İçeriğe geç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tıbbi Onkoloji Uzmanı

Yeni nesil CRISPR, genetik hastalıkların tedavisinde yüzde 99 başarı vaad ediyor

Yeni nesil crispr cas9 genetik hastalıkların tedavisinde yüzde 99 başarı vaad ediyor

Yüzyılın en önemli bilimsel gelişmelerinden biri olarak kabul edilen CRISPR-CAS9 genetik teknolojisi özellikle kanser ve genetik hastalıkların tedavisinde büyük umut vaat etmektedir.

25 Ekim 2017’de bilim dünyasının en önemli iki yayını Science ve Nature dergilerinde yayımlanan iki çalışmada CRISPR teknolojisini daha hassas ve daha güvenli getiren yöntemlerin keşfedildiği duyuruldu. Bu yöntemler ile genetik hastalıklar etkili bir şekilde tedavi edilebilecek.

İnsanın genetik yapısını incelediğimizde 6 milyar nükleotidden oluştuğunu görürüz. DNA’mızda 4 çeşit nükleotid bulunur. Bunlar Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin’dir. DNA çift sarmal bir yapı olduğundan Adenin Timinle, Guanin Sitozinle eşleşir. Hücre çoğalması sırasında yanlış eşleşmeler meydana gelebilir. Eğer bu hatalar embriyonik dönemde (anne karnında) meydana gelirse, kalıtsal hastalıklar ortaya çıkar. Tek bir nükleotidde meydana gelen değişikliklere nokta mutasyon adı verilir.

İnsan genomunda çeşitli hastalıklarla ilişkili 50.000 genetik değişiklik tespit edilmiştir. Bu değişikliklerin 32.000’i nokta mutasyonlardır. Nature’da yayımlanan çalışmada, araştırmacılar nokta mutasyonları yeni nesil "CRISPR 2.0" olarak adlandırılan teknoloji ile %99 başarı oranıyla değiştirmeyi başarmışlardır. Bir başka deyişle, hastalığa neden olan hatalı nükleotid çıkarılarak hastalık nedeni ortadan kaldırılmıştır. Böylelikle DNA’da herhangi bir hasar oluşturmadan hatalı nükleotid değiştirilmiştir.

Science’ta yayımlanan çalışmada ise CRISPR teknolojisini RNA’da kullanma olanağı sağlayan yöntem keşfedilmiştir. Bilindiği üzere, CRISPR teknolojisi genellikle DNA’da kullanılmaktaydı. RNA, DNA’daki genetik bilginin taşınmasını ve fonksiyonel bir hale gelmesini sağlar. RNA’da gen düzenleme yapmanın en önemli avantajı, bireyin genetik yapısında kalıcı bir değişiklik yapılmamasıdır. Bu çalışma CRISPR teknolojisinin RNA’da da nokta mutasyonları düzeltilebileceğini göstermektedir. Bu yaklaşım özellikle kan hastalıkları, nörolojik bozukluklar, kalıtsal sağırlık ve görme bozukluklarının tedavisinde büyük umut vaat etmektedir.

Peki bu çalışmalar bize ne ifade ediyor?

  • CRISPR-CAS9 genetik teknolojisi daha güvenli ve hassas hale getirilmiş oldu.
  • Özellikle tek bir nükleotid değişikliğinden kaynaklanan genetik hastalıkların tedavisinde önemli bir adim atılmıştır.
  • Eylül ayında, Çinli araştırmacılar embriyolardan anemi hastalığına neden olan genetik mutasyonları başarıyla ortadan kaldırmışlardır.
  • Önemle vurgulamak gerekir ki, crispr genetik teknolojisi, geleceğin en etkili kanser tedavilerinden biri olarak gösterilmektedir. Kanser, çok sayıda epigenetik ve genetik bozukluk sonucu meydana gelir . Bu sebeple, kanserin ortaya çıkış nedenini hedef alan genetik tedaviler önemli bir potansiyele sahiptir. Kanserin tedavisi ancak modern tıbbın sunduğu imkanlarla mümkündür.

Crispr nedir?

Kaynaklar

1. Nicole M. Gaudelli, Alexis C. Komor, Holly A. Rees ve ark.
Programmable base editing of A•T to G•C in genomic DNA without DNA cleavage.
Nature 25 October 2017

2. David B. T. Cox, Jonathan S. Gootenberg, Omar O. Abudayyeh ve ark.
RNA editing with CRISPR-Cas13
Science 25 Oct 2017

Randevu talebi

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Bu yazıyı birlikte inceleyelim

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Drozdogan Asistanı

Yeni nesil CRISPR, genetik hastalıkların tedavisinde yüzde 99 başarı vaad ediyor

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

Sohbet ve gizlilik bilgisi

Bu sohbet, Drozdogan Asistanı tarafından yanıtlanır ve kalite kontrolü için yetkili site yöneticilerince incelenebilir. Kişisel bilgilerinizi paylaşmayın.

Yanıtların hazırlanmasında OpenAI altyapısı kullanılır. Soru ve yanıtlar bu hizmette işlenir; sohbet kayıtları sitemizde saklanır. Kimlik, iletişim veya kişisel sağlık bilgisi paylaşmayın.

0 / 1000

Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi vermez.

İlgili Makaleler

Bu konuyu farklı yönleriyle ele alan diğer yazılar.

Bilimden Haberdar Olun

Yeni yazılar ve bilimsel gelişmeler e-postanıza gelsin.

Google Analytics genel sayfalarda bu pencereye bağlı olmadan çalışır ve analitik çerezler kullanabilir. Buradaki tercihiniz yalnız harici hizmetleri yönetir.

Çerez politikası