تراکئوتومی چیست؟ چرا و در کجا انجام می‌شود و آیا دائمی است؟ تفاوت با تراکئوستومی
در این مقاله
تراکئوتومی چیست؟
تراکئوتومی به برش جراحی‌ای گفته می‌شود که طی یک اقدام پزشکی به نام تراکئوستومی برای کمک به تنفس ایجاد می‌شود. بسیاری از افراد این دو اصطلاح را به‌جای یکدیگر به کار می‌برند.
تراکئوستومی را اغلب جراح گوش و حلق و بینی یا متخصص بیهوشی انجام می‌دهد. پزشک پس از ایجاد برشی در گردن، از این سوراخ لوله‌ای را وارد تراشه (نای) می‌کند. لوله می‌تواند موقت یا دائمی باشد. در هر دو حالت، فرد به‌جای بینی یا دهان از طریق لوله تنفس می‌کند.
تفاوت تراکئوتومی و تراکئوستومی
تراکئوتومی و تراکئوستومی از نظر فنی با هم تفاوت دارند.
تراکئوتومی به برش ایجادشده در گردن حین تراکئوستومی گفته می‌شود؛ تراکئوستومی یعنی ایجاد یک سوراخ در بخش جلویی نای. بااین‌حال، همان‌طور که در مقاله‌ای منتشرشده در 2022 نیز آمده، بیشتر مردم این دو اصطلاح را به‌جای هم به کار می‌برند. افزون بر این، لوله‌گذاری داخل نای نیز ممکن است با این دو اصطلاح اشتباه شود. در این نوشته، عمل جراحی تراکئوتومی توضیح داده می‌شود.
-otomi: پسوندی به معنی ایجاد برش؛ -ostomi: پسوندی به معنی ایجاد سوراخ است.
چرا تراکئوتومی انجام می‌شود؟
هدف اصلی تراکئوتومی، ایجاد سوراخی در نای برای کمک به تنفس است. این اقدام پزشکی به فرد اجازه می‌دهد به‌جای دهان و بینی، از طریق لولهٔ نصب‌شده تنفس کند.
کاربردهای احتمالی تراکئوتومی شامل این موارد است:
- جداکردن فرد از تهویهٔ مکانیکی (دستگاه تنفس)
- تسهیل تهویهٔ مکانیکی
- کنترل ترشحات
- در شرایط اورژانسی با وجود انسدادی که مانع تنفس می‌شود
- آماده‌سازی برای درمان سرطان سر و گردن
- آپنهٔ انسدادی خواب
- کنترل عفونت‌ها
- کنترل سوختگی‌های راه هوایی
تراکئوتومی چه خطراتی می‌تواند داشته باشد؟
تراکئوتومی یک اقدام جراحی کوچک است که در آن متخصص پس از ایجاد برش، لوله‌ای را در گردن و نای قرار می‌دهد. هرچند انجام آن در اتاق عمل معمولاً ایمن است، ممکن است خطراتی داشته باشد، از جمله:
- خونریزی هنگام عمل
- واردنشدن به مسیر نای
- آسیب به بخش بالایی ریه
- عفونت، که البته نادر است
- انسداد لوله بر اثر مخاط یا خون
- خارج‌شدن لوله از محل خود
- آسیب احتمالی هنگام ایجاد برش
- ایجاد فیستول
تراکئوتومی چگونه انجام می‌شود؟
آماده‌سازی
مرحلهٔ آماده‌سازی بسته به هدف تراکئوتومی تفاوت دارد. در وضعیت اورژانسی، پزشک عمل را بدون آماده‌سازی قبلی انجام می‌دهد. اما در موارد برنامه‌ریزی‌شده، دستورهای دقیقی دربارهٔ چگونگی آمادگی به فرد داده می‌شود. این آمادگی معمولاً شامل قطع خوردن و آشامیدن از چند ساعت پیش از عمل، به‌دلیل استفاده از بیهوشی عمومی است.
اگر فرد باید مصرف دارویی را قطع کند، لازم است دربارهٔ زمان قطع آن با متخصص گفت‌وگو کند. همچنین باید احتمال چند روز بستری‌شدن را در نظر بگیرد و بر همان اساس آماده شود.
هنگام انجام تراکئوتومی
در بیشتر این اقدامات از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود. پس از آماده‌سازی لازم برای جراحی، جراح معمولاً:
- درست زیر حنجره، در اطراف خط میانی گردن، برشی عمودی یا افقی ایجاد می‌کند
- عضلات و سایر بافت‌های گردن را با دقت کنار می‌زند تا به نای برسد و بین حلقه‌های خارجی آن برشی ایجاد می‌کند
- لوله‌ای را در نای قرار می‌دهد
توضیح تصویر: نموداری شماتیک از مراحل تراکئوستومی با ایجاد برش جراحی تراکئوتومی. (1) برش عمودی پوست، (2) کنارزدن عضلات جلوی گردن، (3) ایستموس تیروئید بر روی حلقه‌های 1. و 2. نای، (4) مشاهدهٔ فاسیای پیش‌نایی روی نای پس از کنارزدن ایستموس تیروئید، (5) فاسیای پیش‌نایی پس از برداشتن، با نمایان‌شدن حلقه‌های نای، (6) قراردادن لولهٔ تراکئوستومی و بستن پوست با بخیه.
