سندرم دامپینگ چیست، چرا رخ می‌دهد و آیا بهبود می‌یابد؟
در این مقاله
سندرم دامپینگ در پی ورود سریع غذا به روده رخ می‌دهد؛ رگ‌های روده ناگهان گشاد و پرخون می‌شوند و در نتیجه خون‌رسانی به مغز کاهش می‌یابد.
این سندرم با علائم و شکایت‌های وازوموتور و گوارشی ناشی از تخلیه سریع معده یا عبور سریع مواد غذایی به روده باریک مشخص می‌شود.
سندرم دامپینگ از عوارض شایع جراحی سرطان معده و جراحی غیرسرطانی مری و معده، و نیز جراحی باریاتریک، معروف به جراحی متابولیک یا چاقی، است.
این مداخلات، ساختمان معده و عصب‌رسانی یا تحریک عصبی آن را تغییر می‌دهند و ممکن است باعث شوند مقدار قابل‌توجهی غذای هضم‌نشده خیلی سریع به روده باریک برسد.
در تصویر زیر تغییرات احتمالی ساختمان معده و روده باریک پس از جراحی معده دیده می‌شود.
علت و پاتوفیزیولوژی سندرم دامپینگ چیست؟
معده مانند مخزن، گوارش را آغاز می‌کند و محتویاتش را کنترل‌شده به دوازدهه، ابتدای روده باریک، می‌فرستد. غذا با اسید و پروتئازهای معده تا حدی هضم می‌شود.
پیلور سالم، دریچه خروجی معده، مانع ورود قطعات بزرگ به دوازدهه می‌شود. مداخله در این ناحیه، حجم معده را کم و تخلیه پیلور را تغییر می‌دهد؛ در نتیجه مقدار زیادی جامد و مایعِ فعال از نظر اسمزی، سریع به دوازدهه و روده باریک می‌رسد.
دامپینگ برحسب فاصله زمانی پس از غذا، به زودرس و دیررس تقسیم می‌شود. بیشتر بیماران نوع زودرس دارند، حدود % 25 نوع دیررس و شمار کمتری هر دو را تجربه می‌کنند.
سندرم دامپینگ زودرس
پس از برداشتن بخشی از معده و عمل Billroth II، تخلیه سریع، مداوم و کنترل‌نشده معده به روده باریک رخ می‌دهد. علائم معمولاً هنگام غذا یا بلافاصله پس از آن، طی 5-30 دقیقه، آغاز می‌شوند. ضعف، احساس غش و سرگیجه ناگهانی میل به درازکشیدن ایجاد می‌کند. عرق سرد، تپش قلب، پری و احساس تلاطم وجود دارد. گاهی تهوع، استفراغ و کرامپ روده همراه با اسهال جهنده رخ می‌دهد. ممکن است 1-2 سال پس از عمل ادامه یابد.
علائم دامپینگ زودرس چیست؟
- اسهال
- تهوع
- استفراغ
- گرفتگی روده
- نفخ
- تپش قلب
- خستگی
- احساس غش
- ضعف
- تعریق
- سردرد
- رنگ‌پریدگی
سندرم دامپینگ دیررس
ورود سریع غذا به روده باریک، غلظت کربوهیدرات را در آن بالا می‌برد و موجب هیپرگلیسمی یا افزایش قند خون می‌شود؛ سپس ترشح بیش‌ازحد انسولین، هیپوگلیسمی واکنشی یا افت قند ایجاد می‌کند. 1-3 ساعت پس از غذا رخ می‌دهد؛ ممکن است 3-6 ماه پس از جراحی آغاز شود و 2-5 سال ادامه یابد.
علائم دامپینگ دیررس چیست؟
- تعریق
- لرزش
- اختلال تمرکز
- از دست دادن هوشیاری
- گرسنگی
تغذیه در درمان سندرم دامپینگ چگونه باشد؟
باید کم‌حجم و مکرر غذا خورد، چون پس از گاسترکتومی جزئی، یعنی برداشتن بخشی از معده، تخلیه سریع‌تر و مخزن معده کوچک‌تر است و غذا زود به روده باریک می‌رسد.
غذا باید در قطعات کوچک، مقدار کم و وعده‌های مکرر مصرف شود.
