Süd vəzi xərçənginin müalicəsində istifadə edilən everolimusla əlaqəli ağız yaralarında deksametazonlu qarqaranın istifadəsi

Təsiredici maddəsi everolimus olan Afinitor adlı dərman 2012-ci ildə irəliləmiş mərhələli, hormon müsbət, Her2 mənfi, postmenopauzal süd vəzi xərçəngi olan xəstələrin müalicəsində Aromasin (təsiredici maddəsi eksemestan) ilə birlikdə istifadə üçün FDA təsdiqi almışdı.

Hüceyrədaxili böyümə yollarından biri olan mTOR-u əngəlləyən everolimusun əsas yan təsirlərindən biri stomatit adlandırılan ağız yaralarıdır. Topikal (yerli tətbiq edilən) steroidlər ağız yaralarının intensivliyini və şiddətini yüngülləşdirə bilər və everolimusun yaratdığı narahatlıq səbəbindən qəbul edilən dozanın azaldılması lazım gələ bilər.

Ağız üçün qarqara şəklində steroid (kortizon) istifadəsinin ağız yaralarının qarşısını ala biləcəyi əvvəlki tədqiqatlarda bildirilmişdi. Mart 2017-ci ildə Lancet Oncology jurnalında dərc edilmiş tədqiqatda everolimus istifadə edən süd vəzi xərçəngi xəstələrində deksametazonlu qarqara ilə ağız yaralarının qarşısının alınıb-alına bilməyəcəyi araşdırıldı.

ABŞ-da aparılmış bu çoxmərkəzli, təkkollu faza-2 profilaktika tədqiqatına metastatik, hormon reseptoru müsbət, HER2-mənfi, menopauzaya girmiş süd vəzi xərçəngi olan 92 qadın daxil edildi. Prosesin ilk günündə xəstələrə 10 mg everolimus və 25 mg eksemestan ilə yanaşı 10 ml alkoqolsuz deksametazon qarqarası verildi. 8 həftədən sonra xəstə və həkimin birgə məlumatı daxilində deksametazon qarqarasının əlavə 8 həftə də istifadəsinə icazə verildi.

Qarqaranın hazırlanması: Hər 5 ml oral məhlula 0.5 mg deksametazon əlavə edilərək hazırlanan alkoqolsuz məhlulla ağız 2 dəqiqə qarqara edildikdən sonra məhlul tüpürüldü. Müddət üçün taymer tutuldu. 8 həftə ərzində gündə dörd dəfə tətbiq edildi. Xəstələrə deksametazon oral məhlulunun tətbiqindən sonra 1 saat ərzində ağızdan heç nə qəbul etməmək tapşırıldı.

28 may 2014 ilə 8 oktyabr 2015 arasında 92 qadın tədqiqata daxil edildi və 85-i tətbiqin faydalılığı baxımından qiymətləndirilə bilirdi. 8 həftənin sonunda 2-ci dərəcəli və ya daha ağır stomatit (ağız yarası) 85 xəstədən yalnız 2-sində görüldü. Ümumilikdə, everolimus və eksemestan alan 92 xəstənin 83-ündə ən azı 1 yan təsir görüldü, görüldü. Qeydə alınan ən çox rast gəlinən 3-cü və 4-cü dərəcəli yan təsirlər hiperqlikemiya (qan şəkərinin yüksəkliyi), qızartı və dispnoe (təngnəfəslik) idi. 20 xəstədə ciddi kimi bildirilən yan təsirlər müşahidə edildi; bunlardan 2-si müalicə ilə əlaqələndirildi və ən çox dispnoe və pnevmoniya (sətəlcəm) görüldü. 92 xəstənin 12-sində everolimus və eksemestan müalicəsi yan təsirlər səbəbindən dayandırıldı.

Nəticə olaraq, deksametazon oral məhlulunun profilaktik (qoruyucu) istifadəsi xəstələrdə ağız yaralarının intensivliyini və şiddətini azaltmışdır və everolimus və eksemestan müalicəsi alan xəstələrdə yeni ağız baxımı standartı ola bilər.

• Süd vəzi xərçənginin metastaz əlamətləri — nələrə diqqət yetirilməlidir?
• Süd vəzi xərçənginin müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018
• Xərçəngdə ağız quruluğunun səbəbləri hansılardır? Necə müalicə edilir?