Testosterona baxışı dəyişən araşdırma ilə aşağı riskli prostat xərçəngi xəstələrinə müjdə

Prostat xərçəngi hüceyrələrinin ən mühüm tətikləyicisinin testosteron olduğunu irəli sürən, təxminən 80 illik klassik baxış testosteron əvəzedici (yerinə qoyma) müalicəsinin (TRT) robot yardımlı radikal prostatektomiya aparılmış bəzi kişilərdə nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığını göstərən araşdırma ilə ciddi zərbə aldı.

Bu məlumat prostat xərçənginin əsas müalicəsi üçün radikal prostatektomiya aparılmış 824 xəstədə keçirilən araşdırmadan gəlir. Əməliyyatdan əvvəl sərbəst testosteron səviyyəsi aşağı olan 152 nəfərlik xəstə qrupuna əməliyyatdan sonra cinsi funksiyanın yaxşılaşması üçün testosteron əvəzedici müalicəsi (TRT) verildi.

Tədqiqatçılar gözlənilmədən bu xəstə qrupunda əməliyyatdan sonrakı 1 il ərzində daha az biokimyəvi xəstəlik təkrarı (PSA artımı) görüldüyünü aşkar etdilər. Üstəlik, testosteron istifadəsi standart müalicə ilə müqayisədə xərçəngin residivini (təkrarını) və proqressiyasını (pisləşməsini) gecikdirirdi.

Nəticələr 1940-cı illərə söykənən bir doqmaya birbaşa ziddir: "Prostat xərçəngli kişilərə testosteron verməzsiniz!"

Buradakı narahatlıq testosteronun prostat xərçəngi hüceyrələrinin böyüməsini sürətləndirəcəyi idi və əslində standart prostat xərçəngi müalicəsi androgenləri basqılayaraq “kimyəvi axtalama” ilə testosteron səviyyəsini azaltmağı hədəfləyir.

Araşdırmanın tədqiqatçısı Maxwell Towe, “Testosteron əvəzedilməsinin əməliyyatdan əvvəl testosteron səviyyəsi aşağı olan xəstələr üçün təhlükəsiz və ehtimal ki, faydalı olduğuna dair artan sübutları genişləndirməliyik.” dedi.

Açığı, testosteron əvəzedici müalicəsi ideyası üçün düzgün xəstələrin seçilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır, lakin təsdiqlənərsə bunun həyat keyfiyyətinə ciddi faydası ola bilər. Ölüm göstəricisini azaltmaq ehtimalı gözlənilməz əlavə üstünlük olacaq.

Araşdırma Avropa Urologiya Assosiasiyasının (EAU) 2019 Konqresində təqdim edildi.

Toplantıdan əvvəlki müsahibədə Prof. Dr. Thomas Ahlering aparılan araşdırmanın səbəbini izah etdi:

"Əslində hər şey qəbul etdiyim xəstələrimin cinsi həyatının çox pis olduğunu fərq etməyimizlə başladı. Bunun səbəbini araşdırmağa və 2009-cu ildən başlayaraq hər kəsin ümumi və sərbəst testosteron göstəricisini ölçməyə başladım." dedi.

Ahlering hormonun bioaktiv formasının sərbəst testosteron olduğunu açıqladı. O və həmkarları aşağı sərbəst testosteron səviyyəsinin yüksək dərəcəli prostat xərçəngi üçün müstəqil risk amili olduğunu da göstərdilər.

Testosteronu azaltmaq, yoxsa normal səviyyədə saxlamaq?

Prostat xərçəngli kişilərə testosteron vermək prostat xərçəngində hormonal müalicənin öncüsü və 1975 Nobel Fiziologiya və ya Tibb Mükafatının sahibi Dr. Hugginsə görə, oda benzin tökmək kimi bir şey idi.

