آفت‌کش چیست؟ آیا برای سلامت زیان‌آور است و خطر سرطان ایجاد می‌کند؟
در این مقاله
آفت‌کش چیست؟
آفت‌کش، اصطلاحی فراگیر برای هر عامل یا روشی است که برای کنترل آفات استفاده می‌شود. منظور از آفات در اینجا ممکن است حشرات، قارچ‌ها، علف‌های هرز، نرم‌تنان و کرم‌هایی باشد که به منابع غذایی و محصولات انسان آسیب می‌رسانند یا بیماری منتشر می‌کنند. آفت‌کش می‌تواند ماده‌ای شیمیایی، عاملی زیستی مانند ویروس یا باکتری، ضدعفونی‌کننده یا هر اقدام دیگری را شامل شود.
انواع آفت‌کش کدام‌اند؟
آن‌ها بر اساس نوع آفتی که علیه آن مؤثر هستند نام‌گذاری می‌شوند.
- ضدمیکروب‌ها: علیه باکتری‌ها و ویروس‌ها،
- قارچ‌کش: علیه قارچ‌ها،
- علف‌کش: علیه علف‌های ناخواسته،
- حشره‌کش: علیه حشرات و آفات حشره‌ای،
- نرم‌تن‌کش: علیه نرم‌تنان،
- کنه‌کش: علیه کنه‌ها و
- جونده‌کش: آفت‌کش‌هایی علیه جوندگان هستند.
آفت‌کش‌ها فقط در کشاورزی استفاده نمی‌شوند؛ در خانه‌ها/ساختمان‌ها نیز برای کشتن حشرات و سم‌پاشی به کار می‌روند. بنابراین این تصور که مواجهه با آفت‌کش‌ها فقط از راه سموم کشاورزی رخ می‌دهد نادرست است.
فواید استفاده از آفت‌کش‌ها تردیدناپذیر است، اما زیان‌های احتمالی آن‌ها برای انسان و حیوانات نیز نباید نادیده گرفته شود.
آیا درباره زیان‌های آفت‌کش‌ها اغراق می‌شود؟ بدنامی آفت‌کش‌ها از کجا می‌آید؟
آرسنیک و گوگرد نخستین موادی بودند که به‌عنوان آفت‌کش استفاده شدند. سپس مواد گیاهی مانند گل حشره‌کش (pyrethrum) به‌دست‌آمده از داوودی وارد مصرف شدند. در آغاز قرن 20، آفت‌کش‌های حاوی جیوه و سرب به کار گرفته شدند. در سال 1939، شیمی‌دان سوئیسی Paul Mueller مشهورترین آفت‌کش تمام دوران، یعنی DDTرا معرفی کرد و دی‌کلرودی‌فنیل تری‌کلرواتا در سال 1942 وارد بازار شد و به‌سرعت رواج یافت. در جنگ جهانی 2، در نتیجه پژوهش‌های گاز عصبی، پاراتیون که حشره‌کشی آلی‌فسفری است کشف و در سال 1943 عرضه شد... اگر دقت کنیم، بخشی از موادی که در گذشته به‌عنوان آفت‌کش استفاده می‌شدند (مانند آرسنیک، جیوه، سرب و DDT) سمی بودند و بعدها مشخص شد موجب سرطان می‌شوند. به همین دلیل آفت‌کش‌ها شهرت بسیار بدی دارند. امروزه استفاده از بسیاری از آفت‌کش‌های مورد استفاده در گذشته ممنوع شده است.
نکته جالب دیگر درباره آفت‌کش‌ها این است که در بزرگسالان، در اقدام به خودکشی در رتبه‌های نخست قرار دارند. در مطالعه‌ای انجام‌شده در انگلستان در سال 1994 مشخص شد علت %73 مرگ‌های مرتبط با استفاده از آفت‌کش، اقدام به خودکشی با نوشیدن آفت‌کش بوده است. طبق داده‌های مراکز پژوهش و مشاوره سموم ترکیه، مسمومیت با آفت‌کش‌ها (%7-10) پس از مسمومیت با فرآورده‌های دارویی انسانی (%65-70) در رتبه دوم قرار دارد.
آفت‌کش‌های رایج امروزی کدام‌اند؟
رایج‌ترین حشره‌کش‌های ارگانوفسفات در کشاورزی کلرپیریفوس و آسفات هستند، در حالی که رایج‌ترین مواد برای خانه و باغ کارباریل، آسفات و پیرتروئیدها هستند.
