Məzmuna keç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tibbi onkologiya mütəxəssisi

Siqaret çəkənlərin sayı heç vaxt bu qədər yüksək olmayıb – 1 milyardı keçdi

Siqaret çəkənlərin sayı heç vaxt bu qədər yüksək olmayıb – 1 milyardı keçdi

Yeni araşdırmaya görə 2019-cu ildə təxminən 8 milyon insan siqaret səbəbindən həyatını itirdi. Dünyanın hər tərəfində gənclərin siqaret vərdişi qazanması siqaret çəkənlərin sayını xeyli artırdı və hazırda dünyada aktiv siqaret istifadəçilərinin sayının 1.1 milyarda çatdığı hesablanır.

Gənclərdə siqaret istifadəsi göstəriciləri artır

LANCETdə dərc olunan araşdırmaya görə 1990-cı ildən sonrakı 9 il ərzində siqaret çəkənlərin sayında 150 milyondan çox artımla bu vərdişin qarşısını almaq səyləri qismən uğursuz oldu. Araşdırmada hökumətlərin, yeni siqaret çəkməyə başlayanların %89-unun 25 yaşadək asılı hala gəlməsi səbəbindən gənclər arasında siqaret istifadəsini azaltmağa yönəlməli olduğu vurğulanıb.

Sağlamlıq Metrikləri və Qiymətləndirmə İnstitutunun tədqiqatçısı və bu araşdırmanın müəlliflərindən Marissa Reitsma “Gənclər xüsusilə asılılığa qarşı müdafiəsizdir və dünyada siqareti tərgitməkdə yüksək göstərici əldə etməyin çətinliyi səbəbindən hər il siqaret çəkməyə başlayanların sayı əhəmiyyətli azaldılmasa, tütün epidemiyası illərlə davam edəcək” dedi.

Artan siqaret çəkmə göstəricisi

Son otuz ildə siqaret çəkmənin yayılması qlobal səviyyədə azalsa da, siqaret çəkmə göstəricisi 20 ölkədə kişilər, 12 ölkədə qadınlar arasında artıb.

Dünyadakı siqaret çəkənlərin yarısından çoxunu (üçdə ikisini) yalnız 10 ölkə təşkil edir;

  1. Çin (siqaret çəkən hər üç nəfərdən biri Çində yaşayır – 341 milyon)
  2. Hindistan
  3. İndoneziya
  4. ABŞ
  5. Rusiya
  6. Banqladeş
  7. Yaponiya
  8. Türkiyə
  9. Vyetnam
  10. Filippin

2019-cu ildə bir çox xəstəliklə bağlı ölümlər siqaretlə əlaqələndirilib;

  • İşemik ürək xəstəliyi – 1,7 milyon ölüm
  • Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi – 1,6 milyon ölüm
  • Ağciyər xərçəngi – 1,3 milyon ölüm
  • İnsult – təxminən 1 milyon ölüm

Əvvəlki araşdırmalar,

  • uzun müddət siqaret çəkənlərin ən azı yarısının birbaşa siqaretlə əlaqəli səbəblərdən həyatını itirəcəyini və
  • bu şəxslərin orta ömrünün heç siqaret çəkməyənlərdən 10 il qısa olduğunu göstərib.

Araşdırma ölümə və əlilliyə səbəb olan sağlamlıq problemlərinin öyrənildiyi qlobal xəstəlik yükü araşdırmalarının bir hissəsi kimi hazırlanıb və 204 ölkədə meyillər araşdırılıb. Araşdırmaya görə, nəzərdən keçirilən ölkələrin yarısında 15 – 24 yaşlı gənclər siqareti tərgitməkdə heç bir irəliləyiş əldə etməyib və qanuni olduğu ölkələrin çoxunda siqaretə başlamağın orta yaşının 19 olduğu bildirilib. Reitsma araşdırmanın sübutlarına görə gənclərin bu vərdişi əldə etməsinin gecikdirilməsi nəticəsində siqaret çəkmə ehtimallarının daha az olacağını söyləyir.

ƏLAQƏLİ MÖVZULAR

“Gənclərin 20-li yaşlarının ortalarında siqaret çəkməmələrini təmin etmək gələcək nəsillər üçün siqaret çəkmə göstəricilərində köklü azalmalarla nəticələnəcək” deyir Reitsma.

Tütün istifadəsinə nəzarətdə çətinliklər

182 ölkə 2005-ci ildə tütün istifadəsinə nəzarətə yönələn tənzimləməni imzalasa da, siqaret çəkməni azaltmaq siyasətlərinin tətbiqi müxtəlif olub. Tədqiqatçılar vergitutmanın ən təsirli siyasət olduğunu, lakin inkişaf etmiş ölkələrdə siqaret qutusunun yüksək qiyməti ilə aşağı və aşağı və orta gəlirli ölkələrdəki aşağı qiyməti arasında mühüm fərq olduğunu bildirirlər.

Araşdırmanın başqa müəllifi Vin Gupta isə gəncləri cəlb edən ətirli siqaretlər və elektron siqaretlər kimi məhsullar qədər siqaretlə mübarizədə də daha güclü öhdəlik olmalı olduğunu söylədi. “Bəzi ölkələrdə irəliləyişə baxmayaraq, tütün sənayesinin müdaxiləsi və azalan siyasi öhdəlik qlobal tütün nəzarətində biliklə fəaliyyət arasında böyük və davamlı boşluq yaradıb. Reklam, təşviq və sponsorluq qadağaları internet əsaslı medianı da əhatə etməlidir, lakin təəssüf ki, dörd ölkədən yalnız biri bütün dolayı və ya birbaşa tütün reklamlarını hərtərəfli qadağan edib.”

Başqa məsələ tütün məhsullarına dair reklam qadağasının təəssüf ki, kobud şəkildə pozulmasıdır. Bunun ən tanınmış nümunəsi siqaret reklamlarının yerləşdirildiyi Netflix istehsallarıdır. 

*

ƏLAQƏLİ MÖVZULAR

Mənbələr

Ahmed K. (27.05.2021). Number of smokers has reached all-time high of 1.1 billion, study finds. The Guardian: https://www.theguardian.com/

Görüş sorğusu

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Bu məqaləni birlikdə araşdıraq

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Drozdogan Köməkçisi

Siqaret çəkənlərin sayı heç vaxt bu qədər yüksək olmayıb – 1 milyardı keçdi

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

Söhbət və məxfilik məlumatı

Bu söhbətə Drozdogan Köməkçisi cavab verir. Səlahiyyətli sayt idarəçiləri onu keyfiyyət üçün nəzərdən keçirə bilər. Şəxsi məlumat paylaşmayın.

Cavablar OpenAI infrastrukturu ilə hazırlanır. Suallar və cavablar həmin xidmət tərəfindən işlənir; söhbət qeydləri saytımızda saxlanılır. Şəxsiyyət, əlaqə və ya şəxsi sağlamlıq məlumatlarını paylaşmayın.

0 / 1000

Yalnız məlumat üçündür; fərdi diaqnoz və ya müalicə məsləhəti verilmir.

Əlaqəli məqalələr

Bu mövzuda digər məqalələrə baxın.

Yeniliklərdən xəbərdar olun

Yeni məqalələri və elmi yenilikləri e-poçtla alın.

Google Analytics ümumi səhifələrdə bu pəncərədən asılı olmadan işləyir və analitik kukilərdən istifadə edə bilər. Buradakı seçiminiz yalnız xarici xidmətləri idarə edir.