Genç Kadınlarda Meme Kanseri Artıyor mu? Kadınlardaki Her 4 Kanserden Biri Meme Kanseri
Bu Makalede
Tarama 40'ta başlıyor, kanser beklemiyor: Genç kadınlarda meme kanseri
Batı'da 50 yaş altında meme kanseri sıklığı yıllardır artıyor. Türkiye'de ise hastaların neredeyse beşte biri tanı aldığında henüz 40 yaşına gelmemiş. Bu yazıda verinin ne söylediğini, genç hastalıktaki tümörün neden farklı davrandığını ve tarama programının dışında kalan kadınların neler yapabileceğini anlatıyoruz.
1. Artış gerçek mi, yoksa daha çok mu bakıyoruz?
Bir hastalığın sıklığının "arttığı" haberi geldiğinde ilk sorulması gereken soru şudur: Daha fazla hasta mı var, yoksa daha fazla tetkik mi yapılıyor? Genç kadınlarda bu ayrım görece kolay. 40 yaş altındaki ortalama riskli kadınlar zaten rutin mamografi taramasına alınmıyor. Dolayısıyla tarama yoğunluğundaki bir değişiklik bu yaş grubundaki artışı açıklayamaz.
ABD: Üç bağımsız veri aynı yönü gösteriyor
Amerikan Kanser Derneği'nin (ACS) 2024 raporuna göre ABD'de meme kanseri insidansı 2012–2021 arasında yılda ortalama %1 arttı. Bu artış 50 yaş altındaki kadınlarda daha dikti: yılda %1,4, buna karşılık 50 yaş ve üstünde yılda %0,7.[1] Aynı rapor, bu dönemde meme kanserine bağlı ölüm hızının 1989'dan bu yana %44 düştüğünü de gösteriyor. Yani tablo iki yönlü: hastalık daha sık görülüyor ama tedavide başarı artmaya devam ediyor.[1]
Washington Üniversitesi'nden Xu ve arkadaşları, SEER veritabanında 2000–2019 arasında 20–49 yaşlarında invaziv meme kanseri tanısı alan 217.815 kadını inceledi. İnsidans bu dönemde yılda ortalama %0,79 arttı. Artış neredeyse tamamen östrojen reseptörü pozitif (ER+) tümörlerden kaynaklanıyordu; ER-negatif tümörlerin sıklığı ise azaldı.[2] Evre bazında da dikkat çekici bir desen var. Evre I tümörler yılda %3,45, evre IV tümörler yılda %3,39 artarken evre II ve III tümörler azaldı.[2] Yaş-dönem-kohort analizinde ise 1990 doğumlu kadınların meme kanseri riski 1955 doğumlulara göre %20'den fazla yüksek bulundu.[2]
Fransa: 33 yıllık ulusal kayıt
Fransa'nın ulusal kanser kayıtlarına dayanan ve 229.352 olguyu kapsayan çalışma, ABD bulgusunun Avrupa'da da geçerli olduğunu gösterdi.[3]
2. Türkiye: Genç meme kanseri bizde neden daha görünür?
Türkiye Meme Hastalıkları Dernekleri Federasyonu'nun (TMHDF) ulusal kayıt programı, ülkemizdeki tabloyu üç ayrı analizde ortaya koydu. 2005–2011 arasındaki 13.240 hastalık ilk analizde ortalama tanı yaşı 51,6'ydı ve hastaların %17'si 40 yaşın altındaydı.[4] 2005–2017 arasındaki 20.000 hastalık güncellemede ortanca yaş 51, 40 yaş altı oranı %17,2 olarak bulundu.[5] 2025 sonunda yayımlanan ve 1998–2019 arasındaki 23.594 hastayı kapsayan MF18-04 çalışmasında ise 40 yaş ve altındakilerin oranı %19,2'ye ulaştı.[6]
Bu oranın bir kısmı ülkemizin yaş yapısıyla ilgili. Genç nüfusu fazla olan bir ülkede, tüm hastalar içinde genç hastaların payı da doğal olarak yüksek çıkar. Bu nedenle "Türkiye'de oran %19, ABD'de daha düşük" karşılaştırması tek başına genç Türk kadınının riskinin daha yüksek olduğu anlamına gelmez. Ancak klinik açıdan sonuç değişmiyor: meme kliniğine gelen her beş hastadan biri, ulusal tarama programının kapsamadığı yaş grubunda.
