რა არის ინვაზიური კიბო? რა უნდა იცოდეთ
ამ სტატიაში
რა არის ინვაზიური კიბო?
ინვაზიური კიბო ნიშნავს კიბოს, რომელიც თავდაპირველ ქსოვილში ან უჯრედებში იზრდება, მათ საზღვრებს სცდება და გარშემო არსებულ ჯანსაღ ქსოვილებში ვრცელდება — შემჭრელ კიბოს ამ მნიშვნელობით.
აშშ-ის კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის მიხედვით, ინვაზიურის ნაცვლად გამოიყენება ტერმინი ინფილტრაციული კიბოც, რაც „შეუმჩნევლად შეღწევას“ ნიშნავს. ამ ეტაპზე კიბოს უჯრედები გამოყოფს ნივთიერებას, რომელიც უჯრედულ შეერთებებს შლის და მათ საწყისი ადგილიდან გამოყოფის საშუალებას აძლევს. კვლევები ამ შეღწევას მეტასტაზირების პირველ ნაბიჯად აღწერს.
თუ კიბო მეტასტაზირებს , კიბოთი სიკვდილის მაჩვენებელიც იზრდება.
ინვაზიური და მეტასტაზური კიბოს ცნებები
როდესაც კიბო მიმდებარე ქსოვილებში შეჭრას იწყებს, გარსების გადალახვის უნარი კიბოს უჯრედებს ლიმფური მიმოქცევის სისტემით გავრცელების საშუალებას აძლევს. ლიმფური მიმოქცევის სისტემა სისხლის მიმოქცევის სისტემის ნაწილია. ზედმეტი სითხეების შეგროვებით იგი ორგანიზმში სითხის ჯანსაღ დონეს ინარჩუნებს და სისხლს ლიმფური კვანძების გავლით ფილტრავს.
გავრცელების შემდეგ კიბოს უჯრედები საწყისი სიმსივნის უბნის გარეთ სხვა ადგილზე მიემაგრება და მეტასტაზურ სიმსივნურ კერებს შექმნის.
მრავალი კიბო შეიძლება ინვაზიური გახდეს; რამდენიმე მათგანი განვიხილოთ:
შარდის ბუშტის კიბო
ინვაზიური შარდის ბუშტის კიბო მისი შიგნითა საფარიდან, სადაც ხშირად იწყება, ბუშტის კუნთებში ვრცელდება.
ინვაზიური შარდის ბუშტის კიბო კაცებში სიხშირით მესამე კიბოა. ჩვენს ქვეყანაში ყოველწლიურად შარდის ბუშტის კიბოს დაახლოებით 12250 ახალი დიაგნოზი ისმება. შარდის ბუშტის ყველა კიბოს დაახლოებით 25% ინვაზიურია და მის გარშემო არსებულ კუნთში პროგრესირებს.
შარდის ბუშტის კიბოს სიმპტომები
ამერიკის უროლოგიური ასოციაციის მიხედვით, ზოგი სიმპტომია:
- წელის ტკივილი
- სისხლი შარდში (ჰემატურია) — ყველაზე ხშირი სიმპტომი, რომელიც ადამიანმა არ უნდა უგულებელყოს.
- ტკივილი შარდვისას
- ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილში
- ხშირი შარდვის საჭიროება
შარდის ბუშტის კიბოს მკურნალობის არჩევანი
მკურნალობა შეიძლება ერთ ან მეტ არჩევანს მოიცავდეს. ამერიკის უროლოგიური ასოციაცია ყველაზე გავრცელებულ მეთოდებად შემდეგს ასახელებს:
- ქიმიოთერაპია
- რადიოთერაპია
- იმუნოთერაპია
- შარდის ბუშტის მთლიანად ან ნაწილობრივ ამოკვეთა
- კომბინირებული მკურნალობები
- დაკავშირებული თემა: იმუნოთერაპიისა და ქიმიოთერაპიის კომბინაციამ შარდის ბუშტის კიბოს მკურნალობაში ახალი გვერდი გახსნა
შარდის ბუშტის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები
შარდის ბუშტის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები დიაგნოზის შემდეგ სტადიისა და ადამიანის ზოგადი ჯანმრთელობის მიხედვით განსხვავდება. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, საშუალო ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებლებია:
- ლოკალიზებულისას — 69%
- რეგიონული გავრცელებისას — 37%
- შორეულ უბნებში გავრცელებისას — 6%
კანის კიბო
კანის კიბოს ფონდი აღნიშნავს, რომ კანის კიბო აშშ-ში ყველაზე გავრცელებული კიბოს ტიპია. მათი თქმით, დაახლოებით ყოველი 5 ადამიანიდან 1-ს 70 წლის ასაკისთვის კანის კიბოს რომელიმე ტიპი განუვითარდება.
