سرطان تهاجمی چیست؟ آنچه باید بدانید
در این مقاله
سرطان تهاجمی چیست؟
سرطان تهاجمی به سرطانی گفته می‌شود که در بافت یا سلول‌های نخستین محل ایجاد خود رشد می‌کند، از آن‌ها فراتر می‌رود و به دیگر بافت‌های سالم پیرامون گسترش می‌یابد؛ یعنی سرطان مهاجم است.
بر پایهٔ مؤسسهٔ ملی سرطان آمریکا، به‌جای اصطلاح تهاجمی، اصطلاح سرطان نفوذکننده نیز به‌کار می‌رود که به معنای «نفوذ پنهانی» است. هنگامی که سلول‌های سرطانی به این مرحله می‌رسند، ماده‌ای ترشح می‌کنند که اتصالات سلولی را می‌شکند و به سرطان اجازه می‌دهد از محل آغازش جدا شود. پژوهش‌ها نفوذ را نخستین گام فرایند متاستاز توصیف می‌کنند.
اگر سرطان متاستاز دهد، میزان مرگ ناشی از سرطان نیز افزایش می‌یابد.
مفهوم سرطان تهاجمی و سرطان متاستاتیک
هنگامی که سرطان به بافت‌های اطراف حمله می‌کند، توانایی آن در عبور از غشاها به سلول‌های سرطانی امکان می‌دهد از راه دستگاه گردش لنفاوی گسترش یابند. دستگاه گردش لنفاوی بخشی از دستگاه گردش خون است؛ با جمع‌آوری مایعات اضافی، سطح سالم مایعات بدن را حفظ می‌کند و خون را به‌وسیلهٔ گره‌های لنفاوی پالایش می‌کند.
پس از گسترش، سلول‌های سرطانی در جایی بیرون از محل تومور اولیه مستقر می‌شوند و کانون‌های توموری متاستاتیک تشکیل می‌دهند.
بسیاری از سرطان‌ها می‌توانند تهاجمی شوند؛ چند مورد را بررسی کنیم:
سرطان مثانه
سرطان تهاجمی مثانه معمولاً از پوشش داخلی مثانه، یعنی جایی که آغاز می‌شود، به عضلات مثانه گسترش می‌یابد.
سرطان تهاجمی مثانه سومین سرطان شایع در مردان است. در کشور ما هر سال حدود 12.250 مورد جدید سرطان مثانه تشخیص داده می‌شود. حدود %25 از همهٔ سرطان‌های مثانه تهاجمی‌اند و به‌سوی عضلهٔ پیرامون مثانه پیش می‌روند.
علائم سرطان مثانه
بر پایهٔ انجمن اورولوژی آمریکا، برخی علائم عبارت‌اند از:
- کمردرد
- خون در ادرار (هماچوری)؛ شایع‌ترین علامتی که نباید نادیده گرفته شود.
- درد هنگام ادرار کردن
- درد در پایین شکم
- نیاز مکرر به ادرار کردن
گزینه‌های درمان سرطان مثانه
درمان ممکن است یک یا چند گزینه را در بر گیرد. انجمن اورولوژی آمریکا موارد زیر را شایع‌ترین درمان‌ها می‌داند:
- شیمی‌درمانی
- پرتودرمانی
- ایمنی‌درمانی
- برداشتن همه یا بخشی از مثانه
- درمان‌های ترکیبی
- موضوع مرتبط: ترکیب ایمنی‌درمانی و شیمی‌درمانی، صفحهٔ تازه‌ای در درمان سرطان مثانه گشود
میزان بقای سرطان مثانه
میزان بقای سرطان مثانه بر پایهٔ مرحلهٔ بیماری پس از تشخیص و وضعیت عمومی سلامت فرد متفاوت است. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، میانگین بقای پنج‌سالهٔ سرطان مثانه چنین است:
- در حالت موضعی %69
- در صورت گسترش ناحیه‌ای %37
- در صورت گسترش به نقاط دوردست %6
سرطان پوست
بنیاد سرطان پوست می‌گوید سرطان پوست شایع‌ترین سرطان در آمریکاست. گفته می‌شود از هر 5 نفر، حدود 1 نفر تا رسیدن به 70 سالگی به نوعی سرطان پوست مبتلا خواهد شد.
