طب سوزنی و درمان شناختی‌رفتاری برای بی‌خوابی پس از سرطان

در افرادی که درمان سرطان را تمام کرده‌اند و می‌کوشند به زندگی عادی برگردند اما بی‌خوابی دارند، مشاهده شد طب سوزنی یا درمان شناختی‌رفتاری 8 هفته‌ای، بی‌خوابی را کاهش می‌دهد. پژوهشگران این مطالعه را در نشست سالانه ASCO در شیکاگو در 2018 ارائه خواهند کرد.

بی‌خوابی چیست؟

بی‌خوابی اولیه را می‌توان اختلال شناختی خفیفی تعریف کرد که گاهی روزها و حتی ماه‌ها ناتوانی در خواب ایجاد می‌کند، اغلب با خستگی روزانه ناشی از بی‌خوابی همراه است و احساس ناخوشی می‌دهد. حتی در برخی موارد، بی‌خوابی ممکن است به شکل افسردگی و اضطراب (نگرانی و دل‌آشوبی) هم ظاهر شود.

• بیماری بی‌خوابی چیست و چه ارتباطی با ساختار مغز دارد؟

حدود %60 افرادی که درمان سرطان گرفته‌اند، نوعی شکایت بی‌خوابی دارند، اما معمولاً تشخیص و درمان نشده‌اند. در این مطالعه هم درمان شناختی‌رفتاری و هم طب سوزنی برای بی‌خوابی متوسط تا شدید بسیار مؤثر بودند. اکنون می‌توان گفت برای کاهش این شکایت در افراد درمان‌شده سرطان، بیش از یک گزینه وجود دارد.

درباره مطالعه

درمان شناختی‌رفتاری از روش‌های تازه روان‌درمانیِ مرتبط با افکار، احساسات و رفتارهای خواب است. همچنین مشخص شده افراد درمان‌شده سرطان برای بی‌خوابی، روش‌های طبیعی و غیرپزشکی را ترجیح می‌دهند. بنابراین با توجه به نتایج دیگر مطالعات خواب، تصور شد استفاده از طب سوزنی در این مطالعه مفید باشد. طب سوزنیدر % 73 مراکز سرطان آمریکا به‌عنوان اقدام مکمل وجود دارد.

• تفاوت درمان مکمل و جایگزین چیست؟

افراد مطالعه درمان سرطان را تمام کرده بودند و حدود 6 سال از تشخیص آن‌ها می‌گذشت. آن‌ها درمان سرطان پستان، پروستات، سر و گردن، خونی (با منشأ خون و مغز استخوان) و کولون‌رکتوم گرفته بودند. همچنین %6 بیش از یک نوع سرطان داشتند.

همه شرکت‌کنندگان تشخیص بالینی بی‌خوابی داشتند. پس از تشخیص، تصادفی به دو گروه تقسیم و برای 8 هفته درمان شناختی‌رفتاری یا طب سوزنی دریافت کردند.

در درمان شناختی‌رفتاریِ اجراشده توسط روان‌درمانگر، هدف این موارد بود:

• کاهش زمان در تخت
• محدودکردن فعالیت در تخت، جز خواب و فعالیت جنسی
• تغییر افکار نادرست و غیرمفید درباره خواب
• تنظیم محیط سالم و بهداشتیِ پشتیبان خواب خوب (دوری از نور تبلت و تلفن، دیر غذا نخوردن، پرهیز از فعالیت شدید و ساعات منظم خواب).

کاهش علائم شدید بی‌خوابی

شدت اختلال با شاخص شدت بی‌خوابی سنجیده شد و کاهش آن از شروع تا هفته 8 (پایان درمان)، نقطه پایانی اصلی هدف بود. افراد پس از 20 هفته دوباره ارزیابی شدند. شاخص شدت بی‌خوابی نوعی پرسش‌نامه است که هدفش درجه‌بندی دشواری خواب‌رفتن و بی‌خوابی

، دشواری آن و اثرش بر کیفیت زندگی را درجه‌بندی می‌کند. امتیاز این شاخص از 0 تا 28 متغیر است. امتیازهای 0-7 نشان می‌دهند بی‌خوابی از نظر بالینی معنادار نیست؛ امتیاز 8-14 بی‌خوابی خفیف، امتیاز 15-21 بی‌خوابی متوسط و امتیاز 22-28 بی‌خوابی شدید طبقه‌بندی می‌شود.

در آغاز، 33 نفر بی‌خوابی خفیف، 94 نفر متوسط و 33 نفر شدید داشتند.

یافته‌های مهم

به‌طور کلی درمان شناختی‌رفتاری مؤثرتر بود؛ پس از 8 هفته نمره بی‌خوابی از 18.5 به 7.5، یعنی 11 امتیاز کم شد. در گروه طب سوزنی کاهش 8.3 امتیاز (از 17.5 به 9.2) بود. در افراد با بی‌خوابی خفیف اولیه، درمان شناختی‌رفتاری بهبود بیشتری از طب سوزنی داشت (% 85 در برابر %18).

افرادی که با بی‌خوابی متوسط تا شدید وارد مطالعه شدند، با درمان شناختی‌رفتاری و طب سوزنی پاسخ نزدیک داشتند (%75 در برابر %66).

همه شرکت‌کنندگان 20 هفته پس از شروع، در مشکل بی‌خوابی بهبود یافتند.

در نتیجه برای بیماران بی‌خواب پس از درمان سرطان، هم درمان شناختی‌رفتاری و هم طب سوزنی مؤثر به نظر می‌رسند، اما در این مطالعه درمان شناختی‌رفتاری تسکین بیشتری داد. بیمار و پزشک باید حتماً کیفیت خواب پس از درمان سرطان را جدی بگیرند و درمان مؤثرِ در دسترس ارائه شود.

• خواب باکیفیت چیست و برای خواب خوب چه باید کرد؟