რატომ ირღვევა მენსტრუალური ციკლი — 14 შესაძლო მიზეზი

მენსტრუალური ციკლი ბოლო სისხლდენის პირველი დღიდან შემდეგი მენსტრუაციის დაწყებამდე ითვლება. თუ ციკლი 38 დღეზე მეტია ან დრო იცვლება, ის შეიძლება არარეგულარულად ჩაითვალოს.

არარეგულარულ მენსტრუაციას ჰორმონული დისბალანსის გარდა სხვა მიზეზებიც შეიძლება ჰქონდეს და ის აუცილებლად ექიმმა უნდა შეაფასოს. ერთად განვიხილოთ მენსტრუალური დარღვევების შესაძლო მიზეზები და მათთან დაკავშირებული ჩივილები.

1. ორსულობა

ორსულობა შეიძლება გამოგრჩეთ. ლაქოვანმა სისხლდენამაც შეიძლება მის შეუმჩნევლობას შეუწყოს ხელი.

ორსულობის სხვა ადრეული ნიშნები შეიძლება მოიცავდეს:

• დილით შეუძლოდ ყოფნას
• გულისრევას
• სუნებისადმი მგრძნობელობას
• ძუძუებში ჩხვლეტას ან მგრძნობელობას
• უცნობი მიზეზის დაღლილობას

სქესობრივი აქტივობის პერიოდში მენსტრუაციის გამოტოვების ან ცვლილების შემჩნევისას შეგიძლიათ სახლში ორსულობის ტესტი ჩაიტაროთ ან ორსულობის შესაძლებლობის გამო ექიმს მიმართოთ.

თუ ორსულად ხართ და საზარდულში ან მუცელში რამდენიმე წუთზე მეტხანს ძლიერ, მკვეთრ ტკივილს გრძნობთ, ექტოპიური (საშვილოსნოსგარე) ორსულობის ან მუცლის მოშლის შესაძლებლობის გამოსარიცხად დაუყოვნებლივ ექიმს მიმართეთ.

2. ჰორმონული კონტრაცეფციის მეთოდები

ჰორმონულმა კონტრაცეპტიულმა აბებმა და ჰორმონიანმა საშვილოსნოსშიდა საშუალებებმა შეიძლება არარეგულარული სისხლდენა გამოიწვიოს.

კონტრაცეპტიულმა აბებმა შეიძლება მენსტრუაციებს შორის ლაქოვანი სისხლდენა და უფრო მსუბუქი მენსტრუაცია გამოიწვიოს.

- დაკავშირებული თემა: კონტრაცეპტიული აბები — პერორალური კონტრაცეპტივები და კიბოს რისკი

3. ძუძუთი კვება

ჰორმონი პროლაქტინი დედის რძის წარმოქმნაზეა პასუხისმგებელი. პროლაქტინი სხვა რეპროდუქციულ ჰორმონებს თრგუნავს და იწვევს ძალიან მსუბუქ სისხლდენას ან მის სრულ არარსებობას.

ძუძუთი კვების შეწყვეტიდან მალევე მენსტრუალური რეგულარობის აღდგენა მოსალოდნელია.

4. პერიმენოპაუზა

პერიმენოპაუზა შეიძლება განისაზღვროს, როგორც მენოპაუზამდე გარდამავალი ეტაპი. ჩვეულებრივ 40-იანი წლების ბოლოს იწყება, თუმცა უფრო ადრეც შეიძლება დაიწყოს.

შეიძლება მენსტრუაციის ცვლილებებით დაწყებული სიმპტომები გქონდეთ, რომლებიც 4-დან 8 წლამდე გრძელდება. ამ პერიოდში ესტროგენის ცვალებადმა დონემ შეიძლება მენსტრუაციის უფრო ხანგრძლივი ან უფრო მოკლე მიმდინარეობა გამოიწვიოს.

პერიმენოპაუზის სხვა ნიშნები და სიმპტომები (ჩივილები) მოიცავს:

• ალებს
• ღამის ოფლიანობას
• განწყობის ცვლილებებს
• ძილის გაძნელებას
• საშოს სიმშრალეს

- დაკავშირებული თემა: არის თუ არა ღამის ოფლიანობა კიბოს ნიშანი?

5. პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PKOS)

PKOS-ის ყველაზე გავრცელებული ნიშანია არარეგულარული მენსტრუალური სისხლდენა. თუ PKOS გაქვთ, ერთი მენსტრუაციის გამოტოვების შემდეგ მომდევნო მენსტრუაციისას შესაძლოა უფრო ძლიერი სისხლდენა გქონდეთ.

PKOS-მა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს:

• დაორსულების გაძნელება
• სახესა და სხეულზე არასასურველი თმის ზრდა
• თმის ცვენა
• წონის მატება ან სიმსუქნე

- დაკავშირებული თემა: რა არის პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი და როგორ მკურნალობენ? (დაწვრილებით)

6. ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემები

ფარისებრი ჯირკვლის დაქვეითებულმა ფუნქციამ შეიძლება უფრო ხანგრძლივი და ძლიერი სისხლდენა გამოიწვიოს.

2015 წელს ჩატარებულ კვლევაში აღმოჩნდა, რომ არარეგულარული მენსტრუაციის მქონე მონაწილეთა 44 პროცენტს ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევა ჰქონდა.

ჰიპოთირეოზმა, ანუ ფარისებრი ჯირკვლის დაქვეითებულმა ფუნქციამ, შეიძლება გამოიწვიოს უფრო ხანგრძლივი და ძლიერი სისხლდენა და გაძლიერებული სპაზმები. ასევე შესაძლებელია დაღლილობა, სიცივისადმი მგრძნობელობა და წონის მატება.

ასევე შეიძლება გქონდეთ:

• წონის უეცარი კლება
• შფოთვა და გაღიზიანებადობა
• გულის ფრიალი
• კისრის შეშუპებაც ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევების კიდევ ერთი საერთო ნიშანია.

- დაკავშირებული თემა: რა არის იოდის დეფიციტი? იოდის დეფიციტის სიმპტომები, მკურნალობა და კავშირი ძუძუს კიბოსთან

7. საშვილოსნოს ფიბროიდები (საშვილოსნოს მიომები)

ფიბროიდები საშვილოსნოს კედელში განვითარებული კეთილთვისებიანი კუნთოვანი სიმსივნეებია. ფიბროიდების უმრავლესობა კიბო არ არის და მათი ზომა ვაშლის თესლიდან გრეიპფრუტის ზომამდე იცვლება. ფიბროიდებმა შეიძლება გამოიწვიოს ძალიან მტკივნეული მენსტრუაცია და იმდენად ძლიერი სისხლდენა, რომ ანემია (სისხლნაკლებობა) განვითარდეს. ასევე შეიძლება გქონდეთ:

• მენჯის (საზარდულის) ტკივილი ან ზეწოლა
• წელის ტკივილი
• ფეხების ტკივილი
• ტკივილი სქესობრივი აქტის დროს

მიომების უმრავლესობა მკურნალობას არ საჭიროებს, ხოლო ანემიის განვითარებისას შეიძლება რკინის დანამატი გამოიყენებოდეს.

8. ენდომეტრიოზი

ენდომეტრიოზი რეპროდუქციული ასაკის 10 ქალიდან 1-ს ეხება. ეს მდგომარეობაა, როცა ჩვეულებრივ საშვილოსნოს ქსოვილი საშვილოსნოს გარეთ იზრდება.

ენდომეტრიოზმა შეიძლება ძლიერი ტკივილი გამოიწვიოს. ის ასევე იწვევს ძლიერ, გახანგრძლივებულ სისხლდენას და სისხლდენას მენსტრუაციებს შორისაც.

სხვა სიმპტომები შეიძლება იყოს:

• მუცლის ტკივილი
• მტკივნეული ნაწლავის მოქმედება
• ტკივილი სქესობრივი აქტის დროს და შემდეგ
• უნაყოფობა

ენდომეტრიოზის პრევენციული მკურნალობა არ არსებობს; მისი განვითარების შემდეგ, თუ ნიშნებსა და ჩივილებს იწვევს, მართვა მედიკამენტური მკურნალობით, ჰორმონული თერაპიით ან ოპერაციით შეიძლება.