بر پایهٔ بنیاد سرطان پوست، هر سال در آمریکا حدود 207.000 مورد ملانوم (نوعی سرطان تهاجمی پوست) تشخیص داده می‌شود. از این میان، حدود 106.000 مورد غیرتهاجمی‌اند و فقط بالاترین لایهٔ بدن را درگیر می‌کنند. در کشور ما نیز هر سال 1.750 نفر تشخیص ملانوم می‌گیرند.
علائم سرطان پوست
سرطان پوست اغلب در مراحل اولیه علائم آشکاری ندارد، اما سلول‌های سرطانی روی پوست فرد به‌صورت قابل‌مشاهده وجود دارند. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، باید در ضایعات به موارد زیر توجه کرد:
- داشتن حاشیهٔ نامنظم
- نامتقارن بودن از نظر رنگ یا شکل
- تغییر در گذر زمان
- معمولاً کوچک‌تر بودن از دیگر لکه‌های پوست
گزینه‌های درمان سرطان پوست
درمان سرطان پوست اغلب شامل برداشتن سرطان است. درمان دقیق بسته به نوع سرطان و مرحلهٔ آن هنگام تشخیص متفاوت خواهد بود. بر پایهٔ مؤسسهٔ ملی سرطان، شایع‌ترین گزینه‌های درمانی عبارت‌اند از:
- پرتودرمانی
- جراحی
- لایه‌برداری شیمیایی
- شیمی‌درمانی
- درمان فوتودینامیک
- درمان هدفمند
- ایمنی‌درمانی
- دیگر درمان‌های دارویی
میزان بقای سرطان پوست
هرچه سرطان پوست زودتر تشخیص داده شود، معمولاً نتیجه بهتر خواهد بود. میزان دقیق بقا بسته به نوع سرطان پوست فرد متفاوت است. برای نمونه، بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، میانگین بقای 5 ساله چنین است:
- در صورت گسترش ناحیه‌ای %66
- در صورت گسترش به نواحی دوردست یا متاستاز %27
سرطان بیضه
سرطان بیضه بخشی از دستگاه تولیدمثل مردان را درگیر می‌کند. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، بسته به نخستین محل ایجاد سرطان در بیضه، چند نوع سرطان بیضه وجود دارد. بیش از %90 از کل موارد از سلول‌های زایا، یعنی سلول‌های تولیدکنندهٔ اسپرم، آغاز می‌شوند. دو نوع اصلی وجود دارد: سمینوم‌ها و غیرسمینوم‌ها. سمینوم‌ها معمولاً آهسته‌تر رشد و گسترش می‌یابند؛ غیرسمینوم‌ها در مقایسه با سمینوم‌ها به رشد و گسترش سریع‌تر تمایل دارند.
سرطان تهاجمی بیضه کمتر از %5 از کل موارد را تشکیل می‌دهد. در تومورهای تهاجمی بیضه، سرطان به گره‌های لنفاوی نزدیک گسترش یافته است. همچنین ممکن است به اندام‌های دوردست مانند کبد نیز گسترش یافته باشد.
بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، سرطان بیضه سرطان شایعی نیست. این انجمن پیش‌بینی می‌کند که در 2021 در آمریکا حدود 9.400 مورد جدید و حدود 440 مرگ رخ دهد. در کشور ما در 2020، تعداد 1.605 مرد تشخیص تومور بیضه گرفتند.