Bununla belə, son illərdə Ahlering və komandası, həmçinin digər tədqiqatçılar bəzi kişilər, xüsusən əməliyyat vaxtı hipoqonadal və aşağı riskli xəstəliyi olanlar üçün testosteron əvəzedici müalicəsinin təhlükəsiz ola biləcəyini irəli sürən sübutlar tapıblar. Hətta tərəfdarlarına görə bu, təhlükəsiz olmaqdan əlavə faydalıdır, çünki əzələ kütləsini artırır, lipid profillərini yaxşılaşdırır, libidonu və cinsi performansı artırır. Ahlering, "Bu, hər iki tərəfin qazandığı vəziyyət kimi görünür." dedi. 

• Əlaqəli mövzu: Cinsəllik barədə xərçəng xəstəsinin və həyat yoldaşının bilməli olduğu 5 şey

Araşdırmanın təfərrüatları

Tədqiqatçılar prostat xərçənginin əsas müalicəsi kimi robotik radikal prostatektomiya aparılmış 824 xəstəni izlədilər. Bütün xəstələrdə əməliyyatdan əvvəl testosteron və cinsi hormon bağlayan qlobulin səviyyələri müəyyən edildi; sərbəst testosteron səviyyələri prospektiv (gələcəyə yönəlik) izlənildi.

Bu kişilərin təxminən beşdə birinin (152 xəstə, %18) əməliyyatdan əvvəl sərbəst testosteron səviyyələri aşağı idi və onlara əməliyyatdan sonra cinsi funksiyanın yaxşılaşması üçün testosteron verildi. Xəstələr izləmə müddətində və ya biokimyəvi residivə (PSA yüksəlməsi) qədər testosteron əvəzedici müalicəsi alan qrupda qaldılar.

Median 3.1 illik izləmədən sonra tədqiqatçılara görə böyük sürpriz nəticə əldə edildi: testosteron verilənlərdə biokimyəvi residiv riski nisbi olaraq %53 daha az idi.

Əlavə olaraq biokimyəvi residiv vaxtı üzrə ikinci təhlildə testosteron müalicəsi xərçəngin təkrarlanma müddətini median 1.5 il uzatdı.

Towe açıqlamasında, “Ümidimiz bunu randomizə edilmiş bir klinik tədqiqataçevirmək və beləliklə testosteron əvəzedici müalicəsinin prostat xərçəngli kişilərə kömək edəcəyi fərziyyəsini təsirli şəkildə sınaqdan keçirə bilməkdir.” dedi.

Araşdırmada iştirak etməyən uroloji cərrah nəticələrin xəstələrində gördüklərini əks etdirdiyini söylədi: “Hipoqonadal (testosteron səviyyəsi aşağı) vəziyyəti olan xəstələrdə xərçəng proqnozunun (xəstəliyin gedişinin) daha pis olduğunu gördük, çünki yüksək dərəcəli xərçəngləri var və gələcək proqnozu pis olan xəstələr daha çox biokimyəvi residiv yaşayırlar.” dedi.

• Əlaqəli mövzu: Testosteron çatışmazlığının əlamətləri, müalicəsi, andropauza və prostat xərçəngi

Şərh

Nəticə olaraq bu gün xəstələrin əksəriyyətinə erkən mərhələdə diaqnoz qoyulan və 5 illik sağqalım göstəriciləri %95-ə çatan prostat xərçəngi kimi xəstəlikdə həyat keyfiyyəti və cinsi funksiyalar nəzərdən qaçırıla bilməz. Testosteron hormonu prostat xərçəngi hüceyrələri üçün böyümə faktoru kimi işləsə və kişi hormonunu basqılayan müalicələr prostat xərçəngində mühüm yer tutsa da, diaqnoz zamanı testosteron səviyyələri aşağı olan xəstələr əsas müalicədən sonra həyat keyfiyyətlərini artırmaq məqsədilə testosteron əvəzedici müalicəsi üçün uyğun namizəd ola bilər.