რა არის თვალის მელანომა? ნიშნები და მკურნალობა
ამ სტატიაში
მელანომა, კანის მელანინის წარმომქმნელ ნევუსისა და მელანოციტის სახელწოდების უჯრედებში განვითარებული კანის კიბოს სახეობაა. თვალებსაც აქვს მელანინის წარმომქმნელი უჯრედები და ძალიან იშვიათად თვალშიც შეიძლება მელანომა განვითარდეს. თვალის მელანომას ოკულარულ ან უვეალურ მელანომასაც უწოდებენ.
- თვალის მელანომების უმეტესობას სარკეში ჩახედვით ვერ შეამჩნევთ. ეს მის აღმოჩენას ართულებს. ასევე თვალის მელანომა ჩვეულებრივ ადრეულ ნიშნებს არ იძლევა.
- ამასთან თვალის მელანომის მკურნალობა შესაძლებელია. მცირე მელანომის მკურნალობა მხედველობაზე არ მოქმედებს. თუმცა დიდი მელანომის მკურნალობამ შეიძლება მხედველობის გარკვეული დაკარგვა გამოიწვიოს.
- თვალის მელანომა, იშვიათი კიბოების კლასში განიხილება.
რა ნიშნები აქვს თვალის მელანომას?
თვალის მელანომას შეიძლება ნიშანი ან სიმპტომი არ ჰქონდეს. მათი გაჩენისას კი შეიძლება შემდეგი აღინიშნოს:
- ფერად გარსზე მუქი ლაქის ზრდა
- მოციმციმე სინათლისადმი მგრძნობელობა
- თვალის ცენტრში გუგის ფორმის დარღვევა
- ერთ თვალში მხედველობის შესუსტება ან დაბინდვა
- პერიფერიული (ხედვის ველის კიდეებზე) მხედველობის დაკარგვა
- კაშკაშა სინათლისადმი მგრძნობელობა და ხედვაში მტვრის შეგრძნება.
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?
თუ რომელიმე ნიშანი გაქვთ და გაშფოთებთ, ან მხედველობა უეცრად შეგეცვალათ, აუცილებლად სპეციალისტ ოფთალმოლოგთან უნდა გაისინჯოთ.
რა რისკფაქტორები ზრდის თვალის მელანომის ალბათობას?
- თვალის მელანომა, რომელსაც ოკულარულ მელანომასაც უწოდებენ, ყველა ასაკში გვხვდება, თუმცა მედიანური ასაკი 55-ია.
- ზუსტად არ არის ცნობილი, რა იწვევს თვალის მელანომას, თუმცა სხვა ყველა კიბოს მსგავსად იგი უჯრედების დნმ-ის დაზიანებით წარმოიქმნება. დნმ-ის დაზიანებების დაგროვება ხელს უშლის უჯრედის პროგრამირებულ სიკვდილს (აპოპტოზს) და უკონტროლო გამრავლება იწყება.
- ღია ფერის თვალები. ცისფერ ან მწვანეთვალება ადამიანებს თვალის მელანომის განვითარების მეტი რისკი აქვთ.
- ღია კანი. რასობრივად ღია კანის მქონეებს სხვა რასებთან შედარებით მეტი რისკი აქვთ.
- ზოგი მემკვიდრეობითი კანის დარღვევა. დისპლაზიური ნევუსის სინდრომი, პათოლოგიური ხალების გამომწვევი მდგომარეობა, კანსა და თვალში მელანომის რისკს ზრდის. ასევე კანის პათოლოგიური პიგმენტაციის ზოგი მდგომარეობის (მაგალითად მელანოციტოზის) მქონეებში თვალის მელანომის რისკი მაღალია.
- ულტრაიისფერი (UV) სხივების ზემოქმედება. მზით ან სოლარიუმით UV სხივების ზემოქმედების ქვეშ მყოფ თვალებში მელანომის რისკი იზრდება.
სად წარმოიქმნება თვალის მელანომა?
თვალის მელანომა ყველაზე ხშირად თვალის შუა გარსში, უვეაში მდებარეობს [შეიძლება უვეის წინა ნაწილში (ფერადი გარსი და ცილიარული სხეული) ან უკანა ნაწილში (ქოროიდული გარსი) წარმოიქმნას].
თვალის მელანომა ასევე თვალის გარშემო (კონიუნქტივაში), ყველაზე გარე შრეში, ქუთუთოზე შეიძლება გაჩნდეს; თუმცა ეს სახეობები ბევრად იშვიათია.
