سرطان مثانه چرا ایجاد می‌شود؟ نکات ضروری
در این مقاله
مثانه اندام ذخیره و کنترل ادرار است و سرطان مثانه درون این کیسه ایجاد می‌شود. این سرطان بیشتر در مردان دیده می‌شود و معمولاً در 55 سالگی یا بالاتر تشخیص داده می‌شود. نشانه‌ها شامل خونریزی از مثانه، تکرر ادرار، ادرار دردناک و عفونت ادراری است. درمان‌ها شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، ایمنی‌درمانی و داروهای هدفمند هستند.
سیگار علت اصلی سرطان مثانه است. سن یا مواجهه با بعضی مواد شیمیایی نیز از عوامل خطر پیدایش آن‌اند.
در 2020، تعداد 12248 مورد سرطان مثانه در ترکیه ثبت شد. سرطان مثانه در ترکیه 5,2% از همه تشخیص‌های تازه سرطان را تشکیل می‌داد.
طبق آمار آمریکا، حدود 2,3% از مردان و زنان در زمانی از زندگی تشخیص سرطان مثانه می‌گیرند.
علل سرطان مثانه چیست؟
سرطان مثانه در نتیجه انباشته شدن آسیب DNA در سلول‌های پوششی لایه داخلی آن ایجاد می‌شود. تغییرات DNA سلول‌های مثانه، تغییرات غیرمعمولی به نام جهش ایجاد می‌کند. این جهش‌ها ممکن است باعث تکثیر کنترل‌نشده سلول‌ها و شکل‌گیری تومور سرطانی شوند.
دو نوع جهش DNA، اکتسابی و ارثی، وجود دارد. جهش اکتسابی در طول زندگی ایجاد می‌شود، در حالی که جهش ارثی, از DNA دریافتی از والدین زیستی فرد منشأ می‌گیرد.
برخی رفتارها مانند سیگار کشیدن، خطر جهش اکتسابی ژن را افزایش می‌دهند. سرطان مثانه معمولاً ویژگی ارثی ندارد؛ بنابراین جهش‌های ژنتیکی ارثی علت کم‌شیوع‌تری برای این بیماری‌اند.
عوامل خطر سرطان مثانه چیست؟
می‌توان برخی عوامل افزایش‌دهنده احتمال سرطان مثانه را تغییر داد، اما این درباره همه عوامل خطر صدق نمی‌کند.
عوامل خطر غیرقابل تغییر:
- سن: حدود 9 نفر از هر 10 فرد دارای تشخیص سرطان مثانه بالای 55 سال‌اند. با افزایش سن، خطر ابتلا بیشتر می‌شود.
| گروه سنی | درصد در میان سرطان‌های مثانه (%) |
| 20 – 34 | 0,5 |
| 35 – 44 | 1,2 |
| 45 – 54 | 5,2 |
| 55 – 64 | 17,9 |
| 65 – 74 | 31,7 |
| 75 – 84 | 28,8 |
| > 84 | 14,7 |
- سابقه خانوادگی: برخی افراد تغییرات ژنی افزایش‌دهنده خطر سرطان مثانه را از والدین زیستی به ارث می‌برند. به‌ویژه در جهش ارثی MSH2 که به سندرم لینچ می‌انجامد، خطر سرطان مثانه افزایش می‌یابد.
- جهش‌های مشخص ژنی: هنگام تقسیم سلول ممکن است تغییراتی به نام جهش رخ دهد. GST و NAT از ژن‌های مرتبط با سرطان مثانه‌اند.
- جنسیت: سرطان مثانه در مردان نسبت به زنان 3-4 برابر شایع‌تر است. احتمال ابتلا در طول زندگی برای مردان 1 در 27 و برای زنان 1 در 89 برآورد می‌شود.
عوامل خطر قابل تغییر:
- سیگار کشیدن: تنباکو و فرآورده‌های دخانی مسئول 30% از همه سرطان‌ها هستند. سیگار حدود نیمی از همه سرطان‌های مثانه را ایجاد می‌کند و احتمال ابتلا در سیگاری‌ها دست‌کم سه برابر غیرسیگاری‌هاست. ترک سیگار ممکن است خطر سرطان مثانه و بسیاری سرطان‌های دیگر را کم کند.
- مواجهه شغلی: پژوهشگران برخی موارد سرطان مثانه را با مواجهه مواد شیمیایی در صنایعی مانند تولید آلومینیوم، لاستیک و چرم مرتبط می‌دانند. از نمونه‌ها 4-آمینوبی‌فنیل، دود اگزوز دیزل و بنزیدین‌اند. برآورد می‌شود حدود 10% از بیماران ممکن است بر اثر مواجهه با مواد سرطان‌زا در محل کار به این بیماری مبتلا شده باشند.
- داروها یا مکمل‌ها: برخی داروها و مکمل‌ها با افزایش خطر سرطان مثانه مرتبط‌اند؛ از جمله داروی دیابت پیوگلیتازون و مکمل‌های دارای اسید آریستولوکیک.
آیا می‌توان از سرطان مثانه پیشگیری کرد؟
هیچ فرد دارای مثانه نمی‌تواند احتمال ابتلا را کاملاً از بین ببرد، اما بعضی شیوه‌های زندگی ممکن است خطر را کم کنند:
رفتارهای کمک‌کننده به پیشگیری عبارت‌اند از:
- پرهیز از مصرف دخانیات و سیگار یا استنشاق دود آن‌ها
- محدود کردن مواجهه با مواد شیمیایی
- مصرف مایعات بیشتر، به‌ویژه آب
- رژیم سرشار از میوه و سبزی
همچنین غربالگری منظم ممکن است به تشخیص زودتر در افراد با سابقه خانوادگی سرطان مثانه و آغاز سریع‌تر درمان کمک کند.
درمان سرطان مثانه چگونه است؟
سرطان مثانه به بروز نشانه در مرحله زودرس تمایل دارد و این نشانه اغلب خونریزی بدون درد است؛ ادرار دردناک و احساس مکرر نیاز به ادرار نیز شایع‌اند. طبق داده‌های آمریکا، حدود 85% در مرحله 0-1 تشخیص داده می‌شوند و از این رو بقای 5 ساله 77% است که نسبت به بسیاری سرطان‌های دیگر نسبتاً بالاست. با این حال، حتی با تشخیص زودرس، سرطان مثانه به عود تمایل دارد.
در مرحله زودرس، درمان با تراشیدن مثانه از داخل و تجویز درون‌مثانه‌ای داروهایی مانند BCG انجام می‌شود. اگر سرطان به لایه عضلانی برسد، برداشتن کامل مثانه با جراحی مطرح است. با انتشار در بدن، بر پایه حال عمومی بیمار و ژنتیک تومور، درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی، ایمنی‌درمانی یا داروهای هدفمند به کار می‌روند.
در نتیجه، علل اصلی سرطان مثانه سیگار، برخی مواد شیمیایی شغلی و بعضی جهش‌های ارثی مرتبط با سرطان‌اند. سن بالا و سابقه خانوادگی نیز از دیگر عوامل خطر هستند.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.