از افزایش سرطان پروستات مردان دریافت‌کننده مکمل E وجود داشت.

کارآزمایی‌ها عموماً نشان می‌دهند محصولات پیشگیری شیمیایی برای همه مناسب نیستند؛ مانند دیگر داروهای درمان سرطان یا پیشگیری بیماری قلبی. هنگام ارزیابی نتایج باید گروه شرکت‌کننده را دید. معمولاً شرکت‌کنندگان پرخطرند، مانند سیگاری‌ها یا دارای سابقه خانوادگی؛ پس نتایج شاید برای همه صادق نباشد.