Alpelisib (Piqray, Pimreva) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
PIK3CA Mutasyonlu Meme Kanserinde Yeni Bir Soluk: Alpelisib
Hormon reseptörü (HR) pozitif, HER2-negatif meme kanseri olan hastaların yaklaşık %40'ında görülen PIK3CA mutasyonu, hastalığın ilerlemesinden ve tedavi direncinden sorumlu ana mekanizmalardan biridir. Alpelisib (Piqray® / Pimreva®), bu mutasyonu hedef alarak sinyal yolaklarını bloke eden ilk PI3K inhibitörü olarak onkoloji pratiğine girmiştir.
İlaç Künyesi
- FDA Onaylı: Evet (İlk onay tarihi 24 Mayıs 2019)
- Etken Madde Adı: Alpelisib
- Kutu Adı: Piqray (ABD), Pimreva (Türkiye)
- Uygulama Şekli: Tablet
- Sınıfı: Sinyal transdüksiyon inhibitörü, PI3K inhibitörü
- Kategori: Hedefe yönelik ajan
- Üretici: Novartis
- Türkiye Dağıtımı: Farmanova Sağlık Hiz.
- Onaylı Olduğu Kanser: Meme kanseri, PIK3CA ile ilişkili aşırı büyüme spektrumu
- Ruhsat: 25.12.2021 tarihinde Türkiye'de ruhsatlandırılmıştır.
- Ödeme: Şu an için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geri ödeme kapsamına alınmamıştır.
- Fiyat: 150 mg’lik 56 tablet, 200 mg 28 tablet, 200+50 mg 56 tablet için satış fiyatı 123.384,33 ₺’dir.
- Kürlük Maliyet: Günlük önerilen 300 mg doz (2 adet 150 mg tablet) üzerinden hesaplandığında, bir kutu (56 tablet) 28 gün yetmektedir. Bu durumda bir kürlük (28 günlük) maliyet 123.384,33 ₺’dir.
Alpelisib Etki Mekanizması
- Alpelisib etken maddeli Piqray adlı kanser ilacı, hormon reseptörü (HR) pozitif, HER2-negatif, PIK3CA-mutasyonlu meme kanseri tedavisinde etkili bir kinaz inhibitörüdür.
- p110α izoformuna karşı spesifik aktiviteye sahip fosfatidilinositol-3-kinaz (PI3K) inhibitörüdür.
- AKT dahil olmak üzere birkaç anahtar sinyal yolunu engeller.
- HR pozitif, PIK3CA-mutasyonlu meme kanserinde alpelisib ve fulvestrant kombinasyonu, tek başına fulvestrant tedavisine kıyasla antitümör aktiviteyi artırır.
PIK3CA Mutasyonu Nedir? Nasıl Test Edilir?
PIK3CA, fosfatidilinositol-3-kinaz-α (PI3Kα) enzimini kodlayan bir gendir. PI3Kα enzimi, hücre büyümesi, çoğalması ve hücre içi sinyal yolakları gibi birçok biyolojik fonksiyonu kontrol eder. PIK3CA mutasyonu, bu enzimin aşırı aktif hale gelmesine neden olabilir ve hücrelerin anormal şekilde büyümesine, çoğalmasına ve kanser oluşumuna yol açabilir. Hormon reseptörü (HR) pozitif meme kanseri olan hastaların yaklaşık %40'ında PIK3CA mutasyonları vardır.
PIK3CA mutasyonlarının test edilmesi, genellikle kanserli doku örneklerinin genetik analizi yoluyla yapılır. Bu analiz, polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) veya yeni nesil dizileme (NGS) gibi teknikler kullanarak hücre örneklerindeki PIK3CA geninin DNA'sının taranmasını içerir.
FDA Onay Çizelgesi
- 5 Nisan 2022: PIK3CA Mutasyonu İlişkili Aşırı Büyüme Spektrumu için Alpelisib FDA Onayı Aldı.
- 24 Mayıs 2019: FDA, Piqray'i (alpelisib) Meme Kanseri için İlk PI3K İnhibitörü Olarak Onayladı.
Direnç Mekanizması
- MAPK, ER, HER2, AXL, PIM-1 ve FOXO transkripsiyon faktörleri dahil olmak üzere alternatif yolların aktivasyonu.
- Diğer PI3K izoformları aracılığıyla sinyalleşme.
- AKT ve mTOR gibi PI3K yolunda aşağı akış efektörlerinin aktivasyonu.
- PTEN ifadesinin kaybı.
- PI3K ve ER yolları arasındaki epigenomik çapraz haberleşme.
Farmakokinetik Özellikler
Emilim: Oral biyoyararlanım yaklaşık %25'tir. Doruk plazma seviyelerine alımdan 2-4 saat sonra ulaşılır. Dağılım: Plazma proteinlerine %89 oranında bağlanır. Kararlı durum seviyelerine 3 günde ulaşılır. Metabolizma ve Atılım: Karaciğerde CYP3A4 ile metabolize edilir, ancak temel eliminasyon hepatiktir (%81) ve dışkı ile atılır. Yarı ömrü 8-9 saattir.
Dozaj ve İlaç Etkileşimleri
- Önerilen Doz: Günde bir kez 300 mg (2 adet 150 mg tablet).
- CYP3A4 Etkileşimi: Sarı kantaron, rifampin gibi enzim uyarıcılar etkinliği düşürebilir; ketokonazol gibi inhibitörler yan etkileri artırabilir.
- Varfarin: INR değerlerini değiştirebilir, kanama riskine karşı yakın takip gereklidir.
Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
- Hafif ila şiddetli karaciğer yetmezliğinde doz azaltımı gerekli değildir.
- Şiddetli aşırı duyarlılık reaksiyonları ve ciddi deri reaksiyonları (Stevens-Johnson vb.) yönünden izlem yapılmalıdır.
- Şeker Takibi: Tedavinin ilk 8 haftası boyunca en az haftada bir kan şekeri düzeyleri izlenmelidir.
- Hastalara ishal önleyici ilaçlar reçete edilmeli ve oral sıvı alımı artırılmalıdır.
- Hamilelikte fetal zarara neden olabilir; emzirmekten kaçınılmalıdır.
Yan Etkiler
- Hiperglisemi: En sık görülen yan etkidir (%64). Metformin ile kontrol edilebilir.
- Deri Reaksiyonları: Makülopapüler döküntü ve Stevens-Johnson sendromu gibi ciddi tablolar.
- Solunum Sistemi: Pnömonit (enfeksiyöz olmayan akciğer iltihabı) ve nefes darlığı.
- Gastrointestinal: İshal, bulantı, kusma ve ağız yaraları (mukozit).
- Genel: Yorgunluk, asteni ve anoreksiya.
Kaynakça
- Novartis, Piqray (alpelisib) FDA Prescribing Information.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Pimreva Ruhsat ve Endikasyon Formu (2021).
- Alpelisib Tedavi ve Maliyet Analizi, Dr. Özdoğan Klinik Veritabanı (Şubat 2026).
Chu, Edward; DeVita Jr., Vincent T.. Physicians' Cancer Chemotherapy Drug Manual 2022 (p. 71). Jones & Bartlett Learning. Kindle Edition.
