რა არის სადინროვანი კარცინომა in situ, რამდენად საშიშია? განმეორდება DCIS და როგორ მკურნალობენ?

რას ნიშნავს DCIS?

სადინროვანი კარცინომა in situ (Ductal Carcinoma In Situ= DCIS) არის სადინრის ამომფენი უჯრედების კიბოდ გარდაქმნის დასაწყისი, ჯერ ინვაზიური თვისების გარეშე.

2021 აშშ-ის სტატისტიკით მხოლოდ იქ ყოველწლიურად 50 ათასი DCIS ვლინდება. ჩვენთან მონაცემი არაა, კლასიკური ძუძუს კიბო კი წელიწადში 24 ათას ქალს ეხება.

რომელი სტადიაა?

ზოგი ძალიან ადრეულს ან „სტადია 0“ უწოდებს, თუმცა უფრო ზუსტად ინვაზიური, ანუ ნამდვილი ძუძუს კიბო არ არის, მაგრამ %20-დან %50-მდე ძუძუს კიბოს განვითარების რისკის მქონე წარმონაქმნია.

რას ნიშნავს პათოლოგიის ანგარიშში?

თუ ძუძუს ბიოფსიის პასუხში „სადინროვანი კარცინომა in situ“ წერია, ეს ნიშნავს, რომ რძის სადინრის ზოგი უჯრედი კიბოს უჯრედად გარდაქმნას იწყებს, მაგრამ ჯერ ინვაზიური არ გამხდარა, მხოლოდ რძის სადინარს მიუყვება და ქსოვილში არ შედის.

მკურნალობის ზოგადი მიდგომა

მთავარია ოპერაცია სიმსივნისა და გარშემო მცირე ნორმალური ქსოვილის მოცილებით. ასეთი ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაციებიფართო ლოკალური ექსციზია ან ლუმპექტომიაა. ზოგჯერ მოჰყვება სხივური და ესტროგენის რეცეპტორის დადებითისთვის  ჰორმონული მკურნალობა რეკომენდებულია.

ქვემოთ უჯრედის კიბოდ ქცევა მარტივადაა გამოსახული.

განმეორდება DCIS?

ძირითადი მკურნალობაა მთელი ქსოვილის მოცილება, მასტექტომია, ან ძუძუს შემანარჩუნებელი MKC. შემანარჩუნებელი მთლიან ძუძუს არ იღებს, მხოლოდ DCIS უბანს. ლუმპექტომიად წოდებული ამ ოპერაციის შემდეგ ჩვეულებრივ სხივური თერაპია ტარდება.

ოპერაციის შემდეგ განმეორება დაბალია, დაახლოებით %1-2.

ორივე ოპერაციით სპეციფიკური გადარჩენა მსგავსია.

მკურნალობის რეკომენდაციები

• სადინრით შემოფარგლული ნეოპლაზიური დაზიანებების შერეული ჯგუფია. მიზანი ინვაზიურის პრევენციაა. მოიცავს ქირურგიას, რადიაციას (RT) და ადიუვანტურ ენდოკრინულ თერაპიას.
• MKC კანდიდატს ერთ კვადრანტში ლოკალიზებული დაავადება აქვს და ზომასთან შეფარდებით კოსმეტიკურად მისაღები უარყოფითი კიდით რეზექცია შეიძლება. ახლო ან დადებით კიდეზე განმეორებითი ექსციზია, მასტექტომია ან დამატებითი რადიაციაა საჭირო.
• კანდიდატისთვის მასტექტომიის ნაცვლად MKC-ს ვურჩევთ, უმეტესობას ლუმპექტომიის დამატებით RT-საც.
• ძალიან პატარა დაბალი ხარისხის კერაში მხოლოდ ქირურგია ფართო უარყოფითი კიდით, იდეალურად 10 mm, ვარიანტია. თუმცა დაბალრისკიანშიც RT-ის გამოტოვების პერსპექტიული რანდომიზებული მტკიცებულება შეზღუდულია.
• უმეტესობას იღლიის ქირურგიულ შეფასებას არ ვურჩევთ, მაგრამ მასტექტომიის საჭიროებისას სენტინელური ბიოფსია რეკომენდებულია.
• ER დადებითში MKC-ით, RT-ით თუ მის გარეშე, დაკვირვების ნაცვლად ენდოკრინულს ვურჩევთ. არჩევანი anastrozol და tamoksifen შორის ეფექტებით, მენოპაუზითა და სურვილით ინდივიდუალურია.
• ER დადებითი DCIS-ის ცალმხრივი მასტექტომიის შემდეგ, ზოგადად, დაკვირვების ნაცვლად ენდოკრინულ მკურნალობას ვურჩევთ. აქ ეს ქიმიოპრევენციაა და არა ამ დიაგნოზის რეციდივის საწინააღმდეგო მკურნალობა: ახალი პირველადი მოპირდაპირე ძუძუს კიბოს ასაცილებლად ინიშნება. ორმხრივი მასტექტომიისას არ ვურჩევთ, რადგან რისკი და გვერდითი მოვლენები შესაძლო სარგებელს აღემატება.
• ER უარყოფითი DCIS-ისას ენდოკრინული მკურნალობა ამ ჯგუფის რეციდივს არ ამცირებს, ამიტომ რუტინულ tamoksifen-ს ქიმიოპრევენციისთვის არ ვურჩევთ. თუმცა ზოგ ქალს ახალი ჰორმონრეცეპტორდადებითი DCIS-ის ან ძუძუს კიბოს რისკის შესამცირებლად მისი არჩევა შეუძლია.
• ძირითადი მკურნალობის შემდეგ რეციდივის მქონე პაციენტის მართვა დამოკიდებულია, დარჩა დაავადება მთლიანად in situ თუ ინვაზიური ნაწილიც აქვს, მის მოცულობასა და ადგილზე, წინა ქირურგიაზე — მასტექტომია თუ ლუმპექტომია — და ჩატარებულ RT-ზე.