ابتدا مایعات غذاییِ بدون ذرات جامد آغاز می‌شود. اگر تحمل خوب باشد، تعداد وعده کمتر و حجم غذا بیشتر می‌شود؛ در نهایت تغذیه متناسب با سن، فعالیت جسمی و مانند آن تنظیم می‌شود.
غذاها و نوشیدنی‌های قندی باید محدود شوند.
کربوهیدرات‌های ساده، قندهایی‌اند که بدون هضم در 15-20 دقیقه از روده جذب خون می‌شوند، مستقیماً برای انرژی به کار می‌روند و افزایش و افت ناگهانی قند خون ایجاد می‌کنند. کربوهیدرات‌های پیچیده حدود 3-4 ساعت برای هضم زمان می‌خواهند و اثرشان بر قند خون آهسته‌تر و پایدارتر است. کاهش قند ساده، عبور غذا به روده باریک را کم می‌کند؛ باید مصرف نوع پیچیده بیشتر و نوع ساده محدود شود.
غذاهای با محتوای گلیسمی پایین انتخاب شوند.
شاخص گلیسمی پایین در کربوهیدرات‌ها با هضم و جذب آهسته‌تر همراه است و آثار مثبتی بر سلامت، از جمله کنترل گلوکز خون و کاهش چربی خون، دارد. کربوهیدرات با شاخص بالا سریع هضم و جذب می‌شود، پاسخ گلیسمی بیشتری می‌دهد و با قند خون بالا و هیپرانسولینمی همراه است.
- غذاهای با شاخص پایین: لوبیای خشک، نخود، عدس، بلغور، چاودار، سبوس، گندم کامل و ماست
- غذاهای با شاخص بالا: نان سفید، برنج، سیب‌زمینی و غذاهای دارای قند افزوده
غذا خوب جویده و آهسته خورده شود.
جویدن غذا به قطعات کوچک‌تر می‌تواند مانع ورود تکه‌های بزرگ و دشوار برای هضم به روده باریک شود.
مصرف مایع همراه غذا محدود شود و برای دریافت مایع، دست‌کم 30 دقیقه پس از غذا تغذیه انجام شود.
این روش پس از گاسترکتومی جزئی به کار می‌رود تا باقیمانده معده به‌جای مایع با غذا پر شود.
در هر وعده پروتئین دریافت شود.
پروتئین، سازنده اصلی دستگاه دفاعی، آنزیم‌های تنظیم‌کننده کار بدن و برخی هورمون‌هاست. برای ساخت‌وساز و ترمیم بدن، تغذیه حاوی پروتئین توصیه می‌شود.
- غذاهای غنی از پروتئین: تخم‌مرغ، پنیر، گوشت، شیر و ماست
مصرف فیبر بیشتر شود.
فیبر نام کربوهیدرات‌های پیچیده‌ای است که بدن نمی‌تواند آن‌ها را هضم یا وارد گردش خون کند. با ژل‌سازی، تأخیر تخلیه معده و طولانی کردن عبور روده، جذب کربوهیدرات را کند می‌کند. نشاسته هضم‌نشده روده باریک، در کولون با باکتری‌ها هضم یا با مدفوع دفع می‌شود. غذاهای پرفیبر شاخص گلیسمی کمی دارند و اگر ناراحتی ایجاد نکنند، باید به رژیم افزوده شوند.
- غذاهای دارای فیبر: حبوبات خشک، غلات، سبزی‌ها و میوه‌ها
شیر مقدار زیادی لاکتوز دارد.
لاکتوز گاز و نفخ ایجاد می‌کند؛ اگر آزاردهنده باشد می‌توان محصول بدون لاکتوز مصرف کرد. شیر بادام، سویا و نارگیل نیز قابل انتخاب‌اند. ماست و پنیر نسبت به شیر لاکتوز کمتری دارند و بهتر تحمل می‌شوند.
از مصرف غذاهای گاززا پرهیز کنید.
مانند حبوبات خشک، بروکلی، گل‌کلم، کلم، کرفس، تره‌فرنگی، پرتقال، نارنگی، طالبی و مانند آن.
درازکشیدن پس از غذا ترجیح داده می‌شود، چون تخلیه معده را کند می‌کند. استراحت 15-30 دقیقه‌ای پس از غذا، در حالت درازکش با دو بالش توصیه می‌شود.
*
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.