کارسینوم مجرایی درجا چیست و چقدر باید بترسم؟ آیا DCIS عود می‌کند و درمانش چگونه است؟
در این مقاله
DCIS یعنی چه؟
کارسینوم مجرایی درجا (Ductal Carcinoma In Situ = DCIS)، ضایعاتی هستند که در آن‌ها سلول‌های پوشاننده مجاری شیر پستان شروع به سرطانی شدن می‌کنند، اما هنوز ویژگی تهاجمی (گسترش‌یابنده) پیدا نکرده‌اند.
طبق آمار سرطان آمریکا در 2021، فقط در آمریکا هر سال 50 هزار مورد تازه DCIS شناسایی می‌شود. برای کشور ما داده DCIS وجود ندارد، اما سرطان معمول پستان سالانه حدود 24 هزار زن را در کشور ما درگیر می‌کند.
DCIS کدام مرحله سرطان پستان است؟
برخی DCIS را مرحله بسیار زودرس سرطان پستان یا «مرحله 0» می‌نامند، اما دقیق‌تر آن است که DCIS سرطان پستان تهاجمی (گسترش‌یابنده)، یعنی سرطان واقعی، نیست، اما ضایعاتی است با خطر %20 تا %50 برای ایجاد سرطان پستان که چنین خطری را به همراه دارند.
DCIS در گزارش آسیب‌شناسی به چه معناست؟
اگر نتیجه نمونه‌برداری پستان شما «کارسینوم مجرایی درجا» گزارش شده است، یعنی برخی سلول‌های مجاری پستان شروع به تبدیل شدن به سلول سرطانی کرده‌اند، اما هنوز ویژگی تهاجمی (گسترش‌یابنده) پیدا نکرده‌اند و فقط در امتداد مجاری شیر گسترش دارند و وارد بافت پستان نمی‌شوند.
رویکرد کلی به درمان DCIS
درمان اصلی DCIS جراحی است و در این جراحی تومور همراه مقداری از بافت طبیعی اطراف برداشته می‌شود. این جراحی‌های حفظ پستان، «برداشت موضعی گسترده» یا «لامپکتومی» نام دارند. در برخی موارد پس از جراحی حفظ پستان پرتودرمانی انجام می‌شود و برای افراد دارای گیرنده استروژن مثبت، درمان هورمونی توصیه می‌شود.
در ادامه، «فرایند سرطانی شدن» سلول‌های بافت پستان به‌سادگی تصویر شده است.
آیا DCIS عود می‌کند؟
درمان اصلی DCIS شامل جراحی برداشت کامل بافت پستان موسوم به ماستکتومی یا درمان حفظ پستان (MKC) است. در جراحی حفظ پستان، تمام پستان برداشته نمی‌شود و ناحیه دارای DCIS خارج می‌شود. در این روش که لامپکتومی نیز نام دارد، معمولاً پس از جراحی پرتودرمانی انجام می‌شود.
احتمال عود DCIS پس از جراحی آن بسیار پایین و حدود %1-2 است.
هر دو جراحی DCIS به میزان بقای اختصاصی سرطان پستان مشابهی منجر می‌شوند.
توصیه‌هایی برای درمان DCIS
- کارسینوم مجرایی درجا (DCIS) پستان، گروهی ناهمگون از ضایعات نئوپلاستیک محدود به مجاری پستان است. هدف درمان DCIS جلوگیری از ایجاد سرطان تهاجمی پستان است. رویکرد اصلی درمان شامل جراحی، پرتودرمانی (RT) و درمان کمکی غدد درون‌ریز است.
- نامزدهای جراحی حفظ پستان (MKC) شامل بیماران DCIS با بیماری محدود به یک ربع پستان هستند که با توجه به گستردگی بیماری نسبت به اندازه پستان، امکان برداشت با حاشیه منفی و ظاهر قابل‌قبول دارند. اگر حاشیه‌ها نزدیک یا مثبت باشند، برداشت مجدد، ماستکتومی یا دوز تقویتی تابش باید انجام شود.
- در بیماران واجد شرایط MKC، آن را به جای ماستکتومی توصیه می‌کنیم. برای بیشتر زنان تحت MKC پیشنهاد می‌کنیم افزون بر لامپکتومی، RT نیز داده شود.
