تازه‌ترین وضعیت درمان‌های سرطان تخمدان زنان
سرطان‌های منشأگرفته از اپی‌تلیوم تخمدان زنان در پزشکی سرطان تخمدان نام دارند. در 2018 در کشور ما 3729 مورد جدید تشخیص داده شد که %1.8 همه موارد جدید سالانه سرطان است. متوسط سن بروز 63 سال است و چون اغلب علامت اولیه نمی‌دهد و آزمایش حساس غربالگری سرطان ندارد، %75 بیماران در مرحله پیشرفته – یعنی گسترش بیرون تخمدان و شروع تجمع مایع شکم (آسیت) – تشخیص می‌گیرند.
درمان استاندارد سرطان تخمدان تقریباً 15 سال یکسان مانده: جراحی کاهش توده (برداشت همه تومورهای قابل مشاهده شکم) و سپس شیمی‌درمانی پلاتین+تاکسان. اما در %70-80 بیماران طی نخستین 2 سال عود دیده می‌شود. با هر عود، میزان پاسخ به خط بعد کمتر می‌شود. بنابراین فاصله درمان نخست تا عود حدود 18 ماه است، اما در عودهای بعد تا 4 ماه کاهش می‌یابد.
به دلیل عود مکرر، برای طولانی کردن فاصله تا عود به نگهدارنده درمان نیاز است. تاکنون درمان مؤثری در این زمینه پیدا نشده بود، اما در 2 سال اخیر در درمان نگهدارنده با مهارکننده‌های PARP نتایج بسیار بهتر از انتظار حاصل شد. نه‌فقط در نگهدارنده، بلکه در درمان بیماران سرطان تخمدان چنددرمان‌گرفته نیز موفق بوده‌اند.
نخستین تأیید مهارکننده PARP از FDA در نگهدارنده نبود، بلکه خط 4 (اولاپاریب – 2014) و خط 3 (روکاپاریب – 2016) بود. دیدن پاسخ %30-50 و افزایش زمان تا پیشرفت به 9 ماه در خطوط با گزینه محدود بسیار خوشحال‌کننده است. پس از این دو، نیراپاریب نیز در اکتبر 2019 برای خط 3 و پس از آن در بیماری پیش‌رونده دارای نقص نوترکیبی همولوگ (با یا بدون جهش BRCA) تأیید گرفت. تأیید FDA این خطوط برای بیماران جهش BRCA معتبر است. اکنون مطالعات ترکیب PARP با ایمنی‌درمانی یا درمان هدفمند دیگر به‌ویژه در چنددرمان‌گرفته‌ها ادامه دارد.
پلی (ADP-ریبوز) پلیمراز, جهش‌های DNAرا ترمیم می‌کند و یکی از سامانه‌های سلولی است که به‌اختصار PARP نام دارد. برای مهار آن داروهای مولکول کوچک ساخته شده‌اند؛ از آن‌ها اولاپاریب (Lynparza) نخستین و پرمصرف‌ترین مهارکننده PARP است. اولاپاریب پیش‌تر برای تخمدان و سرطان پستان تأیید FDA گرفته است... خانواده ژنی BRCA نیز سامانه دیگر ترمیم DNA است.
توضیح شکل: ژن‌های BRCA و PARP که اولاپاریب بر آن‌ها اثر می‌کند در ترمیم آسیب DNA نقش دارند. اگر فقط یکی معیوب باشد، سلول سرطان زنده می‌ماند؛ اما با اختلال هر دو نمی‌تواند DNA را مؤثر ترمیم کند. بنابراین در بیماران دارای جهش رده زایا (ارثی ) ژن BRCA، مهارکننده‌های PARP هدف‌گیرنده ژن PARP اثر ضدسرطان قوی‌تری دارند.
نخستین تأییدهای FDA نگهدارنده در سرطان تخمدان پیشرفته برای افراد دارای دو خط و بیشتر درمان بود. نخست نیراپاریب در نگهدارنده تأیید شد (مارس 2017)، سپس اولاپاریب و روکاپاریب. پس از شیمی‌درمانی موفق، این داروها در نگهدارنده زمان تا پیشرفت را 4 برابر و خطر عود یا مرگ را بیش از %70 کاهش داده‌اند. موفقیت در جهش BRCA بیشتر است، اما بدون آن هم کاهش خطر حدود %60 بوده است. بنابراین تأیید FDA در نگهدارنده خط 2 و بالاتر مستقل از جهش BRCA بوده است.
پس از درمان خط اول، نخستین مهارکننده PARP تأییدشده نگهدارنده اولاپاریب بود (دسامبر 2018). در نگهدارنده پس از خط اول خطر عود را %70 کاهش داد. تأیید FDA این خط برای BRCA جهش‌یافته معتبر است. مطالعه نگهدارنده نیراپاریب پس از خط اول (PRIMA) در سپتامبر 2019 منتشر شد؛ در نقص نوترکیبی همولوگ خطر پیشرفت را %57 کاهش و مدت تا پیشرفت را 2 برابر کرد؛ تأیید FDA در 29 آوریل 2020 رسید.
هرچند در نگهدارنده مستقل از جهش BRCA مفیدند، منفعت در جهش‌دارها 2-3 برابر است. از موفقیت تحول‌آفرین PARPهای تأییدشده FDA در 5 سال اخیر نتیجه می‌گیریم اکنون بررسی جهش BRCA در هر بیمار سرطان تخمدان لازم است. اما چون هنوز در کشور ما تأیید نشده‌اند، تحت بازپرداخت قابل استفاده نیستند.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.