ანაპლასტიკური ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს დროს lenvatinib-ისა და pembrolizumab-ის შთამბეჭდავი ეფექტიანობა

ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბო, მიუხედავად იმისა, რომ ფარისებრი ჯირკვლის ყველა კიბოს დაახლოებით 2%-ს შეადგენს, ამ ორგანოს კიბოთი გამოწვეული გარდაცვალებების 50%-ზეა პასუხისმგებელი.

მეტასტაზური (4. სტადიის) ანაპლასტიკური ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის, რომელთა დაავადება ქიმიოთერაპიის შემდეგ პროგრესირებს და ცნობილია მისი არაკეთილსაიმედო მიმდინარეობა, იმედის მომცემია არაქიმიოთერაპიული პრეპარატების ახალი კომბინაცია.

მულტიკინაზის ინჰიბიტორ lenvatinib-ის კომბინაციამ იმუნოთერაპიულ პრეპარატ pembrolizumab -თან მცირე კლინიკურ კვლევაში ხანგრძლივი პასუხები და გადარჩენის დამაიმედებელი მაჩვენებლები აჩვენა.

ამერიკის თირეოიდული ასოციაციის (ATA) 90. ყოველწლიურ შეხვედრაზე შედეგების წარდგენისას ავტორებმა განაცხადეს: „ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს მქონე პაციენტებში lenvatinib-ისა და pembrolizumab-ის კომბინაციაუსაფრთხო და ეფექტიანია და იწვევს პასუხის მაღალ მაჩვენებლებს, მათ შორის ხანგრძლივ რემისიებს“, — განაცხადეს მათ.

ამ სტატიაში განხილულ კლინიკურ კვლევაში მონაწილე ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს მქონე ზოგ პაციენტს ხანგრძლივი ეფექტის მქონე შესანიშნავი პასუხი ჰქონდა, ზოგს კი — სრული პასუხი... ამიტომ კვლევა ნამდვილად დამაიმედებელია.

ბოლო წლებში lenvatinib-ისა და pembrolizumab-ის კომბინაციის მიმართ ინტერესი ძალიან მაღალია. Lenvatinib-ის გამოყენებამ შეიძლება სიმსივნე უფრო იმუნოგენური გახადოს, რაც იმუნოთერაპიით გააქტიურებულ იმუნურ სისტემას კიბოს უჯრედების ამოცნობას უადვილებს. ამ კომბინაციამ პირველად 2019 წელს შორს წასული ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს) კიბოს დროს FDA-ის (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის) ნებართვა მიიღო. მოგვიანებით კი 2021 წელს შორს წასული თირკმელუჯრედოვანი კიბოს პირველი ხაზის მკურნალობისთვის მიიღო FDA-ის ნებართვა.

კვლევა, რომელმაც შეიძლება აგრესიული და იშვიათი კიბოს ბედი შეცვალოს

ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს დროს ოპერაციის, რადიოთერაპიისა და ქიმიოთერაპიის ერთდროული ან თანმიმდევრული გამოყენების შემთხვევაშიც კი საერთო გადარჩენის მედიანა მხოლოდ 3-დან 5 თვემდეა.

ბოლო წლებში მიზანმიმართული ჭკვიანი პრეპარატებით პროგრესი იქნა მიღწეული. BRAF V600E მუტაციისმქონე ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური სიმსივნეების მქონე პაციენტების დაახლოებით 25%-ში BRAF/MEK ინჰიბიტორების კომბინაციით პასუხის მაღალი მაჩვენებლები გამოვლინდა.

თუმცა გამოვლენილი მუტაციების არმქონე ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს მქონე დანარჩენი პაციენტების 75%-ისთვის ნებისმიერ მედიკამენტურ მკურნალობაზე პასუხის მაჩვენებლები დაბალია — დაახლოებით 10-20%.

ATLEP სახელწოდების II ფაზის კვლევაში ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს მქონე 26-ვე პაციენტს IVB სტადიის დაავადება ჰქონდა და წინასწარ ძირითადად ქიმიოთერაპია/რადიოთერაპია და ოპერაცია ჰქონდა ჩატარებული, თუმცა არც ერთს არ აღენიშნებოდა BRAF V600E მუტაცია.

პაციენტები 2 წლამდე იღებდნენ lenvatinib-ს საწყისი დოზით დღეში 20 mg და pembrolizumab-ს ინტრავენურად 200 mg-ს ყოველ 3 კვირაში.

• საერთო პასუხის მაჩვენებელი 38,5% იყო და 26 პაციენტიდან 10-ს ნაწილობრივი პასუხი ჰქონდა.
• 3. თვეზე სტაბილური დაავადების მაჩვენებელი 57,6% იყო (26 პაციენტიდან 15), ხოლო პროგრესირებადი დაავადება პაციენტების მხოლოდ 3,8%-ში გამოვლინდა.
• ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს მქონე პირველი 16 პაციენტის კიდევ ერთმა შუალედურმა ანალიზმა 2-წლიანი დაკვირვების ფარგლებში საუკეთესო საერთო პასუხის საკმაოდ მაღალი, 68,8% მაჩვენებელი აჩვენა და 16 პაციენტიდან 11-ს ნაწილობრივი პასუხი ჰქონდა.