რა პრობლემები შეიძლება გამოიწვიოს თვალის მელანომამ (გართულებები)?
- თვალში წნევის ზრდა (გლაუკომა). მზარდმა თვალის მელანომამ შეიძლება გლაუკომა გამოიწვიოს. გლაუკომის ნიშნებსა და სიმპტომებში შეიძლება შედიოდეს თვალის ტკივილი, სიწითლე, დაბინდული ხედვა.
- მხედველობის დაკარგვა. დიდმა თვალის მელანომებმა ხშირად ბადურის ჩამოშლის მსგავსი მიზეზებით მხედველობა შეიძლება დააკარგვინოს. მცირემაც შეიძლება მხედველობის დარღვევა გამოიწვიოს, თუ თვალის კრიტიკულ ადგილს ეხება. ძალიან შორსწასულ შემთხვევაში მხედველობა შეიძლება სრულად დაიკარგოს.
- თვალის გარეთ გავრცელებული მელანომა. თვალის მელანომა შეიძლება თვალის გარეთ და სხეულის შორეულ უბნებში გავრცელდეს, მათ შორის ღვიძლში, ფილტვებსა და ძვლებში.
როგორ მკურნალობენ თვალის მელანომას?
მკურნალობა უმთავრესად სიმსივნის ზომით შეირჩევა. ოკულარული მელანომის კვლევის გაერთიანების შემოთავაზებული სისტემით თვალის მელანომა ზომის მიხედვით მცირე, საშუალო ან დიდად კლასიფიცირდება.
ოკულარული მელანომის მკურნალობის ვარიანტებია:
რადიოთერაპია
რადიოთერაპიაში კიბოს უჯრედების მოსაკლავად მაღალი ენერგიის X სხივები გამოიყენება. ოპერაციასთან შედარებით რადიოთერაპიით თვალის გარეგნობა უკეთ შეიძლება შენარჩუნდეს.
სხივური თერაპიის სახეობებს შორისაა;
- ბრაქითერაპია (შიდა რადიოთერაპია): ქირურგიულად სიმსივნეში და მის გარშემო რადიოაქტიური თესლების შემცველი მასალა თავსდება და 4-7 დღე ადგილზე რჩება.
- გარე რადიოთერაპია: მაღალი ენერგიის რადიოაქტიური სხივები სხეულის გარეთ არსებულ კიბოზე ფოკუსირდება (კლასიკური რადიოთერაპია).
შესაძლო გვერდითი მოვლენებია ქუთუთოების ანთება და თვალის შიგნით დაზიანებით გამოწვეული კატარაქტა, ბადურის ჩამოშლა, გლაუკომა ან თვალშიდა სისხლდენა.
თვალის მელანომის ოპერაცია
ქირურგიული ვარიანტებია:
- სიმსივნის რეზექცია (სრული ან ნაწილობრივი მოცილება)
- ენუკლეაცია (მთელი თვალის კაკლის ამოღების შემდეგ ჩანაცვლებისთვის ორბიტული იმპლანტი)
ოპერაციის გართულებებს შორისაა ანესთეზიური გართულებები (გამოყენებული საანესთეზიო წამლის გამო), სისხლდენები და ინფექციები.
გავრცელებული (მეტასტაზური) დაავადების მკურნალობის ვარიანტებია:
- ქიმიოთერაპია: კიბოს უჯრედების მოსაკლავად უჯრედების დამხოცველი (ციტოტოქსიკური) წამლის გამოყენება.
- იმუნოთერაპია: მოიცავს იმუნური სისტემის კიბოს წინააღმდეგ გამააქტიურებელი წამლების გამოყენებას. იმუნოთერაპიები, დღეს მეტასტაზირებული მელანომების მკურნალობაში ყველაზე ეფექტიან და გავრცელებულ წამლებად იქცა.
- 4. სტადიის მელანომა ყველაზე ხშირად ღვიძლში მეტასტაზირებს. ღვიძლის მეტასტაზების სამკურნალოდ ღვიძლს არტერიიდან შეიძლება ქიმიოთერაპია, იმუნოთერაპიული აგენტები ან რადიოაქტიური მძივები მიეწოდოს.
მკურნალობის შემდეგ რეგულარული მეთვალყურეობა, კიბოს შესაძლო განმეორების ან გავრცელების კონტროლისთვის აუცილებელია.
დაკავშირებული თემა:
წყაროები
Retrieved from cancer.org - 2016, February 5.
2. Eye cancer.
Retrieved from nhs.uk - 2016, March 2.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.