სტრესის გავლენა ჯანმრთელობაზე — სტრესთან გამკლავების გზები
ამ სტატიაში
სტრესმა და მისმა ეფექტებმა შეიძლება როგორც ფსიქიკურ, ისე ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე უარყოფითად იმოქმედოს. შესაძლოა ვერ შეგიმჩნევიათ, მაგრამ თავის ტკივილის, უძილობისა და დაღლილობის მსგავს ფიზიკურ პრობლემებში სტრესიც მონაწილეობდეს. ამ სტატიაში შევკრიბეთ ინფორმაცია უშუალოდ და ირიბად ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვნად საზიანო სტრესის მიზეზებზე, სიმპტომებსა და გამოსავლისთვის შესაძლო მოქმედებებზე.
ბუნებრივი რეაქციაა სტრესი?
ადამიანი, რომელსაც სტრესი არ განუცდია, არ არსებობს, თუმცა მისი სხეულსა და გონებაზე გავლენა და შემსუბუქების გზები განსხვავდება. სტრესულ სიტუაციაში გულისცემა, წნევა და ენერგიის წარმოება იზრდება და გამოიყოფა ჰორმონები, რომლებიც საფრთხესა თუ პრობლემასთან გასამკლავებლად გვამზადებს. ანუ სხეული სტრესისთვის მომზადებულია. მაგრამ მუდმივმა ან ჭარბმა სტრესმა ჯანმრთელობას შეიძლება ავნოს.
მცირე სტრესსაც შეიძლება ფიზიკური ეფექტი ჰქონდეს. მაგალითად, საჯარო გამოსვლამდე ნაწლავების აქტივობა ან კუჭის ტკივილი. მეუღლესთან ჩხუბი მნიშვნელოვანი სტრესია. მიწისძვრა ან ტერაქტი კი ბევრად უფრო ძლიერი მიზეზია და ეფექტი მოვლენას შეიძლება გასცდეს.
რამდენიმე კვლევამ აჩვენა, რომ უეცარმა ემოციურმა სტრესმა — განსაკუთრებით ბრაზმა — გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები (მაგალითად გულის შეტევა), გულის რიტმის დარღვევები და უეცარი სიკვდილიც კი შეიძლება გამოიწვიოს.
სტრესის ყველაზე სტრესული ფორმა: ქრონიკული სტრესი
რაც უფრო დიდხანს გრძელდება სტრესი და ნორმალური ცხოვრების უნარს უშლის ხელს, მით უფრო საშიშია გონებისა და სხეულისთვის. მაგალითად, შეიძლება უკიდურეს დაღლილობას, კონცენტრაციის უუნარობას ან უმიზეზო გაღიზიანებას გრძნობდეთ. ქრონიკულმა სტრესმა სხეული შეიძლება დააზიანოს.
ერთ კვლევაში ტკივილზე უარყოფითი ფიქრის შემწყვეტ მონაწილეთა დაახლოებით ნახევარში ქრონიკული თავის ტკივილი შემცირდა. სტრესმა ჭარბი ჭამით, მოწევითა და სხვა მავნე ჩვევებით მძიმე ფიზიკური დაავადებების რისკიც შეიძლება გაზარდოს. მაგალითად, კიბო! თვით სტრესის მიერ კიბოს გამოწვევის დამამტკიცებელი მონაცემი არ არსებობს; მეტიც, სამეცნიერო კვლევები, რომლებიც სტრესის კიბოს დამოუკიდებელ მიზეზად არყოფნას აჩვენებს არსებობს. თუმცა სტრესით მავნე ჩვევების გააქტიურება, მაგალითად მოწევა და ალკოჰოლი, ან დეპრესიასთან დაკავშირებული არააქტიური ცხოვრება კიბოს რისკის გამზრდელი ფაქტორებია.
რა ზოგადი გავლენა აქვს სტრესს სხეულზე?
- თავის ტკივილი
- კუნთის დაძაბულობა ან ტკივილი
- გულმკერდის ტკივილი
- დაღლილობა
- სექსუალური ცხოვრების ცვლილება
- კუჭის აშლილობა
- ძილის პრობლემები
რა ზოგადი გავლენა აქვს სტრესს განწყობაზე?