აქვს კავშირი სიკვდილიანობასთან?

DCIS-ისთვის ქირურგიული მკურნალობა, კლასიკურ ძუძუს კიბოდ განმეორების პრევენციაში რამდენად ეფექტიანია? ძირითადი ოპერაციის მიზანია სიცოცხლის განმავლობაში ძუძუს კიბოსა და მისგან სიკვდილის რისკის მნიშვნელოვანი შემცირება. თუმცა დიაგნოზის მქონე პაციენტებში ცუდი შედეგის რისკი მაინც რჩება?

JAMA Network Open -ში სექტემბერს, 2020 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ ოპერირებული პაციენტები შეისწავლა, რათა რისკი დიაგნოზის არმქონეებს შეედარებინა. აღმოჩნდა, რომ DCIS-იდან 20 წელში სიკვდილის რისკი მოსალოდნელზე მაღალი შეიძლება იყოსასეთი შედეგი მიიღეს.

მონაცემები აშშ-ის ზედამხედველობის, ეპიდემიოლოგიისა და შედეგების SEER ბაზიდან აიღეს. საჯარო ინფორმაციით 1995-დან 2014-მდე 144 ათასი ქალის ინფორმაცია განიხილეს. კვლევაში შედიოდა in situ კარცინომის დიაგნოზი ინვაზიური კომპონენტის მტკიცებულების გარეშე, ანუ კლასიკური ძუძუს კიბოს არარსებობის პირობით; გამორიცხვის კრიტერიუმები იყო მიკროინვაზია, ლობულური in situ, არაეპითელური ჰისტოლოგია, დვრილის Paget ან ფართო DCIS. ყველას ოპერაცია ჰქონდა, 68 ათასს ასევე რადიოთერაპია . სიკვდილის, მეთვალყურეობიდან გასვლის ან 20 წლის დადგომის გარდა აკვირდებოდნენ 31 დეკემბრამდე, 2016 წელს.

144.524 პაციენტში მკვლევრები ასაკობრივი სიხშირის გამოყენებით ძუძუს კიბოსგან 458.6 სიკვდილს მოელოდნენ. მაგრამ ამ ჯგუფში მოსალოდნელი ალბათობის 3-ჯერ მეტი 1540 სიკვდილი ნახეს.

პერიოდებადაც მსგავსი იყო: 1995-დან 1999-მდე 129.5-ის ნაცვლად 426, 2005-დან 2009-მდე 104-ის ნაცვლად 343. ანუ დაახლოებით 3,29 და 3,3-ჯერ მეტი.

რა ზრდის სიკვდილის რისკს?

ახალგაზრდა ასაკი და შავკანიანი რასამთავარი ფაქტორებია.

49 წლამდე დიაგნოზირებულებში 92 სიკვდილი იყო, მოსალოდნელი 8.2-ის დაახლოებით 12-გზისი. ანუ 50 წლამდე დიაგნოზი რისკს ზრდიდა.

მათგან 15.415 შავკანიანი იყო. მოსალოდნელი 42,2 სიკვდილის ნაცვლად 319 დაფიქსირდა, რაც 7,5-ჯერ მეტია. 40 წლამდე შავკანიან ქალებზე, ანუ 692 მონაწილეზე ფოკუსირებისას მოსალოდნელზე 22-ჯერ მეტი სიკვდილი იყო.

ცალმხრივი მასტექტომიის მქონე 17,313 ქალიდან 238 ძუძუს კიბოთი გარდაიცვალა, როცა მოსალოდნელი 57,8 იყო. ლუმპექტომიისა და დამატებითი RT-ის მქონე 63.827 ქალში მოსალოდნელი 176.7-ის ნაცვლად 496 სიკვდილი აღირიცხა.

- დაკავშირებული თემა: DCIS-ის ძუძუს კიბოდ ქცევის 6 რისკფაქტორი

შედეგი

მკვლევრები შეზღუდვებს აღიარებენ და ამბობენ, რომ DCIS-ის შემდეგ სიცოცხლის განმავლობაში ძუძუს კიბოთი სიკვდილის % 2 რისკი ქიმიოთერაპიის რეკომენდაციისთვის საკმარისი არაა. თუმცა ღირებულია ცოდნა, რომ ოპერაციის შემდეგ რისკი თავდაპირველად ნავარაუდევზე მაღალი შეიძლება იყოს და რასამ ქალს კიდევ უფრო დიდი რისკი შეუქმნას.