Xərçəngdən sonra insomniya (yuxusuzluq) üçün akupunktur və koqnitiv-davranış terapiyası

Müalicəsi tamamlanmış, normal həyata qayıtmağa çalışan, lakin insomniyalı (yuxusuz) insanlarda 8 həftə akupunktur və ya koqnitiv-davranış terapiyasının yuxusuzluğu azaltdığı görüldü. Tədqiqat Chicago-da 2018 ASCO illik toplantısında təqdim ediləcək.

İnsomniya nədir?

Birincili insomniya bəzən günlərlə, hətta aylarla yata bilməmək, əsasən gündüz yuxusuzluq yorğunluğu və keyifsizlik yaradan yüngül koqnitiv pozuntu kimi təyin edilə bilər. Bəzən depressiya və təşviş (narahatlıq, daxili sıxıntı) kimi də görünə bilər.

• Yata bilməmək xəstəliyi insomniya nədir, beyin quruluşu ilə əlaqəsi necədir?

Xərçəng müalicəsi almışların təxminən %60-ında bir növ insomniya var, amma adətən diaqnoz və müalicə edilməyib. Bu işdə hər iki üsul orta və ağır insomniyaya təsirli tapıldı. Artıq bu şikayəti azaldan bir neçə seçim olduğunu deyə bilərik.

Tədqiqat barədə

Koqnitiv-davranış terapiyası yuxu ilə bağlı fikir, duyğu və davranışlara dair yeni psixoterapiyadır. Müalicə almışların insomniyada təbii və qeyri-tibbi üsulları seçdiyi də tapılıb. Digər yuxu işləri əsasında akupunkturun burada faydalı ola biləcəyi düşünüldü. AkupunkturABŞ xərçəng mərkəzlərinin % 73-ündə tamamlayıcıdır.

• Tamamlayıcı və alternativ müalicə fərqi nədir?

İştirakçılar müalicəni bitirmiş, diaqnozdan təxminən 6 il keçmişdi. Süd vəzi, prostat, baş-boyun, hematoloji (qan və sümük iliyi mənşəli) və kolon-rektum müalicəsi almışdılar. Həmçinin %6-sında bir neçə növ vardı.

Hamıda klinik insomniya vardı. Diaqnozdan sonra təsadüfi iki qrupa ayrılıb 8 həftə koqnitiv-davranış və ya akupunktur aldılar.

Psixoterapevtin davranış terapiyası ilə;

• Yataqda vaxtın azaldılması
• Fəaliyyətlərin məhdudluğu (yuxu və cinsi fəaliyyət xaric)
• Yuxuya kömək etməyən yanlış fikirlərin dəyişməsi
• Yaxşı yuxunu dəstəkləyən sağlam, gigiyenik mühit (planşet/telefon işığından uzaq, gec yeməmək, intensiv fəaliyyətdən çəkinmək, müntəzəm saat) hədəfləndi.

Güclü insomniya əlamətlərini azaltmaq

Ağırlıq İnsomniya Ağırlıq İndeksi ilə ölçüldü, başlanğıcdan 8-ci həftəyə (son) azalma birincili hədəf idi. 20 həftə sonra təkrar qiymətləndirildi. İndeks sorğudur, məqsəd yuxusuzluq/yuxuya getmə

çətinliyi və həyat keyfiyyətinə təsir kimi problemləri dərəcələndirməkdir. Bal 0 ilə 28 arasındadır: 0-7 klinik əhəmiyyətli deyil; 8-14 yüngül; 15-21 orta; 22-28 ağırdır.

Başlanğıcda 33 nəfərdə yüngül, 94-də orta, 33-də ağır yuxusuzluq vardı.

Vacib tapıntılar

Ümumilikdə koqnitiv-davranış daha təsirli idi; 8 həftədə bal 18.5-dən 7.5-ə 11 bal düşdü. Akupunkturda 8.3 bal (17.5-dən 9.2-yə) düşdü. Yüngül başlayanlarda davranış terapiyası daha çox yaxşılaşdırdı (% 85-ə qarşı %18).

Orta-ağır başlayanlarda davranış terapiyası və akupunktur yaxın cavab verdi (%75-ə qarşı %66).

Tədqiqatda iştirak edən hər kəs sınaq başladıqdan 20 həftə sonra yuxusuzluq problemi ilə bağlı yaxşılaşma əldə etdi.

Nəticə olaraq Xərçəng müalicəsindən sonra insomniyada hər ikisi təsirli görünür. Lakin burada koqnitiv-davranış daha çox rahatlıq verdi. Yuxu keyfiyyəti xəstə və həkim üçün vacib olmalı, əlçatan təsirli müalicə təklif edilməlidir.

• Keyfiyyətli yuxu nədir, yaxşı yatmaq üçün nə etməli?