რა ზოგადი გავლენა აქვს სტრესს ქცევაზე?
- ჭარბი ჭამა ან ძალიან მცირე ჭამა
- ბრაზის აფეთქებები
- ნარკოტიკების ან ალკოჰოლის მოხმარების ზრდა
- თამბაქოს მოხმარება
- სოციალური იზოლაცია
- ნაკლებად ხშირი ვარჯიში
რა გზები არსებობს სტრესთან გასამკლავებლად?
სტრესის შემცირების დადებითი ეფექტი მხოლოდ იმ მომენტზე კი არა, მთელ თქვენს შემდგომ ცხოვრებაზე მოქმედებს. კვლევების მიხედვით პოზიტიური დამოკიდებულება ბედნიერების, ცხოვრებისგან სიამოვნების, კმაყოფილებისა და აღფრთოვანების მსგავსი განცდებით ცხოვრებას უფრო აზრიანსა და სასიამოვნოს ხდის. მკვლევრები დადებითი ეფექტის გასაძლიერებლად ყოველდღე სახალისო საქმიანობისთვის მცირე დროის დათმობას გვირჩევენ.
- დაადგინეთ თქვენი სტრესის მიზეზი
დღის განმავლობაში გააცნობიერეთ და დააკვირდით მოვლენებზე თქვენი გონების რეაქციებს. თუ ზედმეტი ზეწოლა ან პასუხისმგებლობა გაკისრიათ, გასაზიარებლად დახმარება ითხოვეთ. - შექმენით ძლიერი ურთიერთობები
ურთიერთობები სტრესის წყაროც შეიძლება იყოს. მეუღლესთან კამათმა სტრესზე მგრძნობიარე ჰორმონები უეცრად შეიძლება შეცვალოს. ასეთ დროს ოჯახის წევრს ან ახლო მეგობარს გაუზიარეთ, რომ რთულ პერიოდს გადიხართ. შესაძლოა სასარგებლო აზრები და განსხვავებული ხედვა შემოგთავაზონ. - გაბრაზებისას ემოციური შესვენება აიღეთ და იმოძრავეთ
თუ უეცრად გაბრაზდით, მოქმედებამდე ემოციურად შეისვენეთ. დრო ითხოვეთ და დამამშვიდებელი საქმიანობა შეასრულეთ. მაგალითად, ვარჯიში სხეულის ბუნებრივი ბედნიერებისა და ენერგიის ჰორმონის — ენდორფინის — დონეს ზრდის. - დაასვენეთ გონება
ამერიკის ფსიქოლოგიის ასოციაციის კვლევებით, სტრესი ზრდასრულთა %40-ზე მეტს ღამით ფხიზლად ტოვებს. რეკომენდებული რვასაათიანი ძილისთვის საღამოს ჭარბ ჭამას მოერიდეთ, ძილის წინ ტელევიზორსა და კომპიუტერს მსგავს გამფანტველებს ჩამოშორდით და ყოველ ღამე ერთ დროს დაწექით. კვლევებით, იოგა, მოდუნების ვარჯიში, მუსიკის მოსმენა და ხატვაც სტრესის შემცირებას ეხმარება. - მიმართეთ სპეციალისტს
თუ ჩივილები კვლავ ძლიერია, ფსიქოლოგს ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს შეხვდით, რომელიც სტრესის ეფექტიან მართვას გასწავლით. ის დაგეხმარებათ ქრონიკული სტრესის ხელშემწყობ სიტუაციებთან გამკლავებაში, ქცევების გამოვლენასა და შემდეგ მათ შესაცვლელად სამოქმედო გეგმის შემუშავებაში.
დაკავშირებული თემა
მსოფლიოს ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები ლურჯი ზონის ადამიანთა 8 საერთო მახასიათებელი
წყაროები
Psychosocial risk factors for coronary artery disease: Pathophysiologic mechanisms.
In Heart and Mind: Evolution of Cardiac Psychology . Washington, DC: APA. 2011.
2. Stress in America: The State of Our Nation. Nov., 2017.
3. Schoemaker et al.
Psychological stress, adverse life events and breast cancer incidence: a cohort investigation in 106,000 women in the United Kingdom.
Breast Cancer Research, 2016.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.