Təşvişin Ömrü Qısalda Bildiyinə Dair Elmi Sübutlar

Narahatlıq və kədər təşviş və ya depressiya əlamətləri arasında yer alan, sağlamlığın ruhi tərəfinin bir ölçüsüdür. Aparılan tədqiqatlar psixoloji pozuntuların – nisbətən aşağı səviyyələrdə olsa belə – ölüm riskinin artması ilə əlaqəli olduğunu göstərir.

Təşviş (Narahatlıq) güclü daxili sıxıntı, narahatlıq, asanlıqla aradan qaldırılmayan bunaltı və nigaranlıq vəziyyətinin təsviridir. Depressiya isə ən az iki həftə davam edən, şiddəti və intensivliyi baxımından insanların həyatını və funksionallığını pozan bir depressiya əlamətləri toplusudur.

Tədqiqatlar təşviş və ya depressiyanın insanların ölümü ilə birbaşa əlaqəsini sübut etməsə də, insanların yüngül sıxıntıdan belə yıprandığını, gecə yatmaqda və ya işlərinə diqqət toplamaqda çətinlik çəkdiyini göstərir. Bu şikayətləri yaşayan insanların da şikayəti olmayanlarla müqayisədə 10 illik müddətdə ölmə ehtimalının %20 yüksək olduğu müəyyənləşdirilmişdir.

Bu nəticənin yaranmasında təşviş və depressiyası olan insanlarda siqaret çəkmək və həddindən artıq alkoqol qəbul etmək kimi sağlam olmayan vərdişlərin tez-tez görülməsi ilə yanaşı məşqdən uzaqlaşmaq, çəki almaq və diabetin inkişafı da məsuldur.

Təşviş, Depressiya və Ölüm Riski

BMJ jurnalında dərc olunan tədqiqatda tədqiqatçılar 1994-2004-cü illər arasında İngiltərə Milli Sağlamlıq Araşdırmasında iştirak edən 35 yaşdan yuxarı 68.000-dən çox yetkinin təşviş və depressiya əlamətləri haqqında məlumat topladılar. Tədqiqatda bu məlumatları vəfat edən iştirakçıların ölüm hesabatları ilə müqayisə etdilər. Ən çox rast gəlinən ölüm səbəbləri müvafiq olaraq ürək xəstəliyi, insult (beyin iflici), xərçəng, qəza və zədələnmələrlə bağlı səbəblər idi. Qiymətləndirmədə depressiya və təşviş balları yüksək olanların ölüm nisbətləri daha yüksək müəyyənləşdirildi.

Tədqiqatda;

• Yüngül təşvişi olan şəxsin ürək xəstəliyi və insult riskinin təşvişi olmayanlarla müqayisədə %29 artdığı müəyyənləşdirildi. Lakin yüngül təşvişin xərçəng riskini artırdığı müşahidə edilmədi.
• Orta dərəcəli təşvişi olanların hər hansı səbəbdən ölüm riskinin % 43 daha yüksək olduğu; yüksək səviyyəli təşvişi olanların ölüm riskinin də təşvişi olmayanlarla müqayisədə % 94 daha çox olduğu müəyyənləşdirildi.

Bu tədqiqat əvvəlki tədqiqatlarda olduğu kimi depressiyanın ürək-damar xəstəlikləri və bütün səbəblərə bağlı ölüm üçün risk faktorlarından biri olduğunu göstərmişdir. Meditasiya və bənzər rahatlama məşqlərinin hipertoniyanı və ürək xəstəliklərinin risk faktorlarını yaxşılaşdırdığı müşahidə olunsa da, stressi azaltmağın ürək xəstəliklərindən ölüm ehtimalını azaltmağa və insan ömrünü uzatmağa töhfəsi aydın şəkildə göstərilə bilməmişdir.

Lakin yenə də daha az stressli olmaq və sağlamlığımızı qorumaq üçün səy göstərməliyik. Mənfi vərdişlərdən uzaqlaşmaq, məşq etmək, sənət terapiyaları və meditasiya kimi digər üsulların tətbiqi təşviş və ya depressiya ilə yaşayan insanlar üçün faydalı olacaqdır.

• Xərçəng xəstəsində depressiya və təşviş – səbəbləri, əlamətləri və müalicəsi