برای ثابت‌ماندن لوله، ممکن است سازه‌های کمکی یا نواری دور گردن اضافه کند. برای کمک به تنفس نیز ممکن است دستگاه تهویه را به لوله متصل کند. در برخی موارد، متخصصان فقط با بی‌حسی موضعی، تراکئوتومی در حالت بیداری یا تراکئوتومی از راه پوست را انجام می‌دهند.
معمولاً تنها زمانی که تراکئوتومی جراحی با آمادگی قبلی ممکن نباشد یا موفق نشود، متخصص می‌تواند این کار را کنار تخت فرد در بیمارستان انجام دهد.
در مطالعه‌ای در 2018، پژوهشگران دریافتند که نامزدهای تراکئوتومی در حالت بیداری برای علل غیرسرطانی، معمولاً جوان‌ترند و عوارض بیشتری دارند. اما مقالهٔ دیگری در 2017 بیان کرد که بیشتر تراکئوتومی‌های از راه پوست در بخش مراقبت‌های ویژه، هنگامی انجام می‌شوند که فرد از قبل تحت آرام‌بخشی (خواب‌آلود) است.
تراکئوتومی از راه پوست شامل تزریق بی‌حسی موضعی به گردن است. سپس متخصص با سوزن یک سیم راهنما قرار می‌دهد تا لوله را با کمک آن به داخل نای هدایت کند. همچنین ممکن است برای هدایت عمل از تصویربرداری، مانند سونوگرافی، استفاده شود.
با وجود احتمال بروز عوارض، متخصصان معمولاً این اقدام را ایمن می‌دانند. طبق پژوهشی در 2017، تیم باتجربه، برنامه‌ریزی قبلی تراکئوتومی و فناوری‌های تصویربرداری در کنار هم می‌توانند به بهبود نتیجهٔ عمل کمک کنند.
مراقبت پس از تراکئوتومی
پس از عمل، فرد باید چند روز در بیمارستان بماند. متخصصان و کارکنان سلامت، برش و لوله را مرتب از نظر نشانه‌های عفونت و سایر مشکلات بررسی می‌کنند. آنان از نبود انسداد راه هوایی اطمینان می‌یابند و لوله‌ها را تمیز می‌کنند.
تثبیت سوراخ معمولاً حدود 7 روز طول می‌کشد. در این مرحله، متخصص می‌تواند لولهٔ نخست را با لوله‌ای کوچک‌تر یا لوله‌ای تازه تعویض کند. معمولاً نخستین تعویض را تیم جراحی انجام می‌دهد. پس از ترخیص، فرد باید تمام دستورهای مراقبتی را رعایت کند، لوله را تمیز نگه دارد و نشانه‌های عفونت را زیر نظر بگیرد. همچنین لازم است پس از مدتی برای معاینهٔ پیگیری وقت بگیرد تا متخصصان سوراخ و لوله را بررسی کنند. آنان وجود نشانه‌های عفونت را نیز ارزیابی کرده، به پرسش‌های فرد پاسخ می‌دهند و برای مشکلات راه‌حل پیدا می‌کنند.
آیا تراکئوستومی دائمی است؟ بیمار چند سال می‌تواند با آن زندگی کند؟
تراکئوستومی ایجادشده پس از برش تراکئوتومی می‌تواند موقت یا دائمی باشد. برای مثال، پنومونی COVID-19 ممکن است سبب ماندن طولانی بیمار در مراقبت‌های ویژه شود؛ برای او تراکئوستومی موقت ایجاد می‌شود و پس از بهبود وضعیت عمومی می‌توان آن را بست. در مقابل، تراکئوستومی فردی که به‌علت سرطان سر و گردن (به‌ویژه حنجره) جراحی شده ممکن است دائمی باشد و فرد تا پایان عمر از آن تنفس کند.
موضوع مرتبط: لارنژکتومی چیست؟ آنچه باید دانست
خلاصه
تراکئوتومی که با نام تراکئوستومی نیز شناخته می‌شود، به برش جراحی جلوی گردن برای قراردادن لوله در نای گفته می‌شود. این کار پیش از درمان مشکلی مانند سرطان سر و گردن یا در شرایط اورژانسی مانند انسداد راه هوایی برای کمک به تنفس انجام می‌شود. هرچند معمولاً ایمن تلقی می‌شود، می‌تواند عوارضی از خونریزی و عفونت تا موارد جدی‌تر، مانند ایجاد شکاف در گردن یا آسیب به ساختارهای دیگر، داشته باشد. تراکئوستومی ممکن است موقت یا دائمی باشد؛ اگر دائمی ایجاد شود، فرد می‌تواند تمام عمر با آن زندگی کند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.