Duz əvəzinə istifadə edə biləcəyiniz 19 sağlam alternativ

Çox duz yeyirik!

Duz yeməyə dad verməyin asan yolu görünür. Amma vərdiş olaraq çox duz qan təzyiqini, yəni hipertoniya və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Hipertoniya yeni koronavirusdan (SARS-CoV-2) yaranan COVID-19 xəstəliyinin ağır gedişinin və ölümün ən mühüm risk amillərindən olub.

Bədənin müəyyən duza ehtiyacı olsa da, çox insan tövsiyə ediləndən çox artıq duz yeyir. Amerika Qida və Dərman İdarəsi (FDA) yetkinlərdə gündəlik natriumu 2300 mg ilə məhdudlaşdırıb. Bu, duzu gündə 6 qram (1 çay qaşığı) ilə məhdudlaşdırmaqdır (baxın Nə qədər duz çoxdur? yazımız).

Duzla bağlı ən böyük yanlış fikirlərdən biri bəzi duzların digərlərindən sağlam sayılmasıdır; hamısı eyni NaCl ehtiva edir və çox qəbul ediləndə sağlam duz yoxdur (baxın Himalay duzu nədir? Təsirləri, yanlış bilinənlər və sağlamlıq riskləri).

Başda mədə xərçəngi riski olmaqla müxtəlif xəstəliklər və ya steroid kimi dərmanlara görə həkim duzu azaltmağı tövsiyə edə bilər. Yeməklə natrium ehtiyacımız asan ödənir. Ancaq gündəlik həyatda duzu azaltmaq çətin ola bilər. Daha çox duz olmadan eyni ləzzəti verəcək bəzi ədviyyatları sizin üçün araşdırdıq.

Soğan və soğan tozu

Güclü dadına baxmayaraq soğanda natrium yoxdur. Aznatriumlu pəhriz üçün əla alternativdir. Soymaq, doğramaq və qovurmaq istəmirsinizsə, soğan tozu kömək edə bilər. Salat, şorba, püre və bütün yeməklərdə sınaya bilərsiniz.

Hisə verilmiş qırmızı bibər

Yeməyə gözəl günbatımı rəngi verməklə yanaşı əla duz alternatividir. Hisə verilmiş bibər yeməyə tüstülü dad qatır. Güvəc, ət, toyuq, balıq, şorba və çox yeməkdə istifadə edə bilərsiniz.,

Şüyüd

Şüyüd cəfərikimilər ailəsindəndir, kərəvizin botanik qohumudur. Buna görə kalorisi də aşağıdır. Xüsusilə balıq, kartof və xiyar yeməklərində yaxşı alternativdir. Kartof salatında əsas ədviyyat ola bilər. Balığa limon şirəsi ilə əlavə edilə bilər.

Rozmarin

Rozmarinin qış şamına bənzər dadı var. Şorba, güvəc, qovrulmuş tərəvəz, sous və çörəyə təzə və ya quru əlavə edə bilərsiniz.

Limon şirəsi və qabığı

Turşu mənbəyi limon şirəsi bişirmənin sonunda əlavə edilməlidir. Tərəvəzin rəngini açır. Ləzzəti üzə çıxararaq duza bənzər davranır. Sürtgəcdən keçirilmiş qabıq güclü ətir qatır. Şirəni balıq, toyuq və tərəvəzdə sınamağı tövsiyə edirik.

Qara istiot

İstiotla duz adətən birlikdə istifadə olunur. Ancaq duzsuz yalnız istiotun da eyni ləzzəti verə biləcəyini xatırladaq. Şorba, toyuq, balıq və makaronda sınayın. Qara istiot xəstəliyə bağlı iltihabı da azalda bilər.

Sarımsaq

Sarımsaq natriumu artırmadan dadı gücləndirir. Pomidor sousunda və turşuda duzu azaldıb sarımsağı ikiqat artıra bilərsiniz. Şorba, tava yeməkləri, tərəvəz qovurması və bütün yeməklərə əlavə oluna bilər. Allium tərəvəzi kimi çox faydası var. Tədqiqatlar immuniteti gücləndirə, təzyiqi sala, beyin sağlamlığını yaxşılaşdıra biləcəyini göstərir.

