აკუპუნქტურა და კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია კიბოს შემდგომი ინსომნიის (უძილობის) სამკურნალოდ

კიბოს მკურნალობის დამასრულებელ, ჩვეულ ცხოვრებასთან დაბრუნების მცდელ, მაგრამ ინსომნიით (უძილობით) შეწუხებულ ადამიანებში 8-კვირიანმა აკუპუნქტურამ ან კოგნიტურ-ქცევითმა თერაპიამ უძილობა შეამცირა. მკვლევრები კვლევას ჩიკაგოში 2018 წლის ASCO-ს ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარადგენენ.

რა არის ინსომნია?

პირველადი ინსომნია შეიძლება განისაზღვროს მსუბუქ კოგნიტურ დარღვევად, რომელიც ზოგჯერ დღეებისა და თვეების განმავლობაში უძილობას იწვევს, უმეტესად დღისით უძილობით გამოწვეული დაღლილობითა და უხასიათობით ვლინდება. ზოგ შემთხვევაში ინსომნია დეპრესიის და შფოთვის (წუხილის, შინაგანი მოუსვენრობის) სახითაც შეიძლება გამოვლინდეს.

• რა არის უძილობის დაავადება ინსომნია და როგორია მისი კავშირი ტვინის სტრუქტურასთან?

კიბოს მკურნალობის მქონე ადამიანთა დაახლოებით %60-ს ინსომნიის გარკვეული ჩივილები აქვს, თუმცა უმეტესად დაუდგენელი და უმკურნალოა. ამ კვლევაში კოგნიტურ-ქცევითი თერაპიაც და აკუპუნქტურაც საშუალოდან მძიმე ინსომნიამდე საკმაოდ ეფექტიანი იყო. ახლა შეიძლება ითქვას, რომ კიბოს ნამკურნალებ ადამიანებში უძილობის შესამსუბუქებლად რამდენიმე არჩევანი არსებობს.

კვლევის შესახებ

კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია ძილთან დაკავშირებულ აზრებზე, ემოციებსა და ქცევებზე მიმართული ახალი ფსიქოთერაპიული მეთოდია. ასევე აღმოჩნდა, რომ კიბოს ნამკურნალები ადამიანები ინსომნიისთვის ბუნებრივ, არასამედიცინო პრაქტიკებს ამჯობინებენ. ძილის სხვა კვლევათა შედეგებზე დაყრდნობით მიიჩნიეს, რომ ამ კვლევაში აკუპუნქტურის გამოყენება სასარგებლო იქნებოდა. აკუპუნქტურააშშ-ის კიბოს ცენტრების % 73-ში დამატებით პრაქტიკად ხელმისაწვდომია.

• რა განსხვავებაა დამატებით და ალტერნატიულ მკურნალობებს შორის?

კვლევის მონაწილეებს კიბოს მკურნალობა დასრულებული ჰქონდათ და დიაგნოზიდან დაახლოებით 6 წელი იყო გასული. მათ ნამკურნალები ჰქონდათ ძუძუს, პროსტატის, თავისა და კისრის, ჰემატოლოგიური (სისხლისა და ძვლის ტვინის წარმოშობის) და კოლორექტალური კიბო. ასევე %6-ს ერთზე მეტი სახის კიბოს დიაგნოზი ჰქონდა.

ყველა მონაწილეს კლინიკურად დადგენილი ინსომნია ჰქონდა. დიაგნოზის შემდეგ შემთხვევითად ორ ჯგუფად დაყვეს და 8 კვირის განმავლობაში კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია ან აკუპუნქტურა ჩაუტარდათ.

ფსიქოთერაპევტის მიერ ჩატარებული კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია მიზნად ისახავდა:

• საწოლში გატარებული დროის შემცირებას
• საწოლში საქმიანობის შეზღუდვას (ძილისა და სქესობრივი აქტივობის გარდა)
• ძილთან დაკავშირებული უსარგებლო მცდარი აზრების შეცვლას
• კარგი ძილის მხარდამჭერი ჯანსაღი, ჰიგიენური გარემოს მოწყობას (ტაბლეტისა და ტელეფონის სინათლის მოცილება, ძალიან გვიან არჭამა, ინტენსიური აქტივობის აცილება, ძილის რეგულარული საათები).

ინსომნიის ინტენსიური სიმპტომების შემცირება

უძილობის სიმძიმე ინსომნიის სიმძიმის ინდექსით გაზომეს და კვლევის დასაწყისიდან 8. კვირამდე (მკურნალობის დასასრული) შემცირება მთავარი საბოლოო წერტილი იყო. ადამიანები 20 კვირის შემდეგ ხელახლა შეაფასეს. ინსომნიის სიმძიმის ინდექსი კითხვარია, რომლის მიზანია უძილობისა და ჩაძინების

გაძნელებისა და ცხოვრების ხარისხზე მათი გავლენის მსგავსი პრობლემების სიმძიმის შეფასება. ქულა 0-დან 28-მდე მერყეობს: 0-7 კლინიკურად მნიშვნელოვან უძილობას არ ნიშნავს; 8-14 მსუბუქი, 15-21 საშუალო, 22-28 კი მძიმე უძილობაა.

დასაწყისში 33 ადამიანს მსუბუქი, 94-ს საშუალო და 33-ს მძიმე უძილობა ჰქონდა.

მნიშვნელოვანი შედეგები

ზოგადად კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია ინსომნიისთვის ეფექტიანი იყო; 8 კვირის შემდეგ ქულა 18.5-დან 7.5-მდე, 11 ქულით შემცირდა. აკუპუნქტურისას შემცირება 8.3 ქულა იყო (17.5-დან 9.2-მდე). თავდაპირველად მსუბუქი უძილობის მქონეებში კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია მეტ გაუმჯობესებას იძლეოდა (% 85 შედარებით %18-თან).

საშუალო სიმძიმის უძილობით დაწყებულ მონაწილეებში კოგნიტურ-ქცევით თერაპიასა და აკუპუნქტურას (%75 შედარებით %66-თან) პასუხის მსგავსი მაჩვენებლები ჰქონდა.

ყველა მონაწილეს კვლევის დაწყებიდან 20 კვირაში უძილობა გაუუმჯობესდა.

შედეგად კიბოს მკურნალობის შემდეგ ინსომნიით შეწუხებულ პაციენტებში როგორც კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია, ისე აკუპუნქტურა ეფექტიანი ჩანს. თუმცა ამ კვლევაში კოგნიტურ-ქცევითმა თერაპიამ მეტი შვება მოიტანა. კიბოს ნამკურნალებ ადამიანებში ძილის ხარისხს პაციენტმაც და ექიმმაც ყურადღება უნდა მიაქციოს და ხელმისაწვდომი ეფექტიანი მკურნალობა შესთავაზონ.

• რა არის ხარისხიანი ძილი და რა ვქნათ კარგი ძილისთვის?