- با این حال، در بیماران دارای کانون‌های بسیار کوچک DCIS کم‌درجه، جراحی حفظ پستان به‌تنهایی (یعنی ندادن RT) با حاشیه‌های منفی وسیع (در حالت مطلوب 10 mm) یک گزینه است. با این حال، حتی در موارد منتخب کم‌خطر، شواهد تصادفی آینده‌نگر در حمایت از حذف تابش کمکی محدود است.
- برای بیشتر بیماران DCIS ارزیابی جراحی زیربغل را توصیه نمی‌کنیم. اما در بیمارانی که معیارهای MKC را ندارند و بنابراین به ماستکتومی نیاز دارند، نمونه‌برداری گره لنفی نگهبان را پیشنهاد می‌کنیم.
- برای زنان دارای DCIS با گیرنده استروژن (ER) مثبت که با جراحی حفظ پستان با یا بدون RT درمان شده‌اند، به جای مشاهده، درمان غدد درون‌ریز را توصیه می‌کنیم. در زنانی که درمان را انتخاب می‌کنند، آناستروزول و تاموکسیفن باید بر اساس الگوی عوارض هر دارو، وضعیت یائسگی و ترجیح بیمار به‌صورت فردی انتخاب شوند.
- به‌طور کلی، برای زنانی که به دلیل DCIS با ER مثبت ماستکتومی یک‌طرفه شده‌اند، به جای مشاهده، درمان غدد درون‌ریز توصیه می‌کنیم. در این بیماران مصرف آن باید «پیشگیری دارویی» تلقی شود، نه درمان جلوگیری از عود این تشخیص. به عبارت دیگر، با هدف پیشگیری از سرطان اولیه تازه در پستان مقابل داده می‌شود. برای زنانی که به دلیل DCIS ماستکتومی دوطرفه داشته‌اند، پیشگیری دارویی توصیه نمی‌کنیم، زیرا خطرات و عوارض از هر فایده احتمالی کاهش خطر بیشترند.
- با توجه به اینکه درمان غدد درون‌ریز در این گروه خطر عود را کاهش نمی‌دهد، مصرف معمول تاموکسیفن را به‌عنوان پیشگیری دارویی در زنان دارای DCIS با ER منفی توصیه نمی‌کنیم. با این حال، برخی زنان ممکن است برای کاهش خطر DCIS تازه با گیرنده هورمونی مثبت یا سرطان پستان، تاموکسیفن را انتخاب کنند.
- درمان بیماری که پس از درمان اصلی DCIS دچار عود شده است، به کاملاً درجا بودن بیماری یا داشتن جزء تهاجمی، گستردگی، محل، رویکرد جراحی قبلی (ماستکتومی در برابر لامپکتومی) و انجام شدن یا نشدن RT بستگی دارد.
آیا میان DCIS و مرگ ناشی از سرطان پستان ارتباطی هست؟
برای کارسینوم مجرایی درجا (DCIS)، درمان جراحیدر شکل معمول، برای پیشگیری از عود به‌صورت سرطان پستان چقدر مؤثراست؟ جراحی که درمان اصلی DCIS است، با هدف کاهش چشمگیر خطر مادام‌العمر سرطان پستان و مرگ ناشی از آن انجام می‌شود؛ اما آیا بیماران دارای تشخیص DCIS همچنان در خطر پیامد نامطلوب هستند؟
در JAMA Network Open، در مطالعه‌ای منتشرشده در سپتامبر 2020، گروهی از بیماران تشخیص‌داده‌شده DCIS که جراحی شده بودند بررسی شدند تا خطر سرطان پستان و مرگ ناشی از آن با افراد بدون چنین تشخیصی مقایسه شود. پژوهشگران دریافتند که خطر مرگ ناشی از سرطان پستان در 20 سال پس از تشخیص DCIS، در مقایسه با افراد بدون تشخیص، ممکن است از حد انتظار بالاترباشد.
