Neyroendokrin şişlərin müalicəsi üçün Lütesium 177 FDA təsdiqi aldı

Neyroendokrin şişlər (NET)bədənin neyroendokrin sistemində hormon istehsal edən endokrin və sinir hüceyrələrindən başlayır. Adətən yavaş gedişli olsa da, sürətli yayılma meyli də göstərə bilən bu şiş növləri yerləşdikləri yerə və ifraz etdikləri hormonlara görə fərqli inkişaf göstərir.

Neyroendokrin xərçəng hüceyrələri somatostatin dediyimiz bir reseptor növünü daşıyıb-daşımamasına görə somatostatin reseptoru pozitiv və ya neqativ neyroendokrin şiş kimi təsnif edilir.

Neyroendokrin şişlərin statistik məlumatlarına baxdıqda hər il hər 100,000 şəxsdən təxminən 2.5 - 5 nəfərə bu xəstəliyin diaqnozunun qoyulduğunu görürük. Bu şişlərin ən çox yarandığı orqanlar mədə, mədəaltı vəzi, nazik bağırsaq, tiroid, ağciyər və prostatdır. Bu şişlər mənşə aldıqları orqanın adı ilə tanınır; məsələn, mədənin neyroendokrin şişi, mədəaltı vəzinin neyroendokrin şişi kimi.

- Ağciyərin neyroendokrin şişlərində yeni müalicə: Everolimus ilə uzanan yaşam müddətləri

Neyroendokrin şişlərin müalicəsində son illərdə nüvə təbabəti mütəxəssisləri ilə birlikdə planlaşdırılan molekulyar radioaktiv müalicələr uğurlu nəticələri ilə diqqət çəkməyə başlamışdır və Lütesium 177 neyroendokrin şişlərdə ən yaxşı araşdırılmış molekulyar müalicədir. Bu müalicədən əvvəl şişlərdəki somatostatin reseptorlarının yayılması və toxumadakı miqdarı Qallium 68-PET/BT ilə görüntülənir. Qallium 68 PET/BT-də işarələyici kimi klassik PET-dən (F18-FDG PET/BT) fərqli olaraq şəkər molekulları əvəzinə radioaktiv Qallium 68 molekulları istifadə olunur. Beləliklə, xəstəliyin yayılması, metastazları aşkarlanır və veriləcək müalicə dozası üçün planlaşdırma aparılır. Müalicədə vena yolu ilə verilən radioaktiv peptidlər ( 177 Lu-DOTATATE ) hədəflənmiş hüceyrələrə yapışaraq yüksək miqdarda şüa yayır və xərçəngli hüceyrələri məhv edə bilər. Xəstələrin müalicədən sonra bir neçə gün xəstəxanada qalması lazım ola bilər. Müalicə adətən 3-5 kurs tətbiq edilməlidir. Cərrahiyyə şansı olmayan, şişi bədənə yayılmış və kimyaterapiyaya cavab verməyən somatostatin reseptoru pozitiv neyroendokrin şişli xəstələr üçün bu müalicə uyğun görünür.

177 Lu-DOTATATE birbaşa şiş hüceyrələrinə radiasiya çatdırmaq üçün somatostatin reseptorlarına bağlanır.

Lu 177-yə mədə, bağırsaq və mədəaltı vəzinin neyroendokrin şişlərinin müalicəsində FDA təsdiqi qazandıran araşdırmalar

FDA təsdiqini 2 klinik araşdırmaya əsaslandırdı. Faza 3 NETTER-1 araşdırmasında tədqiqatçılar somatostatin reseptoru pozitiv mədə-bağırsaq-mədəaltı vəzi neyroendokrin şişi olan 229 xəstəni təsadüfi iki qrupa ayırdı. Bir qrupa bu xəstəliyin standart müalicəsi olan oktreotid LAR, digər qrupa isə standart müalicə ilə birlikdə 177 Lu-DOTATATE tətbiq edildi.

Araşdırmanın nəticəsində 177 Lu-DOTATATE qolundakı xəstələrin 20 aylıq xəstəliyə nəzarət (proqressiyasız sağqalım) göstəricisi % 65, yalnız oktreotid LAR alanlarda isə % 11 tapıldı. 177 Lu-DOTATATE və nəzarət qruplarında müalicəyə cavab göstəriciləri müvafiq olaraq % 18 və % 3 tapıldı. Yalnız oktreotid LAR alan xəstələrlə müqayisədə 177 Lu-DOTATATE qolundakı xəstələrdə şiş böyüməsi və ölüm riski daha aşağı idi.

İkinci araşdırmada somatostatin-pozitiv neyroendokrin şişi olan 1214 xəstəyə 177 Lu-dotatate verildi. Bu xəstələr arasında mədə-bağırsaq-mədəaltı vəzi neyroendokrin şişi olan 360 xəstənin % 16-da şişin radioloji olaraq tam yox olduğu və ya kiçildiyi görüldü.

177 Lu-dotatata ilə ən çox bildirilən ciddi yan təsirlər qan hüceyrələrinin azalması (mielosupressiya), ikincili xərçənglər, böyrək-qaraciyər zədələnməsi, neyroendokrin hormonal böhranlar və infertillikdir (sonsuzluq).