برای نخستین بار فراوانی سرطان ریه در زنان از مردان پیشی گرفت

در طول تاریخ سرطان ریه در مردان شایع‌تر از زنان بوده است. اما پژوهش جدید با تحلیل داده‌های 20 سال اخیر آمریکا نشان داد، در سنین 30-49 سال، برای نخستین بار فراوانی سرطان ریه در زنان بیشتر از مردان است. این موضوع فقط با تفاوت جنسیتی در عادت سیگار توضیح داده نشد و برای علت این تغییر مطالعات بیشتری لازم است.

سرطان ریه در جهان 3. سرطان شایع زنان است (نخست پستان، دوم کولون‌ورکتوم). با این حال در زنان و مردان، سرطان ریه همچنان شایع‌ترین علت مرگ ناشی از سرطان است.

در تاریخ، فراوانی سرطان ریه زنان با افزایش مصرف سیگار آنان موازی بوده است. سیگار در مردان از آغاز دهه 1900 رایج و با جنگ جهانی 1. به اوج رسید، اما در زنان آمریکا در سال‌های 1930-1960 رایج شد. صنعت سیگار برای تشویق زنان کارزارهای تبلیغاتی بزرگ و زیرکانه‌ای داشت و موفق شد؛ مانند تبلیغات پیونددهنده سیگار با آزادی زنان.

امروزه فراوانی سرطان ریه در زنان و مردان دیگر افزایش پیدانمی‌کند؛ حتی در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی اندکی کاهش دارد. اما همان‌طور که ابتدا گفتیم، در بعضی گروه‌های سنی خاص میزان ابتلا میان زنان و مردان متفاوت است.

یکی از علت‌های فراوانی بیشتر سرطان ریه در زنان جوان نسبت به مردان شاید این باشد که سرطان ریه غیرسیگاری‌ها زنان را بیشتر درگیر می‌کند. می‌توان تصور کرد زنان از نظر ژنتیکی به علت‌های غیرسیگاری سرطان ریه حساس‌ترند.

علت حدود %85 سرطان‌های ریه، سیگار به‌تنهایی است. با این حال، علت‌های سرطان ریه میان زنان و مردان حدود %10 تفاوت دارند. معنای آن را چنین می‌توان توضیح داد:

در آمریکا از هر 100 سرطان ریه مردان، علت 9 مورد، عوامل خطر غیرسیگاری سرطان ریه است، اما از هر 100 سرطان ریه زنان، علت 19 مورد غیرسیگاری است.

شایع‌ترین علت‌های غیرسیگاری سرطان ریه:

• مواجهه با رادون (مهم‌ترین علت سرطان ریه پس از سیگار)،
• آلودگی هوا،
• آرسنیک
• آزبست
• مانند دود دیزل، مواد سرطان‌زا

همچنین دود دست‌دوم و دست‌سوم ممکن است زنان را بیش از مردان تحت تأثیر قرار دهند.

اگرچه شواهد روشن نیست، سیگار ممکن است در زنان اثر سرطان‌زای بیشتری نسبت به مردان داشته باشد. برای مثال در مطالعه 600 هزار نفری، در 6500 نفر سرطان ریه ایجاد شد و نسبت ابتلای زنان سیگاری به زنان غیرسیگاری، به‌طور معناداری بالاتر از نسبت مردان سیگاری به غیرسیگاری بود (در زنان خطر با سیگار 1.64 برابر و در مردان 1.43 برابر شد).

افزون بر این، سیگار فقط سرطان ریه ایجاد نمی‌کند. بر اساس داده سازمان جهانی بهداشت، دست‌کم %25 زنان سیگاری بر اثر بیماری مرتبط با سیگار می‌میرند. شایع‌ترین بیماری‌های غیرسرطانی ناشی از آن، قلبی‌عروقی و بیماری انسدادی مزمن ریه هستند (KOAH). سیگار افزون بر ریه، از علت‌های سرطان مری، سر و گردن، پستان، معده و کولون است.

عوامل هورمونینیز در بعضی مطالعات با استعداد بیشتر زنان به سرطان ریه مرتبط بوده‌اند. برخی نشان داده‌اند مکمل‌های مورد استفاده برای علائم یائسگی، یعنی مکمل‌های هورمونی استروژن-پروژستینخطر سرطان ریه زنان را اندک اما معنادار افزایش می‌دهند. چون مطالعات مخالف هم وجود دارد، اثر مکمل هورمونی بر سرطان ریه خنثی تلقی می‌شود.

موضوع دیگر مکمل غذا و ویتامین است. در مطالعات بزرگ قبلی، ویتامین‌های B6 و B12 با دوز بالا و مکمل بتاکاروتن خطر سرطان ریه را، افزایش داده‌اند ، اما تفاوت جنسیتی گزارش نشده است.

در نهایت، در سرطان ریه از نوع سلولی آدنوکارسینوم، پیش‌آگهی زنان بهتر از مردان است. همچنین در سرطان ریه غیرسلول کوچک زنان، EGFR، ALK، و تغییرات ژنتیکی مؤثر بر ROS1 بیشتر محتمل‌اند و باید در برنامه درمان، آزمایش این تغییرات را به یاد داشت.

نتیجه

سرطان ریه همچنان نخستین علت مرگ سرطانی در زنان و مردان است. بیشتر سرطان‌های ریه ناشی از سیگارند و شیوع سیگار در زنان هنوز به‌طور غیرقابل قبول بالاست.

عوامل خطر سیگاری و غیرسیگاری ظاهراً بر زنان و مردان متفاوت اثر دارند. علت روشن نیست، اما عوامل هورمونی، تفاوت توان ترمیم DNA و تعامل سرطان با دستگاه ایمنی ممکن است نقش داشته باشند.

• پس از ترک سیگار ریه‌ها چگونه بهبود می‌یابند؟
• کدام افراد سیگاری باید غربالگری سرطان ریه انجام دهند؟