پژوهشگران داده‌ها را از پایگاه ثبت آمار سرطان آمریکا (پایش، همه‌گیرشناسی و نتایج نهایی = SEER) گرفتند. با استفاده از اطلاعات عمومی، در فاصله 1995 تا 2014 داده‌های زنان دارای DCIS را بررسی کردند؛ 144 هزار زن در این بررسی بودند. بیماران با تشخیص کارسینوم درجا، بدون شواهد جزء تهاجمی (به شرط نداشتن سرطان معمول پستان) وارد مطالعه شدند؛ معیارهای عدم ورود به مطالعه شامل میکروتهاجم، کارسینوم لوبولار درجا، یافته‌های بافت‌شناختی غیر اپی‌تلیال، بیماری پاژه نوک پستان یا DCIS گسترده بود. همه این زنان برای DCIS جراحی شدند و 68 هزار نفر نیز پرتودرمانی گرفتند. اگر زنان فوت نکرده بودند (بر اثر سرطان پستان یا علت نامرتبط)، از پیگیری خارج نشده بودند و از تشخیص اولیه DCIS مدت 20 سال نگذشته بود، تا 31 دسامبر 2016 پیگیری شدند.
پژوهشگران برای 144.524 بیمار، حدود 458.6 مرگ ناشی از سرطان پستان پیش‌بینی کرده بودند (با استفاده از میزان بروز سرطان پستان متناسب با سن بیماران). اما در این گروه، نسبت به مقدار مورد انتظار، بیش از 3 برابر یعنی 1540 مرگ ناشی از سرطان پستان مشاهده کردند.
این نسبت با تقسیم به دوره‌های مختلف مشابه بود. از 1995 تا 1999، در برابر 129.5 مرگ مورد انتظار، در بیماران DCIS تعداد 426 مرگ مشاهده شد؛ از 2005 تا 2009، در برابر 104 مرگ مورد انتظار، 343 مرگ مشاهده شد. این میزان‌ها به‌ترتیب حدود 3,29 و 3,3 برابر بالاتر بودند.
چه عواملی خطر مرگ را در بیماران DCIS افزایش می‌دهند؟
سن پایین و نژاد سیاه، عوامل اصلی مؤثر در بالاتر بودن چشمگیر مرگ‌های مشاهده‌شده از مقدار مورد انتظار هستند.
پژوهشگران در زنانی که پیش از 49 سالگی DCIS تشخیص گرفتند، 92 مرگ مشاهده کردند؛ در مقایسه با 8.2 مرگ مورد انتظار ناشی از سرطان پستان، این حدود 12 برابر بود. یعنی تشخیص DCIS پیش از 50 سالگی خطر را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌داد.
از زنان مورد مشاهده، 15.415 نفر سیاه‌پوست بودند. در زنان سیاه‌پوست، در برابر 42,2 مرگ مورد انتظار، 319 مرگ دیده شد که بیش از 7,5 برابر بود. با تمرکز بر زنان سیاه‌پوست زیر 40 سال، یعنی 692 نفر، تعداد مرگ‌های مشاهده‌شده ناشی از سرطان پستان 22 برابر بیشتر از انتظار بود.
پژوهشگران مشاهده کردند از 17,313 زن دارای ماستکتومی یک‌طرفه برای DCIS، تعداد 238 نفر بر اثر سرطان پستان فوت کردند؛ در مقابل، مرگ مورد انتظار ناشی از سرطان پستان در این گروه 57,8 بود. از 63.827 زن دارای لامپکتومی به‌علاوه پرتودرمانی، در برابر 176.7 مرگ مورد انتظار، 496 مرگ مشاهده شد.
- موضوع مرتبط: 6 عامل خطر تبدیل کارسینوم مجرایی درجا (DCIS) به سرطان پستان
نتیجه
پژوهشگران محدودیت‌های مطالعه را می‌پذیرند و می‌گویند خطر مادام‌العمر مرگ ناشی از سرطان پستان پس از DCIS که % 2 است، برای توصیه شیمی‌درمانی کافی نیست. با این حال، آگاهی از اینکه زنان پس از جراحی DCIS ممکن است نسبت به برآورد اولیه بیشتر در خطر مرگ ناشی از سرطان پستان باشند، و اینکه نژاد می‌تواند خطر را باز هم بیشتر کند، ارزشمند است.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.