კანის კიბოს ფონდის მიხედვით, აშშ-ში ყოველწლიურად დაახლოებით 207000 მელანომის (კანის კიბოს აგრესიული ტიპის) შემთხვევა დიაგნოზირდება. მათგან დაახლოებით 106000 არაინვაზიურია და მხოლოდ სხეულის ყველაზე ზედა შრეს აზიანებს. ჩვენს ქვეყანაში კი ყოველწლიურად 1750 ადამიანს მელანომის დიაგნოზს უსვამენ.
კანის კიბოს სიმპტომები
კანის კიბოს ადრეულ ეტაპზე ხშირად აშკარა სიმპტომები არ აქვს. თუმცა ადამიანის კანზე კიბოს უჯრედები თვალით შესამჩნევად არსებობს. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, დაზიანებებში ყურადღება უნდა მიექცეს შემდეგს:
- არარეგულარული საზღვარი
- ფერის ან ფორმის ასიმეტრიულობა
- დროთა განმავლობაში ცვლილება
- ჩვეულებრივ, კანის სხვა ლაქებზე უფრო მცირე ზომა
კანის კიბოს მკურნალობის არჩევანი
კანის კიბოს მკურნალობა ხშირად კიბოს ამოკვეთას მოიცავს. კონკრეტული მკურნალობა ადამიანის კიბოს ტიპისა და დიაგნოზის დროს სტადიის მიხედვით განსხვავდება. კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის მიხედვით, ყველაზე გავრცელებული მეთოდებია:
- სხივური თერაპია
- ოპერაცია
- ქიმიური პილინგი
- ქიმიოთერაპია
- ფოტოდინამიკური თერაპია
- მიზნობრივი თერაპია
- იმუნოთერაპია
- სხვა მედიკამენტური მკურნალობები
კანის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები
რაც უფრო ადრე დიაგნოზირდება კანის კიბო, მით უკეთესი იქნება, ჩვეულებრივ, შედეგი. ზუსტი გადარჩენის მაჩვენებელი ადამიანის კანის კიბოს ტიპის მიხედვით განსხვავდება. მაგალითად, ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, საშუალო 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელია:
- რეგიონული გავრცელებისას — 66%
- შორეულ გავრცელების ან მეტასტაზირებისას — 27%
სათესლე ჯირკვლის კიბო
სათესლე ჯირკვლის კიბომამაკაცის რეპროდუქციული სისტემის ნაწილს აზიანებს. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, ამ კიბოს რამდენიმე ტიპი არსებობს იმის მიხედვით, სათესლე ჯირკვლის რომელ უბანში დაიწყო. ყველა შემთხვევის 90%-ზე მეტი ჩანასახოვან უჯრედებში იწყება — ეს სპერმის წარმომქმნელი უჯრედებია. ორი მთავარი ტიპია სემინომა და არასემინომა. სემინომები, ჩვეულებრივ, უფრო ნელა იზრდება და ვრცელდება, ხოლო არასემინომები უფრო სწრაფი ზრდისა და გავრცელებისკენ არის მიდრეკილი.
სათესლე ჯირკვლის ინვაზიური კიბო ყველა შემთხვევის 5%-ზე ნაკლებს შეადგენს. სათესლე ჯირკვლის ინვაზიურ სიმსივნეებში კიბო ახლომდებარე ლიმფურ კვანძებშია გავრცელებული. იგი შეიძლება ღვიძლის მსგავს შორეულ ორგანოებშიც იყოს გავრცელებული.
ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, სათესლე ჯირკვლის კიბო ხშირი კიბოს ტიპი არ არის. საზოგადოება ვარაუდობს, რომ 2021 წელს აშშ-ში დაახლოებით 9400 ახალი შემთხვევა და დაახლოებით 440 სიკვდილი იქნება. ჩვენს ქვეყანაში 2020 წელს სათესლე ჯირკვლის სიმსივნე 1605 კაცს დაუდგინდა.
სათესლე ჯირკვლის კიბოს სიმპტომები
სათესლე ჯირკვლის ინვაზიურ კიბოს, ჩვეულებრივ, ძალიან ცოტა სიმპტომი აქვს. ადამიანები ხშირად სათესლე ჯირკვალში უმტკივნეულო კვანძს ამჩნევენ. თუმცა სწრაფი ზრდისას კვანძთან ერთად ტკივილიც შეიძლება იგრძნონ. სხვა სიმპტომებია:
- მსუბუქი წელის ტკივილი
- მუცლის ტკივილი
- თუ კიბო ფილტვებში გავრცელდა — გულმკერდის ტკივილი ან ქოშინი
- თუ კიბო კუჭ-ნაწლავის (GI) სისტემაში გავრცელდა — GI პრობლემები
- დაკავშირებული თემა: რა სიმპტომები აქვს ფილტვის კიბოს მეტასტაზებს?
სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობის არჩევანი
სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობა ადამიანის მდგომარეობისა და კიბოს სტადიის მიხედვით იცვლება. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, გავრცელებული მეთოდებია:
- სხივური მკურნალობა
- ოპერაცია
- ქიმიოთერაპია
- მაღალდოზიანი ქიმიოთერაპია და ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა
სათესლე ჯირკვლის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები
სათესლე ჯირკვლის კიბოს შედარებით მაღალი გადარჩენის მაჩვენებელი აქვს. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებლები დაახლოებით ასეთია:
- ლოკალიზებულისას — 99%
- რეგიონული გავრცელებისას — 96%
- შორეულ გავრცელებისას — 73%
ძუძუს კიბო
ძუძუს კიბოები ხშირად რძის სადინრებში ან რძის წარმომქმნელ ლობულებში იწყება. ინვაზიური ძუძუს კიბო ვითარდება, როდესაც კიბო ძუძუს სხვა ნაწილებში ან მის გარშემო არსებულ ქსოვილში ვრცელდება.
ჩვენს ქვეყანაში 2020 წელს ძუძუს კიბოს 24175 ახალი დიაგნოზი დაისვა
- დაკავშირებული თემა: ყოველი 8 ქალიდან ერთს ძუძუს კიბო აქვს — ეს ასე არ არის!
ძუძუს კიბოს სიმპტომები
აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების მიხედვით, ძუძუს კიბოს სიმპტომებია:
- ტკივილი ძუძუს დვრილის გარშემო
- ახალი მტკივნეული ან უმტკივნეულო კვანძი ძუძუში ან იღლიაში
- ძუძუს კანის ფორთოხლის ქერქის მსგავსი შეშუპება
- ძუძუს კანზე ჩაღრმავება და გაღიზიანება
- სიწითლე და კანის აქერცვლა დვრილის გარშემო ან სხვა უბნებში
- ძუძუს ფორმისა თუ ზომის ნებისმიერი ცვლილება
- დვრილიდან დედის რძის გარდა სხვა გამონადენი
ძუძუს კიბოს მკურნალობის არჩევანი
ძუძუს კიბოს მკურნალობა მისი ტიპისა და სიმძიმის მიხედვით განსხვავდება. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, გავრცელებული მეთოდებია:
- ოპერაცია
- სხივური მკურნალობა
- ჰორმონული თერაპია
- ქიმიოთერაპია
- მიზნობრივი თერაპია
- იმუნოთერაპია
ძუძუს კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები
ძუძუს კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები ადამიანის მდგომარეობის, კიბოს სტადიისა და ტიპის მიხედვით იცვლება. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მიხედვით, საშუალო 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებლებია:
- ლოკალიზებულისას — 99%
- რეგიონული გავრცელებისას — 86%
- შორეულ გავრცელებისას — 28%
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს
კიბოს დიაგნოზის გარეშეც ადამიანებმა რეგულარული რუტინული ჯანმრთელობის შემოწმებები უნდა ჩაიტარონ. ისინი შესაძლო კიბოს ადრეული ნიშნების გამოსავლენად საჭირო სკრინინგსაც უნდა მოიცავდეს.
არაინვაზიური კიბოს დიაგნოზის მქონე პირი უფრო ხშირად უნდა მივიდეს შემოწმებაზე, რათა კიბოს პროგრესირება ან განმეორება გაკონტროლდეს. ინვაზიური კიბოს მკურნალობისას ვიზიტების სიხშირე ადამიანმა ექიმთან ერთად უნდა გადაწყვიტოს. ამასთან, მკურნალობისას ნებისმიერი გვერდითი მოვლენის შემჩნევის შემთხვევაში ექიმს უნდა მიმართოს.
დასკვნა
ინვაზიური კიბო მაშინ ვითარდება, როდესაც კიბო თავდაპირველ ქსოვილს სცდება. დასაწყისში იგი ადგილობრივ ჯანსაღ ქსოვილსა და ლიმფურ კვანძებში იჭრება. თუ მკურნალობა შეუძლებელია ან კიბო მას არ პასუხობს, შეიძლება მეტასტაზირება და სხეულის სხვა უბნებში გავრცელება მოხდეს. მკურნალობა, სიმპტომები, ცხოვრების ხარისხი და გადარჩენის მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად განსხვავდება მრავალი ფაქტორის მიხედვით, მათ შორის კიბოს ტიპის, ადამიანის ასაკის, კიბოს სტადიისა და ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.