Anaplastik tiroid xərçəngində lenvatinib və pembrolizumabın təsirli effektivliyi

Anaplastik tiroid xərçəngi, bütün tiroid xərçənglərinin təxminən %2-sini təşkil etsə də, tiroid xərçəngi ölümlərinin %50-sinə səbəb olur.

Gedişi pis olan, kimyaterapiyadan sonra irəliləmiş metastatik (4-cü mərhələ) anaplastik tiroid xərçəngində kimyaterapiyadan kənar dərmanların yeni kombinasiyası ümid verir.

Multikinaza inhibitoru lenvatinibilə immunoterapiya pembrolizumabın kombinasiyası kiçik klinik tədqiqatda davamlı cavablar və ümidverici sağqalım göstəriciləri verib.

Müəlliflər 90-cı Amerika Tiroid Assosiasiyasının (ATA) illik toplantısında nəticələri təqdim edərkən “Nəticələrimiz anaplastik tiroid xərçəngində lenvatinib və pembrolizumab kombinasiyasınıntəhlükəsiz və effektiv olduğunu, uzunmüddətli remissiyalar daxil olmaqla yüksək cavab yaratdığını göstərir” deyiblər.

Bu yazının mövzusu olan sınaqda bəzi pasiyentlərdə uzunmüddətli çox böyük cavab, bəzilərində isə tam cavab olub. Buna görə tədqiqat həqiqətən ümidvericidir.

Son illər bu kombinasiyaya maraq yüksəkdir. Lenvatinib şişi daha immunogen edib immunoterapiya ilə aktivləşən sistemin onu tanımasını asanlaşdıra bilər. Kombinasiya ilk dəfə 2019-cu ildə irəliləmiş endometrium (uşaqlıq) xərçəngində FDA (ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası) təsdiqi aldı. Daha sonra 2021-ci ildə irəliləmiş böyrək hüceyrəli xərçəngin birinci xətt müalicəsi üçün təsdiq aldı.

Aqressiv və nadir xərçəngin taleyini dəyişə biləcək tədqiqat

Anaplastik tiroid xərçəngində əməliyyat, şüa və kimyaterapiya eyni vaxtda və ya ardıcıl tətbiq olunsa belə median ümumi sağqalım yalnız 3-5 aydır.

Son illər hədəfə yönəlmiş ağıllı dərmanlarla irəliləyiş əldə olunub. BRAF V600E mutasiyasıolan şişlərə malik pasiyentlərin təxminən %25-ində BRAF/MEK inhibitor kombinasiyaları yüksək cavab verib.

Lakin müəyyən edilmiş mutasiyası olmayan qalan %75-də hər hansı dərmana cavab aşağıdır, təxminən %10-20.

ATLEP adlı faza II tədqiqatda 26 pasiyentin hamısında IVB mərhələsi vardı və əsasən kimya/şüa müalicəsi və əməliyyat almışdılar; heç birində BRAF V600E mutasiyası yox idi.

Pasiyentlər 2 ilə qədər gündə 20 mg-dan başlayan lenvatinib və hər 3 həftədə venadaxili 200 mg pembrolizumab aldı.

• Ümumi cavab %38.5 idi; 26 pasiyentin 10-unda qismən cavab vardı.
• 3-cü ayda stabil xəstəlik %57,6 (26-dan 15), irəliləyən xəstəlik isə yalnız %3,8 idi.
• 2 illik izləmə üçün ilk 16 pasiyentin başqa aralıq təhlili %68.8 kimi yüksək ən yaxşı ümumi cavab göstərdi; 16 pasiyentin 11-ində qismən cavab vardı.

Cavab göstəriciləri, digər müalicələrdən yüksək proqressiyasız sağqalım

Bu cavablar anaplastik tiroid xərçənginin başqa müalicələrindən nəzərəçarpacaq yüksəkdir.

2 illik izləmədə doksorubisin tək və ya karboplatin/taksol kimi sistemik müalicələrdə ən yaxşı ümumi cavab %10-%25-dir; bu, lenvatinib/pembrolizumabın %68 nəticəsindən xeyli aşağıdır.

2 ilə qədər izlənən 16 pasiyentdə median proqressiyasız sağqalım 10 ayvə median ümumi sağqalım 11 ay idi. %25-i 2 ildən çox yaşadı (16-dan 4), klinik fayda %100 oldu. Bunlar indiyədək ən yaxşı proqressiyasız sağqalım nəticələridir; karboplatin/taksolda həmin müddət 5,4 aydır.

Yan təsirlər

Fistuladan sonra qanaxma (%11), sepsis (%8,3), pnevmoniya (%2,7), aspergillus pnevmoniyası (%11), ağciyər emboliyası (%5,6), başqa trombozlar (%8,3), autoimmun hepatit (%5,6) daxil olmaqla 36 pasiyentin 19-unda (%53) dərəcə 3 və 4 yan təsir oldu.

Fistula, qanaxma və ağciyər emboliyası kimi ağır təsirlərin çoxu lenvatinibin tək istifadə tədqiqatlarında da bildirilib və onun məlum fəsadlarıdır.

Eyni qaydada autoimmun hepatit pembrolizumabın məlum fəsadıdır.

Göbələk infeksiyası gözlənilməz olub, lakin boyuna əvvəlki şüa müalicəsi, uzunmüddətli yüksək dozalı steroid və lenvatinibin zəiflətdiyi toxuma sağalmasının birləşməsindən yarana bilər.

Ehtiyat tədbiri olaraq göbələk və spesifik pnevmoniyanın qarşısı üçün hamıya amfoterisin B və Cotrim Forte profilaktikası verilir. Başlandıqdan sonra başqa sistemik göbələk infeksiyası bildirilməyib.

Nəticə

Bu mənfi hadisə risklərinə baxmayaraq, ümidverici cavablar və digər nəticələr kombinasiyanın faydalı olduğunu, profilaktik tədbirlərlə nəticələrin daha yaxşı ola biləcəyini göstərir.

Həmçinin ən çox faydalanacaq pasiyentləri seçmək yolu ola bilər. Tədqiqatçılar şişi müəyyən genetik xüsusiyyətli olanların daha çox cavab verdiyini bildiriblər. Bu işləri gələcəkdə görməyə ümid edirik.

Anaplastik tiroid xərçəngində başqa tirozin kinaza inhibitorlarının immunoterapiya ilə sınaqları da davam edir.