Genç hastada tümör farklı davranıyor
MF18-04 çalışması, 40 yaş ve altındaki 4.535 hastayı daha ileri yaştaki 19.059 hastayla karşılaştırdı.[6]
Çok değişkenli analizde yüksek grade, ER ve PR negatifliği, multifokal veya multisentrik hastalık, T3–T4 tümör ve aksiller tutulum, genç yaşla bağımsız olarak ilişkili bulundu. Genç hastalarda mastektomi (%40,9'a karşı %38,8) ve aksiller diseksiyon oranları da daha yüksekti.[6]
3. Neden artıyor? Bildiklerimiz ve bilmediklerimiz
Kohort etkisinin gösterilmiş olması önemli bir ipucu.[2] Sonraki kuşaklarda doğan kadınlar aynı yaşta daha yüksek risk taşıyorsa, bu durum yalnızca tanı yöntemlerindeki değişimle açıklanamaz. Yaşam boyu maruz kalınan etkenlere işaret eder. Artışın ER+ tümörlerde yoğunlaşması da yaşam boyu östrojen maruziyetini değiştiren faktörleri öne çıkarıyor. Literatürde en çok tartışılan adaylar şunlar: ilk doğum yaşının ilerlemesi, daha az doğum ve daha kısa emzirme süresi, erken menarş, obezite ve alkol. Ancak bu faktörlerin artışın ne kadarını açıkladığı henüz ölçülmüş değil. Fransız çalışmasının yazarları da açıkça, bu eğilimi açıklamak için yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.[3]
4. Mitler ve gerçekler
| Yaygın inanış | Veri ne diyor? |
|---|---|
| "Meme kanseri ileri yaş hastalığıdır." | Türkiye'de meme kanseri hastalarının yaklaşık %19'u tanı anında 40 yaş ve altında.[6] ABD'de 50 yaş altında insidans, ileri yaş grubuna göre iki kat hızla artıyor.[1] |
| "Ailemde yoksa bana olmaz." | Türk kaydında 40 yaş ve altındaki hastaların %64,4'ünün ailesinde hiç kanser öyküsü yoktu.[6] Aile öyküsü riski artırır, ama yokluğu güvence değildir. |
| "Gençte meme kanseri genetiktir." | Genç hastalarda germline BRCA1/2 varyantı daha sık görülür. Türk çalışmasının aktardığı literatüre göre 40 yaş altındaki hastaların yaklaşık %12'sinde saptanır. Yine de olguların çoğunluğu sporadiktir.[6] |
| "40 yaşından önce yapabileceğim bir şey yok." | ACR, her kadının en geç 25 yaşında meme kanseri risk değerlendirmesinden geçmesini öneriyor. Amaç, erken ve ek tarama gereken kadınları belirlemek.[7] |
| "Meme kanseri olursam çocuk sahibi olamam." | POSITIVE çalışmasında hormon pozitif erken evre hastalığı olan ve gebe kalmak için endokrin tedaviye ara veren kadınlarda kısa dönem nüks riski artmadı. Katılımcıların yaklaşık dörtte üçü en az bir kez gebe kaldı.[9] |
5. Pratikte ne yapmalı?
Kadınlar için
- Memenizi tanıyın. Türkiye'deki genç hastaların %96,7'si tanıyı bir yakınma ile aldı: ele gelen kitle, cilt veya meme başı değişikliği gibi.[6] Bu yaş grubunda tarama yok, dolayısıyla erken fark etmenin yolu kendi gözleminizden geçiyor.
- Yeni ve geçmeyen bir değişikliği ertelemeyin. Genç memede iyi huylu kitleler çok sık görülür, ancak "gençsin, bir şey olmaz" cümlesi tek başına bir değerlendirme değildir.
- Aile öykünüzü bilin. Ailede genç yaşta meme kanseri, yumurtalık kanseri ya da birden fazla meme kanseri olgusu varsa bunu hekiminize mutlaka söyleyin.
