Yeni diaqnoz qoyulmuş 4-cü mərhələ süd vəzi xərçəngi xəstələri əməliyyat edilməlidirmi?

Süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş xəstədə xərçəngin yayılmasını müəyyən etmək məqsədilə PET-KT, USM, MRT, tomoqrafiya kimi görüntüləmə müayinələri aparılır. Bu müayinələrlə xərçəngin başqa orqana yayıldığı aşkar edilərsə, bu vəziyyət 4-cü mərhələ yəni metastatik süd vəzi xərçəngi adlandırılır. Həmçinin erkən mərhələdə süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş və müalicə edilmiş xəstədə müalicədən sonra erkən dövrdə və ya sonrakı illərdə xəstəlik təkrarlana bilər. Bu təkrarlanma əvvəllər əməliyyat edilmiş süd vəzisində və/və ya qoltuqaltında yerli təkrarlanma (yerli residiv), tək və ya çoxsaylı orqan metastazları (sümük, qaraciyər, ağciyər, beyin) şəklində ola bilər.

Yeni diaqnoz qoyulmuş metastatik süd vəzi xərçəngində süd vəzisində və qoltuqaltında əməliyyat aparılmalıdırmı?

Bu sual uzun illərdir gündəmdədir. 2016-cı ildə Amerikada keçirilmiş ASCO Xərçəng Konqresində Pittsburgh Magy Woman Xəstəxanasının Süd Vəzi Xərçəngi Şöbəsinin rəhbəri Prof. Dr. Atilla SoranTürkiyədə apardığı tədqiqatla bu suala cavab axtardı. Metastatik süd vəzi xərçəngi olan 274 xəstə iki qrupa ayrıldı; bir qrupa kimyaterapiya və ya kimyaterapiya-hədəflənmiş dərman kombinasiyasından əvvəl süd vəzi əməliyyatı aparılarkən, digər qrupa yalnız dərman müalicəsi verildi. Dərman müalicəsindən əvvəl süd vəzi əməliyyatı aparılan qrupda median ömür müddəti 46 ay, yalnız dərman müalicəsi alan qrupda isə 37 ay oldu. Əməliyyatdan sonra dərman müalicəsi alan qrupda 5 illik sağqalım %41, yalnız dərman müalicəsi alan qrupda isə %24 müəyyən edildi. Xəstələrin xüsusiyyətləri və metastaz nahiyələri ətraflı qiymətləndirildikdə, xüsusilə metastaz sahəsi çox olmayan, sümük metastazlı qadınların süd vəzi əməliyyatından nəzərəçarpan fayda gördüyü aşkar edildi. Soran və həmkarlarının tədqiqatı indiyədək ən yaxşı planlaşdırılmış tədqiqat olduğundan, bu suala cavab axtaran digər tədqiqatlarda ziddiyyətli nəticələr əldə olunsa belə, müəyyən xəstə qrupunda əməliyyat aparılması düzgün hesab edilir.

Əldə olunan məlumatlara və Atilla Soranın tədqiqatına əsasən, ilkin diaqnoz zamanı metastazı olan dördüncü mərhələ süd vəzi xərçəngi xəstələrində 3-6 ay kimyaterapiya, hədəflənmiş dərman və zəruri hallarda hormonal müalicədən sonra çox yaxşı cavab alınarsa, süd vəzi əməliyyatını seçirik.

- Əlaqəli mövzu: Süd vəzi xərçənginin əlamətləri və müalicəsi — suallarla DİAQNOZ YOLÇULUĞU

Xəstə seçimində metastaz yükü çox olmayan, başqa sözlə məhdud sahədə metastazı olan, məsələn, sümük metastazı 1-3 nahiyədən çox olmayan xəstələr, yalnız tək ağciyər, tək qaraciyər və ya əməliyyatla çıxarılmış tək beyin metastazı olan xəstələrdən dərman müalicəsinə cavab verənlər əməliyyata uyğun hesab edilə bilər. Dördüncü mərhələ süd vəzi xərçəngi xəstələrində süd vəzi əməliyyatını seçməmək də mümkün yanaşmalardan biridir. Tövsiyə edilən müalicənin fayda və zərər ehtimalları, komandanın biliyi və təcrübəsi xəstə ilə ətraflı paylaşılmalıdır.

İlkin diaqnoz zamanı qaraciyər, ağciyər və sümük metastazları əməliyyat edilməlidirmi?

Süd vəzisi və qoltuqaltından kənardakı metastazlarda əməliyyat çox vaxt seçilən müalicə üsulu deyil. Seçilmiş xəstələrdə, xüsusilə metastaz sahəsi və yükü çox deyilsə və bir orqanda tək metastaz varsa, kimyaterapiya, hədəflənmiş dərman və ya hormonal müalicələrdən sonra çox yaxşı cavab alınanlarda süd vəzisi və qoltuqaltında əməliyyat aparılarkən, digər orqanlarda müalicə ilə kiçilmiş bir və ya iki metastaz sahəsinə yerli müalicələr tətbiq oluna bilər. Bunlar dəqiq hədəflənmiş radioterapiya (SBRT) ola bildiyi kimi, dondurma üsulu olan krioablasiya, RFA və mikrodalğa üsulları da tətbiq edilə bilər.

Lakin bu üsulların metastazlı xəstələrdə nə dərəcədə faydalı olduğunu göstərən geniş tədqiqatlar yoxdur. Bu müalicələr xəstə üzrə fərdi nəzərdən keçirilməli, komandanın təcrübəsi nəzərə alınmalı, xəstə və ailəsinin bu müalicələr və gözlənilən uğur barədə kifayət qədər məlumatlandırılması təmin edilməlidir.

Əlaqəli mövzu

Süd vəzi xərçəngində ən mühüm qərar: süd vəzisi tam çıxarılmalıdır, yoxsa qoruyucu əməliyyat aparılmalıdır?