Balzamik sirkə

Kəskin, turş və bir qədər şirin dadı var. Yeməklərin, xüsusilə salatın duz ehtiyacını azaldır. Şorba və güvəcdə istifadə edə bilərsiniz. Təzə pomidor və ya qovrulmuş tərəvəzə gəzdirsəniz daha ləzzətli olar.

Alma sirkəsi

Şirin-turş dadı yeməyə natriumsuz ləzzət qatır. Heyvan tədqiqatları xolesterolu və ürək xəstəliyi riskini azalda, qan şəkərini salmağa kömək edə biləcəyini göstərir. İnsan işləri ziddiyyətli olduğundan daha çox tədqiqat lazımdır. Müalicə kimi sınamaq əvəzinə salat və yeməklərdə dadından faydalanmalıyıq.

Zəncəfil

Təzə və ya quru zəncəfili qovurma, sous, turşu, çay və şorbaya qata bilərsiniz. Kəskin və şirin dadı ilə çox yeməkdə yer alır. Bu kök bitkisi əsrlərdir iltihab əleyhinə (azaldıcı) təsirindən tibbi məqsədlə istifadə edilib.

Keşniş

Ədviyyat bitkinin toxumundan alınır. Demək olar sitrus ətri var. Adətən Hindistan və Meksika mətbəxindədir. Kversetin və tokoferol kimi çox antioksidant ehtiva edir. Heyvan işləri bunların beyin sağlamlığını və immuniteti artıra biləcəyini göstərib.

Toz bibər

Acı sousa bənzər dadı olsa da, yüksək natriumu yoxdur. Şorba, qovurma, çörək, pizza və bütün yeməklər üçün əla ola bilər.

Sürvə

Həm təzə, həm qovrulmuş sürvənin dadı güclüdür. Çayına alışsaq da, yağlı sous, qovrulmuş balqabaq, kartof püresi və risottoda gözəl dad verir. Qan laxtalanmasında rolu olan K vitamini ilə zəngindir.

Reyhan

Tərəvəzdən ətə, pendirə və təzə meyvəyə qədər çox qidanı tamamlayan heyrətamiz dad və ətri var. Güclü ədviyyatdır, az miqdarda belə fərqi görərsiniz. Əvvəl pizza, makaron və tərəvəz qovurmasında sınayın. A, C, E və K vitaminləri ilə də zəngindir.

Cəfəri

Əksər təzə otlar kimi aznatriumlu, amma ləzzətlidir. Təzə dadı ilə makaron, püre və tomatlı şorbada əla duz alternatividir.

Kəklikotu

Təzə və qovrulmuş istifadə edilə bilər. Qovrulmuş tərəvəz, ət, toyuq və sobada balıqda ləzzəti artırmağın natriumsuz yoludur.

Nanə

Şirin və duzlu yeməkdə faydalı sərinləşdirici bitkidir. Pəncərə kənarı və bağda yetişdirmək asandır. Adətən salat, makaron və kuskusda seçilir. Qatıq və qatıqlı şorbaya güclü ətir verdiyi üçün duzu azaltmağa kömək edə bilər.

Frenk soğanı

Soğana bənzəyir, amma dadı zəifdir. Güvəc, salat, balıq və toyuqda seçilir. İstilik ləzzətini pozduğundan isti yeməklərə son dəqiqələrdə əlavə edilməlidir.

Zirə

Qara istiotdan sonra dünyada ən çox istifadə olunan ədviyyat zirədir. Demək olar hər yeməyə əlavə olunur. Quzu əti, lobya, düyü və noxud ən çox istifadə edildiyi yeməklərdir.

Nəticə

Duzlu yeməyin sadədən daha dadlı olduğunu inkar etmək olmaz. Amma bəzən alternativləri sınamaq üçün yaxşı səbəblər var. Çox duz xroniki böyrək və ürək xəstəliyi, metabolik sindrom kimi ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Çox insan konserv, hazır şorba, çörək və makaron sousunda yüksək natrium olduğunu bilsə də, unuda bilir. Duzlu qidalara diqqətlə yanaşı bəzən başqa ədviyyat sınamaq natriumu məqbul saxlamağa kömək edər. Tək ədviyyatın duzu əvəz etməsi çətin ola bilər. Zövqünüzə görə yuxarıdakılardan bir neçəsini birləşdirə bilərsiniz.