- 40 yaşında taramaya başlayın. 40–69 yaş arasındaki kadınlar, KETEM'ler ve aile sağlığı merkezleri aracılığıyla iki yılda bir ücretsiz mamografiden yararlanabilir.[10]
Hekimler için
- Risk değerlendirmesi 25 yaşında: ACR 2023 güncellemesi, risk değerlendirme yaşını 30'dan 25'e indirdi.[7]
- Yüksek risk grubu: Genetik yatkınlığı olan, hesaplanan yaşam boyu riski %20 ve üzerinde olan veya genç yaşta göğüs ışınlaması almış kadınlarda 25–30 yaşta yıllık MR ile başlanır. 30 yaşından önce göğüs ışınlaması alanlarda tarama 25 yaşında ya da ışınlamadan 8 yıl sonra (hangisi daha geçse) başlar.[7]
- Tanı sonrası doğurganlık: ESO–ESMO BCY5 kılavuzu doğurganlık, over fonksiyon baskılanması ve erken menopozun tedavi planının temel başlıkları olduğunu vurguluyor. Doğurganlığın korunması, sistemik tedavi başlamadan önce konuşulmalı.[8]
- Germline test: Patojenik germline varyant varlığı risk azaltıcı yaklaşımları, lokal tedaviyi ve sistemik tedavi seçimini doğrudan etkiliyor.[8]
- Gebelik isteği: Uygun seçilmiş HR+ erken evre hastalarda endokrin tedaviye geçici ara verme, artık prospektif veriyle desteklenen bir seçenek. Karar ortak karar verme süreciyle alınmalı.[9]
POSITIVE çalışması: Genç hastanın en büyük sorusuna prospektif yanıt
Uluslararası, tek kollu POSITIVE çalışmasına evre I–III, HR+ meme kanseri olan, 18–30 ay endokrin tedavi almış ve gebe kalmak isteyen 516 premenopozal kadın katıldı. Kadınlar gebelik denemek için endokrin tedaviye geçici olarak ara verdi.[9] Ortanca 41 aylık izlemde 3 yıllık meme kanseri olayı oranı %8,9 bulundu. Bu oran, benzer hastalardan oluşan SOFT/TEXT dış kontrol kohortundaki %9,2 ile karşılaştırılabilir düzeydeydi. Katılımcıların yaklaşık dörtte üçü en az bir kez gebe kaldı ve gebe kalanların %86'sı en az bir canlı doğum yaptı.[9]
6. Türkiye bağlamı: Tarama programı ve sınırları
Türkiye'de toplum tabanlı meme kanseri taraması, 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi ve yılda bir klinik meme muayenesi olarak uygulanıyor. Hizmet KETEM'ler, aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezleri aracılığıyla veriliyor.[10] 40 yaş altındaki ortalama riskli kadınlar için ulusal bir tarama programı yok. Bu yaklaşım dünyadaki genel uygulamayla uyumlu, çünkü bu yaş grubunda toplum tabanlı mamografi taramasının yararı gösterilmiş değil.
Kayıt verisi ise başka bir boşluğa işaret ediyor. 2019 analizinde, son yıllarda tarama merkezleri ve ücretsiz mamografi olanakları artmış olmasına rağmen hastaların önemli bir bölümünün ileri evrede tanı aldığı ve bunun temel nedeninin farkındalık eksikliği olduğu belirtildi.[5] Genç kadınlar için çözüm, taramayı 40 yaşın altına çekmek değil. Asıl ihtiyaç, risk temelli değerlendirmenin yaygınlaşması ve yakınması olan genç kadının hızlı bir tanı yoluna yönlendirilmesi.
Kaynaklar
- Giaquinto AN, Sung H, Newman LA, et al. Breast cancer statistics 2024. CA Cancer J Clin. 2024;74(6):477–495. doi:10.3322/caac.21863
- Xu S, Murtagh S, Han Y, Wan F, Toriola AT. Breast cancer incidence among US women aged 20 to 49 years by race, stage, and hormone receptor status. JAMA Netw Open. 2024;7(1):e2353331. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.53331
- Pujol P, Remontet L, Lapôtre-Ledoux B, Rogel A, Lafay L, Molinié F. Increasing incidence of breast cancer in young women over time. Breast. 2025;83:104555. doi:10.1016/j.breast.2025.104555
- Özmen V. Breast cancer in Turkey: Clinical and histopathological characteristics (analysis of 13.240 patients). J Breast Health. 2014;10(2):98–105. doi:10.5152/tjbh.2014.1988
- Özmen V, Özmen T, Doğru V. Breast cancer in Turkey; an analysis of 20.000 patients with breast cancer. Eur J Breast Health. 2019;15(3):141–146. doi:10.5152/ejbh.2019.4890
- Cabıoğlu N, Türkyılmaz Z, Özkurt E, et al. Poor prognostic clinicopathological features of young women with breast cancer in the MF18-04 Turkish National Breast Cancer Registry Study. Asian Pac J Cancer Prev. 2025;26(12):4407–4417. doi:10.31557/APJCP.2025.26.12.4407
- Monticciolo DL, Newell MS, Moy L, et al. Breast cancer screening for women at higher-than-average risk: Updated recommendations from the ACR. J Am Coll Radiol. 2023;20(9):902–914. doi:10.1016/j.jacr.2023.04.002
- Paluch-Shimon S, Cardoso F, Partridge AH, et al. ESO–ESMO fifth international consensus guidelines for breast cancer in young women (BCY5). Ann Oncol. 2022;33(11):1097–1118. doi:10.1016/j.annonc.2022.07.007
- Partridge AH, Niman SM, Ruggeri M, et al. Interrupting endocrine therapy to attempt pregnancy after breast cancer. N Engl J Med. 2023;388(18):1645–1656. doi:10.1056/NEJMoa2212856
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Meme kanseri tarama programı: 40–69 yaş arası kadınlarda iki yılda bir mamografi ve yıllık klinik meme muayenesi (KETEM, ASM, TSM).
Bu yazı size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