علف‌کش‌های بسیاری در سراسر جهان ثبت شده‌اند، اما 5 مورد پرمصرف در کشاورزی عبارت‌اند از؛
- گلیفوسات،
- آترازین،
- متولاکلر-S،
- اسید 2,4-دی‌کلروفنوکسی‌استیک (2,4-D) و
- دودزای دی‌کلروپروپن.
آیا مصرف آفت‌کش خطر سرطان دارد؟
برای بررسی نگرانی‌ها درباره اثرات منفی مواجهه با آفت‌کش‌ها بر سلامت و اینکه آیا میان سرطان و استفاده شغلی و خانگی از آن‌ها رابطه‌ای وجود دارد، پژوهش‌های اپیدمیولوژیک مبتنی بر مشاهده جمعیت انجام شده‌اند.
داده‌های مبتنی بر مشاهده جمعیت درباره آفت‌کش‌هایی که در سراسر جهان در گستره بسیار وسیعی برای کنترل آفات استفاده می‌شوند، مطرح می‌کنند که انواع مختلف آفت‌کش با انواع مشخصی از سرطان در کودکان و بزرگسالان مرتبط هستند. به‌ویژه مواجهه با آفت‌کش‌ها از راه محل سکونت (خانه‌ها، ساختمان‌ها و مجتمع‌ها) در دوران بارداری با سرطان‌های کودکی مرتبط است. اینکه آفت‌کش‌های مورد مواجهه در خانه موجب سرطان بزرگسالان می‌شوند یا نه روشن نیست.
- موضوع مرتبط: حشره‌کش‌های مورد استفاده در خانه برای کودکان خطر سرطان دارند
اگرچه به نظر می‌رسد استفاده از آفت‌کش‌ها برای کارگران کشاورزی خطر سرطان بیشتری ایجاد می‌کند، این موضوع بر اساس نوع آفت‌کش، مدت مواجهه، دوز و نوع سرطان مرتبط تغییر می‌کند. پژوهش‌های خطر سرطان در مناطق کشاورزی با مصرف زیاد آفت‌کش نتایج متفاوتی دارند؛ برخی در مناطق پرمصرف رابطه‌ای نشان می‌دهند، در حالی که در دیگر مطالعات رابطه‌ای یافت نمی‌شود.
یک آفت‌کش که به‌طور رایج به‌عنوان علف‌کش مصرف می‌شود، یعنی گلیفوسات (نام تجاری رایج Roundup)، در سال 2017 توسط سازمان جهانی بهداشت در فهرست سرطان‌زای بالقوه قرار گرفت.
خلاصه
استفاده کشاورزی تنها منبع مواجهه با آفت‌کش نیست؛ در خانه‌ها نیز از راه‌های بسیار گوناگون در معرض آفت‌کش‌ها و سایر مواد شیمیایی (مانند لکه‌برها) قرار می‌گیریم. رابطه مصرف آفت‌کش در کشاورزی با سرطان روشن نیست. با این حال، به‌ویژه به کارگران کشاورزی و خانواده‌هایشان توصیه می‌شود برای به حداقل رساندن مواجهه با آفت‌کش‌ها تدابیر سخت‌گیرانه بگیرند. ما نیز به‌عنوان مصرف‌کننده باید غذاها را پیش از خوردن به‌خوبی بشوییم. این شست‌وشوی کامل برای غذاهای ارگانیک نیز صدق می‌کند.
- موضوع مرتبط: یک ماده سرطان‌زا چه زمانی موجب سرطان می‌شود؟
منابع
WHO IARC website
2. Mei Chen, PhD, MS, Chi-Hsuan Chang, MSc, Lin Tao, PhD.
Residential Exposure to Pesticide During Childhood and Childhood Cancers: A Meta-Analysis.
Pediatrics. 2015 Sep 14
3. California to list herbicide as cancer-causing.
reuters.com
4. Why we use pesticides.
United States Environmental Protection Agency website. epa.gov
Updated June 2017. Accessed November 15, 2017.
5. Omidakhsh N, Ganguly A, Bunin GR ve rk.
Residential pesticide exposures in pregnancy and the risk of sporadic retinoblastoma: a report from the Children's Oncology Group.
Am J Opthalmol. 2017
6. Türkiye'de Pestisit Zehirlenmeleri
Cengiz Gökbulut
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.