علائم سرطان بیضه
علائم سرطان تهاجمی بیضه معمولاً بسیار کم‌اند. افراد اغلب توده‌ای بی‌درد را در بیضهٔ خود احساس می‌کنند، اما اگر سرطان به‌سرعت رشد کند، ممکن است همراه توده درد نیز داشته باشند. دیگر علائم عبارت‌اند از:
- کمردرد خفیف
- درد شکم
- درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس، اگر سرطان به ریه‌ها گسترش یافته باشد
- مشکلات گوارشی (GI)، اگر سرطان به دستگاه گوارش گسترش یافته باشد
- موضوع مرتبط: علائم متاستاز سرطان ریه چیست؟
گزینه‌های درمان سرطان بیضه
درمان سرطان بیضه، هم به خود فرد و هم به مرحلهٔ سرطان بستگی دارد. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، درمان‌های رایج عبارت‌اند از:
- پرتودرمانی
- جراحی
- شیمی‌درمانی
- شیمی‌درمانی با دوز بالا و پیوند سلول بنیادی
میزان بقای سرطان بیضه
سرطان بیضه میزان بقای نسبتاً بالایی دارد. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، میزان بقای 5 ساله تقریباً چنین است:
- در حالت موضعی %99
- در صورت گسترش ناحیه‌ای %96
- در صورت گسترش به نواحی دوردست %73
سرطان پستان
سرطان‌های پستان اغلب در مجاری شیر یا لوبول‌های تولیدکنندهٔ شیر آغاز می‌شوند. سرطان تهاجمی پستان زمانی رخ می‌دهد که سرطان به دیگر بخش‌های پستان یا بافت پیرامون آن گسترش یابد.
در کشور ما در 2020، تعداد 24.175 مورد جدید سرطان پستان تشخیص داده شد.
علائم سرطان پستان
بر پایهٔ مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، علائم سرطان پستان عبارت‌اند از:
- درد پیرامون نوک پستان
- تودهٔ تازهٔ دردناک یا بی‌درد در پستان یا زیربغل
- ادم و تورم پوست پستان با ظاهری شبیه پوست پرتقال
- فرورفتگی و تحریک پوست پستان
- قرمزی و پوسته‌پوسته شدن پوست پیرامون نوک پستان یا دیگر نواحی
- هرگونه تغییر در شکل یا اندازهٔ پستان
- ترشح از نوک پستان، غیر از شیر مادر
گزینه‌های درمان سرطان پستان
درمان فرد برای سرطان پستان، بسته به نوع و شدت سرطان متفاوت خواهد بود. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، گزینه‌های درمانی رایج عبارت‌اند از:
- جراحی
- پرتودرمانی
- هورمون‌درمانی
- شیمی‌درمانی
- درمان هدفمند
- ایمنی‌درمانی
میزان بقای سرطان پستان
میزان بقای سرطان پستان ممکن است بسته به فرد، مرحله و نوع سرطان متفاوت باشد. بر پایهٔ انجمن سرطان آمریکا، میانگین بقای 5 ساله چنین است:
- در حالت موضعی %99
- در صورت گسترش ناحیه‌ای %86
- در صورت گسترش به نواحی دوردست %28
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
افراد حتی بدون تشخیص سرطان نیز باید به‌طور منظم معاینات معمول سلامت را انجام دهند. این معاینات باید غربالگری‌های لازم برای بررسی نشانه‌های اولیهٔ سرطان احتمالی را نیز در بر گیرند.
فردی که سرطان غیرتهاجمی در او تشخیص داده شده، باید بیشتر برای پیگیری مراجعه کند تا پیشرفت یا عود سرطان بررسی شود. فرد تحت درمان سرطان تهاجمی باید همراه پزشکش دربارهٔ فاصلهٔ مراجعه‌ها تصمیم بگیرد. همچنین اگر در طول درمان هر عارضه‌ای مشاهده کرد، باید به پزشک مراجعه کند.
نتیجه‌گیری
سرطان تهاجمی هنگامی رخ می‌دهد که سرطان از بافت نخستین محل ایجاد خود جدا شود. در آغاز، سرطان تهاجمی به‌طور موضعی به بافت سالم و گره‌های لنفاوی حمله می‌کند. اگر درمان نشود یا به درمان پاسخ ندهد، ممکن است متاستاز دهد و به دیگر نواحی بدن گسترش یابد. درمان، علائم، کیفیت زندگی و میزان بقای افراد، بر پایهٔ عوامل گوناگونی مانند نوع سرطان، سن، مرحلهٔ سرطان و وضعیت عمومی سلامت، تفاوت زیادی خواهد داشت.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.