9. ჭარბი წონა

სიმსუქნე არარეგულარულ მენსტრუაციას იწვევს. კვლევები აჩვენებს, რომ ჭარბი წონა ჰორმონებისა და ინსულინის დონეს ცვლის, რამაც მენსტრუალურ ციკლზე შეიძლება იმოქმედოს.

წონის სწრაფმა მატებამაც შეიძლება მენსტრუალური დარღვევები გამოიწვიოს.

10. წონის გადაჭარბებული კლება და კვებითი დარღვევები

წონის გადაჭარბებულმა ან სწრაფმა კლებამ შეიძლება სისხლდენა შეგიწყვიტოთ. კალორიების არასაკმარისმა მიღებამ შეიძლება ოვულაციისთვის საჭირო ჰორმონების წარმოქმნა შეაფერხოს.

თუ 18.5-ზე ნაკლები სხეულის მასის ინდექსიგაქვთ, ნაკლებწონიანად ითვლებით. მენსტრუაციის შეწყვეტასთან ერთად ასევე შეიძლება გქონდეთ დაღლილობა, თავის ტკივილი და თმის ცვენა.

11. გადაჭარბებული ფიზიკური დატვირთვა

ნაჩვენებია, რომ ინტენსიური ან გადაჭარბებული ვარჯიში მენსტრუაციაზე პასუხისმგებელი ჰორმონების მოქმედებას არღვევს.

სპორტსმენ ქალებსა და ინტენსიური წვრთნისა და ფიზიკური აქტივობების, მაგალითად ბალეტის, მიმდევარ ქალებს შეიძლება მენსტრუაციის გამოტოვება ან არარსებობა (ამენორეა) ჰქონდეთ.

ვარჯიშის ხელახლა შესრულება და მიღებული კალორიების რაოდენობის გაზრდა მენსტრუაციის დაბრუნებაში შეიძლება დაგეხმაროთ.

12. სტრესი

კვლევების მიხედვით, სტრესმა ჰორმონების მოქმედების დარღვევით შეიძლება მენსტრუალური ციკლი შეცვალოს. სტრესის შემცირების შემდეგ სისხლდენის პერიოდები ნორმას უნდა დაუბრუნდეს.

13. წამლები

ზოგმა წამალმა შეიძლება მენსტრუალურ ციკლზე იმოქმედოს:

• ჰორმონების დამთრგუნველი მკურნალობა
• ჰორმონჩანაცვლებითი მკურნალობა
• სისხლის გამათხელებლები
• ფარისებრი ჯირკვლის წამლები
• ეპილეფსიის წამლები
• ანტიდეპრესანტები
• ქიმიოთერაპიის წამლები
• ასპირინი და იბუპროფენი

წამლების შეცვლის შესახებ თქვენს ექიმს გაესაუბრეთ.

- დაკავშირებული თემა: რა არის ჰორმონჩანაცვლებითი მკურნალობა? რომელმა ქალებმა და როდის უნდა გამოიყენონ?

14. საშვილოსნოს ყელისა და ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს) კიბო

საშვილოსნოს ყელისა და ენდომეტრიუმის კიბომ შეიძლება მენსტრუაციებს შორის სისხლდენასთან ერთად მენსტრუალური ციკლის ცვლილებები გამოიწვიოს. სქესობრივი აქტის დროს ან შემდეგ სისხლდენა და უჩვეულო გამონადენი ამ კიბოების სხვა ნიშნები და სიმპტომებია. თუმცა არარეგულარული მენსტრუაციისას ეს კიბოები პირველი სავარაუდო მდგომარეობები არ არის. თუ ამაზე წუხხართ, ექიმს გაესაუბრეთ. 

დაკავშირებული თემა:

- გინეკოლოგიური (ქალებისთვის სპეციფიკური) კიბოების მკურნალობა — სიახლეები 2017 და 2018