პასუხის მაჩვენებლები და სხვა მკურნალობებთან შედარებით უფრო მაღალი პროგრესირების გარეშე გადარჩენა

ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს დროს პასუხის ეს მაჩვენებლები სხვა მკურნალობებისას გამოვლენილზე აშკარად მაღალია.

2-წლიანი დაკვირვებისას სხვა სისტემური მკურნალობების, როგორიცაა დოქსორუბიცინის მონოთერაპია ან კარბოპლატინი/ტაქსოლი, საუკეთესო საერთო პასუხის მაჩვენებლები 10%-დან 25%-მდეა — რაც ბევრად ნაკლებია lenvatinib/pembrolizumab-ის კომბინაციით მიღებულ 68%-ზე.

2 წლამდე დაკვირვების ქვეშ მყოფ 16 პაციენტში მედიანური პროგრესირების გარეშე გადარჩენა 10 თვეიყო, ხოლო საერთო გადარჩენის მედიანა — 11 თვე; პაციენტების 25%-მა 2 წელზე მეტხანს იცოცხლა (16-დან 4-მა), კლინიკური სარგებლის მაჩვენებელი კი 100% იყო. ეს მონაცემები ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოსთვის საკმაოდ შთამბეჭდავია და აქამდე მიღებული პროგრესირების გარეშე გადარჩენის საუკეთესო შედეგებია; კარბოპლატინის/ტაქსოლის კომბინაციისთვის ეს ხანგრძლივობა 5,4 თვეა.

გვერდითი მოვლენები

36 პაციენტიდან 19-ს (53%) განუვითარდა 3 და 4 ხარისხის გვერდითი მოვლენები, მათ შორის ფისტულის ჩამოყალიბების შემდეგ სისხლდენა (11%), სეფსისი (8,3%), პნევმონია (2,7%), ასპერგილუსით გამოწვეული პნევმონია (11%), ფილტვის ემბოლია (5,6%), სხვა თრომბოზები (8,3%) და აუტოიმუნური ჰეპატიტი (5,6%).

მძიმე გვერდითი მოვლენების უმეტესობა, როგორიცაა ფისტულა, სისხლდენა და ფილტვის ემბოლია, ადრინდელ კვლევებშიც იყო აღწერილი, რომლებშიც lenvatinib ცალკე გამოიყენებოდა, და ამ პრეპარატის ცნობილი გართულებებია.

ანალოგიურად, აუტოიმუნური ჰეპატიტი pembrolizumab-ის ცნობილი გართულებაა.

კვლევაში გამოვლენილი სოკოვანი ინფექცია მოულოდნელი იყო, თუმცა შესაძლოა კისრის არეში მანამდე ჩატარებული რადიოთერაპიის, მაღალი დოზის სტეროიდების უფრო ხანგრძლივი გამოყენებისა და lenvatinib-ით გამოწვეული ქსოვილების შეხორცების დაქვეითების ერთობლიობით ყოფილიყო განპირობებული.

პრევენციული ღონისძიების სახით, სოკოვანი ინფექციებისა და სპეციფიკური პნევმონიის თავიდან ასაცილებლად ყველა პაციენტს ახლა ამფოტერიცინ B-ითა და Cotrim Forte-ით პროფილაქტიკური მკურნალობა ეძლევა. ანგარიშის მიხედვით, ამ პროფილაქტიკური მკურნალობების დაწყების შემდეგ სხვა სისტემური სოკოვანი ინფექცია აღარ განვითარებულა.

დასკვნა

მიუხედავად ამ არასასურველი მოვლენების რისკებისა, საერთო პასუხის უკიდურესად დამაიმედებელი მაჩვენებელი და სხვა შედეგები აშკარად აჩვენებს, რომ მკურნალობის ეს კომბინაცია სასარგებლოა და პრევენციული ზომებით დაავადების შედეგები კიდევ უფრო გაუმჯობესდება.

ამასთან, შესაძლოა არსებობდეს იმ პაციენტების გამოვლენის გზაც, რომლებიც ამ კომბინაციით ყველაზე მეტ სარგებელს მიიღებენ. მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ მკურნალობაზე პასუხის ალბათობა ყველაზე მაღალი იყო იმ პაციენტებში, რომელთა სიმსივნეებსაც გარკვეული გენეტიკური მახასიათებლები ჰქონდა. ამ საკითხზე კვლევების ნახვას მომავალ პერიოდშიც ვიმედოვნებთ.

ასევე მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები, რომლებშიც ფარისებრი ჯირკვლის ანაპლასტიკური კიბოს დროს იმუნოთერაპიებთან ერთად სხვა თიროზინკინაზის ინჰიბიტორები გამოიცდება.